Tỏa ngát danh thơm Bộ đội Cụ Hồ

MỘT TẤM LÒNG, VẠN ƯỚC MONG

“TỎA NGÁT DANH THƠM BỘ ĐỘI CỤ HỒ”

THỜI KỲ MỚI

Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ

Nhà giáo Nhân dân NGUYỄN BÁ DƯƠNG

Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương

“Bộ đội Cụ Hồ” - một đề tài có sức hấp dẫn đối với người cầm bút bởi tên gọi thân thương, trìu mến mà nhân dân dành riêng khen tặng cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. “Bộ đội Cụ Hồ” là sự hội tụ, kết tinh và phản ánh những phẩm chất đạo đức, văn hóa tốt đẹp của người quân nhân cách mạng. Trên thế giới hiếm có dân tộc nào lại lấy tên lãnh tụ yêu quý của mình đặt cho quân đội như Quân đội ta. Vì lẽ đó, “Bộ đội Cụ Hồ” đã trở thành giá trị văn hóa nhân văn sâu sắc, độc đáo của dân tộc Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh. Giá trị và ý nghĩa nhân văn của “Bộ đội Cụ Hồ” đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và trưởng thành của Quân đội ta 80 năm qua, được nhân dân ta thừa nhận, tôn vinh. Do vậy, chúng ta hoàn toàn có cơ sở khách quan để khẳng định danh xưng - danh hiệu “Bộ đội Cụ Hồ” là một nét văn hóa quân sự đặc trưng, tiêu biểu của dân tộc Việt Nam thời đại mới.

Có lẽ đến thời điểm này, thật khó thống kê chính xác số lượng các tác phẩm báo chí viết về đề tài “Bộ đội Cụ Hồ”. Trong dòng chảy lịch sử 80 năm qua (1944 - 2024), cùng với sự ra đời, phát triển, lớn mạnh, trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, phẩm chất và hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” liên tục được bổ sung, phát triển và tỏa sáng trên mọi phương diện, từ văn chương, hội họa, điêu khắc, âm nhạc, múa, nhiếp ảnh, sân khấu, điện ảnh đến các loại hình báo chí (Báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử, báo chí đa phương tiện).

Suốt 80 năm qua, hình tượng “Bộ đội Cụ Hồ” vừa là đề tài cho văn học, nghệ thuật khám phá những vẻ đẹp về tư tưởng, tính cách, tâm hồn, tình cảm với các chiều cạnh đa dạng, sâu sắc, mang lại những rung cảm thẩm mỹ tích cực, làm phong phú, sâu sắc đời sống tinh thần cho công chúng và bộ đội; vừa là đối tượng để báo chí khai thác, phân tích, lý giải, phản ánh và tìm ra những giá trị văn hóa nhân văn đặc sắc, độc đáo của danh xưng - danh hiệu cao quý “Bộ đội Cụ Hồ” - mang biểu trưng đặc biệt trong một hoàn cảnh đặc biệt với một nhiệm vụ cũng đặc biệt là đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và tham gia dựng xây đất nước. Và ở đó, “Bộ đội Cụ Hồ” luôn tỏa sáng đạo đức nhân sinh: Tận trung với Đảng, trọn hiếu với dân, một lòng một dạ phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, tuyên truyền và phổ biến những giá trị văn hóa đã làm nên phẩm chất, nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” - một tài sản vô giá, xây đắp nên tầm vóc, giá trị, uy tín, vị thế và những chiến công hiển hách của Quân đội ta, Đại tá, Nhà báo, Thạc sĩ Nguyễn Văn Hải (công tác tại Báo Quân đội nhân dân) đã tập hợp những tác phẩm báo chí chọn lọc về đề tài “Bộ đội Cụ Hồ” của anh đã được công bố trong khoảng hơn mười năm gần đây thành cuốn sách có tựa đề “Tỏa ngát danh thơm “Bộ đội Cụ Hồ”. Cuốn sách gồm 2 phần: Phần I: “Giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”; Phần II: “Dấu chân người lính trên mọi miền Tổ quốc”.

Với phông kiến thức cơ bản về chính trị, quân sự, văn hóa, lại được soi chiếu dưới góc nhìn văn hóa và báo chí - truyền thông, cuốn sách thể hiện chân dung một nhà báo chiến sĩ có 32 năm công tác trong quân đội, vừa cầm súng, vừa cầm bút, tắm mình trong thực tiễn quân sự, công tác và sáng tạo; từ một chiến sĩ, binh nhì, trải qua cương vị chỉ huy, quản lý ở đơn vị cơ sở rồi trở thành sĩ quan cao cấp, công tác ở Báo Quân đội nhân dân - Cơ quan của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, tiếng nói của lực lượng vũ trang và nhân dân Việt Nam. Tác giả có cái nhìn sâu sắc, toàn diện và biện chứng về cuộc đời quân ngũ, sứ mệnh người lính trong chiến tranh và trong hòa bình, bổn phận, trách nhiệm của người quân nhân khi có được niềm vinh dự mang trên mình bộ quân phục màu xanh, đầu đội mũ có ngôi sao vàng dẫn lối, được vinh danh là “Bộ đội Cụ Hồ”. Đó là vốn liếng, tài sản - một kho báu rất đáng trân trọng để tác giả chiêm nghiệm, đúc kết, khái quát và khẳng định các giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam và phẩm chất đặc sắc, cao quý của “Bộ đội Cụ Hồ”.

Với kinh nghiệm và sự từng trải trong nghề báo chuyên nghiệp, hơn 20 năm là phóng viên - biên tập viên, nhà báo Nguyễn Văn Hải có điều kiện tiếp xúc với nhiều thành phần xã hội, đi công tác ở nhiều nơi, đến nhiều vùng đất mới, từ Bắc vào Nam, từ biên giới heo hút đến hải đảo xa xôi, gặp gỡ trò chuyện với cán bộ, chiến sĩ ở mọi miền đất nước... Vì lẽ đó, các bài viết của anh được thể hiện bằng bút pháp nhẹ nhàng, gần gũi, cuốn hút bạn đọc nhờ cách lý giải tinh tế, thuyết phục về giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”.

Tuy cách tiếp cận khác nhau, song cách thể hiện về hình tượng, hình ảnh, danh hiệu, danh xưng “Bộ đội Cụ Hồ” của tác giả là nhất quán. Tác giả vừa khéo léo tiếp thu, kế thừa, chung đúc, kết tinh các giá trị về “Bộ đội Cụ Hồ” mà các nhà văn, nhà báo, nhà khoa học đã đề cập, lý giải trên nhiều phương diện khác nhau; vừa chọn lối đi riêng nhờ việc khai thác tối đa vốn từ vựng và ngôn ngữ báo chí sinh động nên khi viết về “Bộ đội Cụ Hồ”, các nội dung không bị “nhòa”, bị “lẫn” vào những người đi trước. Đây là thành công đáng ghi nhận của tác giả do cách tiếp cận mới mẻ, đem lại suy nghĩ mới, tạo được dấn ấn và phong cách riêng.

Có thể tìm thấy nhiều câu từ, đoạn văn thể hiện ngôn ngữ sinh động, lấp lánh của tác giả trong từng bài viết.

“Như dòng sông mỗi ngày bồi đắp phù sa cho cây trồng thêm tốt tươi, “Bộ đội Cụ Hồ” theo thời gian ngày càng vững vàng về bản lĩnh, ý chí chiến đấu, trong sáng về đạo đức, tâm hồn, phát triển về trí tuệ, văn hoá và tỏ rõ là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước” (Rạng rỡ danh xưng - danh hiệu “Bộ đội Cụ Hồ”).

“Sinh ra trong khói lửa chiến tranh, lớn lên và trưởng thành trong phong trào bão táp của cách mạng, những người lính Cụ Hồ đã “tạc” vào lịch sử dân tộc Việt Nam một tượng đài tuyệt đẹp về đức hy sinh. Để rồi, khi ra khỏi cuộc chiến, bước vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, người lính thời nay vẫn không cho phép mình nghỉ ngơi khi quê hương, đồng bào vẫn còn bao gian khó” (Tạc vào lòng dân “tượng đài” về đức hy sinh cao cả).

“Trong thời bình, niềm vui, hạnh phúc, tiếng cười đã tràn ngập ở hầu khắp các gia đình, nhưng đừng quên rằng, hậu phương chúng ta vẫn còn đó những đôi mắt thâm quầng của mẹ già, tiếng gọi bi bô “đợi cha về” của con trẻ và nỗi niềm mong ngóng chờ chồng của bao người vợ lính... Tưởng như những tháng ngày xa cách đó sẽ có dịp hội ngộ đoàn viên, nhưng rồi, có những người lính đã ra đi mãi mãi... để lại một nỗi nhớ khôn nguôi cho những người thân ở lại. Có thể nói đó là sự “hy sinh kép” (Sáng đẹp những tấm gương quên mình vì Tổ quốc).

