Nâng cao chất lượng bài giảng các môn khoa học xã hội và nhân văn của giảng viên ở các trường đại học trong quân đội hiện nay

Quán triệt Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định cùng với đổi mới nội dung, là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy của người dạy và phương pháp học của người học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học: “Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực”. Thực hiện yêu cầu trên, giảng viên cần quán triệt quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm, thực hiện tốt các bước chuẩn bị và tiến hành bài giảng, biên soạn giáo án tích cực, nâng cao chất lượng bài giảng hướng tới phát huy cao nhất vai trò chủ thể nhận thức của người học trong quá trình dạy học. Nâng cao chất lượng bài giảng của giảng viên là vấn đề cơ bản, có ý nghĩa quan trọng nhằm hiện thực hóa chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo hiện nay.

Trong nhà trường quân đội, bài giảng là hình thức tổ chức dạy học cơ bản, đầu tiên của quá trình dạy học, giữ vai trò trọng yếu trong định hướng cho các hình thức tổ chức dạy học khác. Đối với các môn khoa học xã hội và nhân văn, bài giảng thường chiếm phần lớn thời gian trong quá trình dạy học. Vì vậy, chất lượng, hiệu quả của bài giảng, quyết định chất lượng, hiệu quả các hình thức tổ chức dạy học khác và của chính quá trình dạy học. Do đó, nâng cao chất lượng bài giảng của giảng viên cũng chính là nâng cao chất lượng hoạt động dạy và hoạt động học, trực tiếp góp phần “Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học” nhằm, “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo”, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Thời gian qua, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nói chung, nâng cao chất lượng dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các trường đại học trong quân đội nói riêng, luôn là nhiệm vụ trung tâm, nhận được nhiều sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Thường vụ, Đảng ủy, Ban Giám hiệu các trường. Theo đó, cùng với chú trọng đổi mới nội dung, chương trình, đổi mới phương pháp dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn, các trường đại học trong quân đội đã chú trọng thực hiện đổi mới toàn diện ở tất cả các khâu, các bước của quá trình đào tạo, đặc biệt là nâng cao chất lượng bài giảng của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn theo hướng tiếp cận hiện đại, phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học.

Tuy nhiên, chất lượng bài giảng các môn khoa học xã hội và nhân văn của giảng viên còn có một số hạn chế như: chưa tuân thủ quy định hướng dẫn về quy cách, hồ sơ bài giảng; chưa thể hiện được rõ phương pháp dạy của giảng viên và phương pháp học của học viên; một số bài giảng chưa sâu, chưa bám sát thực tiễn và nhu cầu, đặc điểm đối tượng học viên nên chưa thu hút, lôi cuốn người học; đặc biệt, còn một số bài giảng ít sáng tạo, hình thức chưa phong phú và chưa tiếp cận theo hướng dạy học tích cực, phát huy tính chủ thể của người học.

Thực trạng trên có nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan, nhưng trong đó có các nguyên nhân chủ quan như: nhận thức về vị trí, vai trò của bài giảng đối với mỗi giảng viên trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn còn chưa cao; trình độ thiết kế, biên soạn bài giảng, đặc biệt là bài giảng điện tử của một số giảng viên còn thấp; một số giảng viên ngại đổi mới phương pháp giảng dạy. Từ thực tiễn trên, cùng với tiếp tục hoàn thiện mô hình, mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục và đào tạo, các trường đại học trong quân đội đã xác định đột phá vào đổi mới nội dung gắn với đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên, phương pháp học tập của học viên. Theo đó, khắc phục những hạn chế còn tồn tại, nâng cao chất lượng bài giảng các môn khoa học xã hội và nhân văn của giảng viên sẽ trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Cuốn sách chuyên khảo “Nâng cao chất lượng bài giảng các môn khoa học xã hội và nhân văn của giảng viên ở các trường đại học trong quân đội hiện nay” của Tiến sĩ Thân Văn Quân đi sâu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn, xác định các yêu cầu và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bài giảng các môn khoa học xã hội và nhân văn của giảng viên ở các trường đại học trong quân đội hiện nay.

Trân trọng giới thiệu cùng các đồng chí và bạn đọc!

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN