Lịch sử Trung đoàn Ra đa 292 (1961-2021)

Để tăng cường khả năng quan sát, phát hiện, thông báo tình báo ra đa trên địa bàn Tây Bắc của Tổ quốc, ngày 8 tháng 7 năm 1961, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 64/QĐ-QP thành lập trung đoàn cần vụ đối không thứ ba mang phiên hiệu Trung đoàn ra đa 292. Lúc mới thành lập, Trung đoàn biên chế có ba đại đội ra đa (35, 36, 38) và một đại đội quan sát mắt (8), cả 4 đại đội này đều từ Trung đoàn ra đa 291 chuyển sang.

Sau một năm làm công tác huấn luyện và triển khai đội hình chiến đấu ở vùng Tây Bắc Tổ quốc; mặc dù địa hình rừng núi hiểm trở, công tác bảo đảm hậu cần gặp rất nhiều khó khăn, nhưng bằng quyết tâm của bộ đội và sự giúp đỡ của địa phương, Trung đoàn đã từng bước ổn định nơi ăn, ở, tập trung cho nhiệm vụ chiến đấu, đưa được máy lên cao bảo đảm phát hiện mục tiêu xa nhất. Ra đời, chiến đấu và trưởng thành trên vùng núi Tây Bắc, Trung đoàn vinh dự được mang tên Đoàn Tô Hiệu, là niềm tự hào để cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn luôn phấn đấu, khắc phục khó khăn, vươn lên hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ.Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với chủ trương đưa máy lên cao để vươn xa cánh sóng, tăng cường khả năng phát hiện máy bay địch từ xa. Bằng kinh nghiệm chiến đấu và quyết tâm “Vạch nhiễu tìm thù”, trong nền nhiễu các đơn vị vẫn phát hiện được máy bay địch từ xa, dẫn đường cho không quân ta và thông báo cho lực lượng phòng không bắn rơi nhiều máy bay địch góp phần to lớn cùng quân và dân miền Bắc đánh bại hai cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ trên miền Bắc. Đồng thời, Trung đoàn trực tiếp triển khai đội hình trên hướng chiến lược quan trọng chống chiến tranh lấn chiếm biên giới và phá hoại nhiều mặt trên tuyến biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Hơn 30 năm gắn bó với đồng bào các dân tộc Tây Bắc, Trung đoàn luôn nhận được sự thương yêu, đùm bọc giúp đỡ của chính quyền, nhân dân địa phương, là động lực to lớn giúp cho Trung đoàn hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ quản lý vùng trời Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Trường Sa trong tình hình mới, Trung đoàn được giao nhiệm vụ triển khai đội hình chiến đấu theo tuyến, dọc vùng Nam Trung Bộ có chính diện rộng, tạo trường ra đa khép kín vùng trời Nam Trung Bộ của Tổ quốc. Gần 30 năm quản lý vùng trời Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Trường Sa, với trách nhiệm chính trị cao, vận dụng những bài học kinh nghiệm trong chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ; cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn khắc phục khó khăn, không ngừng hoàn chỉnh trường ra đa trong quản lý vùng trời; vừa xây dựng vừa chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu cao, hoàn thành nhiệm vụ trên giao.

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống Trung đoàn ra đa 292, đáp ứng nguyện vọng của đông đảo các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn; Thường vụ Đảng ủy và chỉ huy Trung đoàn quyết định biên soạn, xuất bản cuốn “Lịch sử Trung đoàn ra đa 292 (1961 - 2021)”, nhằm ghi lại chặng đường chiến đấu, xây dựng và trưởng thành của Trung đoàn trong suốt 60 năm qua. Đó là chặng đường lịch sử đầy gian lao thử thách - vừa chiến đấu vừa xây dựng, không ngừng học tập, rèn luyện, phấn đấu vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, cả trong thời chiến và thời bình. Cuốn sách còn làm tài liệu nghiên cứu, tuyên truyền giúp cán bộ, chiến sĩ trong Trung đoàn hiểu rõ quá trình hình thành, xây dựng và phát triển lực lượng; tinh thần khắc phục khó khăn, gian khổ trong học tập về kỹ thuật, chiến thuật, làm chủ khí tài trang bị; trong nghiên cứu địch để xây dựng, hoàn chỉnh trường ra đa, phương án tác chiến, nâng cao trình độ chiến đấu; những chủ trương biện pháp chính xây dựng Trung đoàn về mọi mặt; những thành tích, chiến công và điển hình về chủ nghĩa anh hùng cách mạng của các tập thể, cá nhân... trên các địa bàn chiến lược Tây Bắc, Việt Bắc, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và quần đảo Trường Sa thiêng liêng của Tổ quốc.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, biên soạn, nhưng do quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Trung đoàn diễn ra trên không gian rộng, thời gian dài với nhiều sự kiện lịch sử sôi động, phức tạp, có lúc thăng trầm; nên việc biên soạn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến, phê bình của các đồng chí và bạn đọc để lần xuất bản sau, cuốn sách đạt chất lượng tốt hơn, xứng đáng với tầm vóc lịch sử và truyền thống vẻ vang của Trung đoàn.

Nhân dịp này, Đảng ủy và chỉ huy Trung đoàn ra đa 292 trân trọng cảm ơn Thường vụ Đảng ủy Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, Sư đoàn phòng không 377, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Phòng Khoa học quân sự Quân chủng Phòng không - Không quân, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ Trung đoàn hoàn thành cuốn sách. Đặc biệt, trân trọng cảm ơn các thế hệ lãnh đạo, chỉ huy và đội ngũ cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn qua các thời kỳ đã tích cực tham gia nhiều ý kiến tâm huyết, cung cấp tư liệu quý báu trong quá trình nghiên cứu, biên soạn, bổ sung và xuất bản cuốn sách lịch sử của Trung đoàn.

ĐẢNG ỦY VÀ CHỈ HUY

TRUNG ĐOÀN RA ĐA 292