Vùng đất thiêng

Ông già Lên ngồi thừ người trước cái cối giã gạo mòn nhẵn theo thời gian và đã lên nước bóng loáng đến nỗi có thể soi thấy được mặt mình. Nó là một chiếc cối có hình trụ đơn giản làm từ thân cây cẩm lai với đường kính 50 xăng-ti-mét, thắt eo ở phần giữa cối, lòng cối sâu, miệng cối hơi loe ra. Chính vì vậy mà nó có thể chịu đựng được lực giã, gạo nhanh trắng và không bị văng ra ngoài. Ông như vẫn còn cảm nhận được cái mùi hương dìu dịu đặc trưng của loài gỗ quý này. Loài gỗ cứng có khả năng chịu lực tốt, không bị cong vênh, mối mọt, thân gỗ chứa tinh dầu nên càng giữ gìn lâu năm nó lại càng bóng loáng. Ông đặt tay lên phần eo của cái chày trơn nhẵn vẫn còn nguyên vẹn, chưa hề có vết nứt. Hai vật dụng này đã gắn liền với gia đình ông từ khi còn cùng dân làng chịu cảnh lầm than, đói cơm, nhạt muối. Đặc biệt là nó luôn gợi nhớ đến một người anh đã từng sát cánh với đồng bào Bom Bo trong những tháng ngày chiến tranh ác liệt. Cái người anh tài tình ấy đã sinh ra một đứa con tinh thần trong những ngày sục sôi máu lửa ở trên chính mảnh đất Bom Bo này; chắp thêm đôi cánh thiên thần để đưa cái hồn quê thiêng liêng đi vào huyền thoại. Rồi, ông đã nợ người anh ấy một lời hứa. Cái lời hứa chưa thể làm tròn vẫn cứ day dứt trong lòng ông. Vì đó là di nguyện của người đã khuất và cũng chính là ước mơ tha thiết nhất mà ông chưa hoàn thành. Chiều nay, tiếng nhạc rộn rã từ nhà ai bất chợt hòa vào tiếng máy nổ nhịp nhàng của chiếc xe theo ông về nhà. Tiếng nhạc vui ấy lại vô tình gợi lên trong ông một nỗi niềm da diết. Và cũng giống như mọi lần, ông tự nhốt mình trong thinh lặng.

Ông bước ra ngoài khi trời vừa nhá nhem tối. Những vạt tiêu phơi trên sân vẫn còn nằm yên đó. Tiếng cháu nội, cháu ngoại cười đùa rôm rả. Ông dáo dác tìm, vì không nghe tiếng ho của bà. Bà vẫn ngồi im tựa đầu trên thành ghế. Ông hiểu bà đang nghĩ gì. Từ cách ngồi ấy, ông đã nhận ra những diễn biến phức tạp trong đầu bà. Cái ý nghĩ tiêu cực bắt đầu phát sinh khi bệnh tình bà trở nặng và luôn hiện hữu trong bà đến tận bây giờ. Cũng may là ông đã phát hiện và kịp thời kìm hãm nó, không cho nó bùng nổ. Ông luôn giám sát để đả thông tư tưởng cho bà. Ông đối diện với ánh nhìn đau đáu của bà như hai luồng điện chạm vào nhau. Ông bất giác nhận ra hai khoảng lặng đang âm ỉ trong không gian, tạo thành hai dòng chảy song song trôi ngược về tận nơi thượng nguồn của miền ký ức…