“Đất nước này, sông núi này ngàn đời của ông cha ta và là mồ hôi, xương máu của bao thế hệ người Việt Nam đã tạo dựng, vun đắp nên. Tự hào là người Việt Nam với dòng dõi con Lạc cháu Hồng và lịch sử hàng ngàn năm văn hiến, chúng tôi - những người lính thời đại Hồ Chí Minh cùng kề vai sát cánh bên nhau để giữ cho non sông gấm vóc Việt Nam luôn tưng bừng, rạng rỡ, để cho khúc quân hành “Lượn bay trên núi đồi biên cương đến nơi đảo xa” và niềm tự hào chân chính Việt Nam tiếp tục được thăng hoa, toả sáng” (Dù rằng đời ta thích hoa hồng).

Trong cuốn sách, bên cạnh những tác phẩm chuyên luận về giáo dục lịch sử, truyền thống của Quân đội với sự đúc kết bổ ích, thú vị, có giá trị lý luận và thực tiễn (phần I), là những tác phẩm phóng sự, ký sự khắc họa vẻ đẹp về chân dung “Bộ đội Cụ Hồ” đang “sống và chiến đấu trong thời bình” với nhiều khía cạnh, chiều kích đa dạng, phong phú (phần II). Bằng thể loại phóng sự, ký sự, tác giả đã dày công khám phá, phác thảo diện mạo, tính cách, tư chất, ý chí, nghị lực và những cử chỉ, hành động của người lính dù ở đâu, làm gì, trên cương vị nào cũng đều tự nguyện một lòng một dạ phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Với việc khắc họa chân dung người lính bằng cái nhìn đặc tả, lời lẽ nhuần nhị, hình ảnh những người lính canh trời, canh biển, canh biên cương... được tác giả “tạc ghi” bằng những đường nét sinh động, khoáng đạt trong các tác phẩm: “Mặn mòi sương nắng Ba Vì”, “Biển xanh ôm trọn tuổi xanh”, “Dĩnh “thép”, “Kiên cường trên trận tuyến đẩy lùi cái ác”...; hay những người lính làm nhiệm vụ nghi lễ, tăng gia sản xuất, giúp dân xóa đói giảm nghèo, làm đẹp cảnh quan đơn vị... được tác giả đã “vẽ” bằng những khuôn hình tươi tắn trong các tác phẩm: “Khúc quân hành danh dự”, “Dược “thần”, “Những người “bán nắng, buôn sương”, “Những con đường, hàng cây bất tử”...

Có thể nói rằng, nếu trong phần I “Giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” tập trung lột tả diện mạo, thần thái, cốt cách cao quý của “Bộ đội Cụ Hồ” và những giá trị đặc biệt vốn chỉ có ở quân nhân trong môi trường quân đội; thì phần II “Dấu chân người lính trên mọi miền Tổ quốc” lại là những lát cắt “biết nói” về ý chí khắc phục khó khăn, tinh thần lao động, công tác, chiến đấu bền bỉ, sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ thời nay.

Với tình cảm tâm huyết và trách nhiệm chính trị của một nhà báo chiến sĩ, thông qua cuốn sách, tác giả không chỉ gửi đến bạn đọc thông điệp về tầm vóc, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, mà còn góp phần bổ sung một góc nhìn mới, một tiếng nói tri ân, làm nổi bật danh xưng - danh hiệu “Bộ đội Cụ Hồ”, làm cho giá trị văn hóa cao quý này ngày càng thấm sâu vào con tim, khối óc cán bộ, chiến sĩ quân đội cũng như các hoạt động quân sự, qua đó góp phần làm cho danh thơm tiếng tốt “Bộ đội Cụ Hồ” lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống chính trị - xã hội và đời sống quân ngũ; đồng thời khẳng định vị thế, sứ mệnh cao cả của “Bộ đội Cụ Hồ” trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Cùng với hai cuốn sách đã được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành là “Góp phần xây dựng đạo đức, văn hóa trong Đảng” (chuyên luận, năm 2020) và “Đừng tự sụp đổ dưới chân mình” (tiểu phẩm báo chí, năm 2020), cuốn sách “Tỏa ngát danh thơm “Bộ đội Cụ Hồ” thêm một khẳng định “bút hiệu” của nhà báo Nguyễn Văn Hải trong nghề báo nói chung, về thể loại chính luận và thể loại phóng sự báo chí nói riêng. Cuốn sách không chỉ góp phần tuyên truyền, giáo dục phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, mà còn là tài liệu tham khảo hữu ích, giúp cán bộ, chiến sĩ có thêm niềm tin vững vàng trên mặt trận tư tưởng - văn hóa của Đảng trong Quân đội; kiên quyết, kiên trì đấu tranh, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và âm mưu phủ nhận “thần tượng Hồ Chí Minh”, xuyên tạc phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới.

Hà Nội, tháng 1 năm 2024