Việt Nam những sự kiện quân sự từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII

LỜI NÓI ĐẦU

       Lịch sử Việt Nam từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII là thời kỳ có nhiều biến động lớn. Sau gần một năm quyết liệt chiến đấu, tháng 6 năm Đinh Hợi (1407), cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại, đất nước ta chịu sự cai trị của chính quyền đô hộ nhà Minh. Không cam chịu mất nước, từ khắp mọi miền, nhân dân ta vùng lên đấu tranh giành lại đất nước, giải phóng dân tộc. Đến năm Mậu Tuất (1418), phong trào chống quân xâm lược Minh được quy tụ dưới ngọn cờ khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi và Nguyễn Trãi lãnh đạo. Sau 10 năm "nếm mật nằm gai", đoàn kết chiến đấu, kết hợp giữa tiến công quân sự với "tâm công" (đánh vào lòng người), nghĩa quân Lam Sơn đánh đuổi quân xâm lược ra khỏi bờ cõi. Một vương triều mới được thiết lập: Vương triều Hậu Lê.

       Nhà Lê tồn tại 360 năm (1428-1788), là vương triều có thời gian trị vì đất nước lâu nhất trong các triều đại phong kiến Việt Nam, cũng là vương triều có nhiều thăng trầm trong lịch sử. Sau khi thành lập, trong ngót 100 năm đầu (1428-1527), nhà Lê đã đưa Đại Việt trở thành quốc gia cường thịnh và có vị thế lớn trong khu vực. Đến năm 1527, vương quyền nhà Lê bị nhà Mạc chiếm đoạt. Năm 1592, nhà Lê giành lại được Kinh đô, nhưng từ đây, quyền cai quản đất nước bị thu hẹp cả về địa giới và thực quyền.

       Trong ngót 400 năm, Đại Việt luôn ở trong tình trạng bất ổn bởi những cuộc tranh giành quyền lực giữa các tập đoàn phong kiến diễn ra không ngừng; bởi phong trào đấu tranh chống chính quyền của các tầng lớp nhân dân trong xã hội, chủ yếu là nông dân, diễn ra khắp mọi miền; trong những thập niên cuối của thế kỷ XVIII, đất nước lại chịu nạn ngoại xâm. Dưới sự lãnh đạo kiệt xuất của người anh hùng áo vải Tây Sơn (Nguyễn Huệ - Quang Trung), chỉ trong 5 ngày đêm đầu Xuân Kỷ Dậu (1789), bằng một trận quyết chiến chiến lược, quân và dân ta đã quét sạch 29 vạn quân xâm lược Mãn Thanh ra khỏi bờ cõi, giữ vững nền độc lập dân tộc.

       Lịch sử quân sự Việt Nam từ thế kỷ XV đến thế

       kỷ XVIII diễn ra hết sức phong phú, đa dạng và phức tạp, tập trung vào những vấn đề chính yếu sau:

       - Phong trào nổi dậy của nhân dân ta chống lại sự thống trị tàn bạo của chính quyền đô hộ nhà Minh, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

       - Quá trình gây dựng thế lực, tiến tới thay thế nhà Lê của Mạc Đăng Dung và nhà Mạc.

       - Nhà Lê phục hưng và cuộc chiến tranh Lê - Mạc (1533-1592).

       - Cuộc chiến tranh thôn tính lẫn nhau giữa hai dòng họ Trịnh - Nguyễn (1627-1672).

       - Phong trào nông dân Tây Sơn (1771-1789).

       - Cuộc kháng chiến chống xâm lược Mãn Thanh (1789).

       Nhằm cung cấp một cách hệ thống và tương đối đầy đủ quá trình diễn tiến của lịch sử quân sự dân tộc trong giai đoạn đầy biến động này, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam tổ chức biên soạn cuốn: "Việt Nam - những sự kiện quân sự (từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII)". Đây là cuốn sách tiếp nối cuốn "Việt Nam - những sự kiện quân sự (từ buổi đầu dựng nước đến thế kỷ XV) đã được xuất bản năm 2008.

       Mặc dù tập thể tác giả đã có nhiều cố gắng, nhưng do nguồn tư liệu tản mát và những khó khăn trong sưu tầm, đối chiếu và so sánh, cuốn sách chắc hẳn không tránh khỏi hạn chế, thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của bạn đọc.

       VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM