Tài liệu phương pháp xây dựng kịch bản, dàn dựng các chương trình nghệ thuật

Nghệ thuật là sự sáng tạo không ngừng của con người để làm nên những sản phẩm, những thành tựu, những giá trị dưới dạng hữu hình và vô hình (vật thể hoặc phi vật thể). Nghệ thuật mang trong mình bản chất về cái đẹp, chứa đựng những giá trị lớn về tư tưởng - thẩm mỹ - quan niệm - tín ngưỡng… mang tính văn hóa. Nghệ thuật là “cái” mang tác dụng tác động vào môi trường sống của con người, làm nên những rung cảm, tư tưởng, tình cảm cho người thưởng thức.

Các chương trình nghệ thuật cũng đem đến cho xã hội một tiếng nói, một khát vọng, một sự gửi gắm về tư tưởng, tình cảm cũng như tư duy của các đạo diễn đối với cuộc sống đương đại. Và trên hết, chính các chương trình nghệ thuật phục vụ và chuyển tải nội dung cho các hoạt động chính trị, văn hóa cũng nói lên trình độ nhận thức, diện mạo về trí tuệ và sức cảm thụ của con người trong đời sống văn hoá tinh thần; đồng thời, giúp nâng cao nhân cách, giáo dục chính trị, giáo dục thẩm mỹ, phát triển kỹ năng sáng tạo nghệ thuật cho sinh viên, hướng thế hệ trẻ Việt Nam vào các hoạt động mang tính cộng đồng. Có thể nói, các chương trình nghệ thuật chính là biểu hiện hoàn chỉnh nhất, tiêu biểu nhất của sinh hoạt cộng đồng. Trong đời sống xã hội hiện nay, bên cạnh việc phát triển về kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước thì đời sống văn hóa của sinh viên trong Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội nói chung và các Trường Văn hoá Nghệ thuật cả nước nói riêng đã được nâng cao rõ nét. Đây cũng chính là tất yếu của xu thế phát triển chung, không phải chỉ được kế thừa từ truyền thống văn hoá vẻ vang của mỗi quốc gia mà sự phát triển nhanh về phương diện văn hoá đã có tính chất toàn cầu, tạo ra những diện mạo văn hoá - xã hội cho mỗi quốc gia, mỗi khu vực, mang đậm dấu ấn của thời đại.

Đặc biệt, trong hoạt động giáo dục nghệ thuật, các chương trình nghệ thuật mang một ý nghĩa và tầm quan trọng, hướng cho sinh viên sáng tạo nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, thấm nhuần tinh thần nhân văn, dân tộc, dân chủ, tiến bộ; phản ánh chân thật, sinh động, sâu sắc đời sống, lịch sử dân tộc và công cuộc đổi mới đất nước, phù hợp với tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 khoá VIII “Về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, và Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”.

Nếu quá trình đào tạo và giáo dục nhằm tác động đến trí tuệ và nâng cao khả năng tư duy bằng việc tích lũy kiến thức (trong đó có các cấp độ kiến thức như: Kiến thức đại cương - Kiến thức cơ sở ngành - Kiến thức lý luận ngành - Kiến thức chuyên ngành...) thì phương pháp dàn dựng và xây dựng kịch bản các chương trình nghệ thuật là một phương pháp giáo dục tự thân cho đối tượng, là quá trình giáo dục bằng việc tác động vào tâm hồn, tình cảm, xúc cảm để định hướng về phong cách, thế giới quan, nhân sinh quan trong toàn bộ quá trình hình thành nhân cách cho đối tượng.

Ý nghĩa khoa học:

Bước đầu tổng kết, xây dựng nên hệ thống lý thuyết và thực hành một cách chuyên nghiệp những kỹ năng, kỹ xảo trong “Phương pháp xây dựng kịch bản và dàn dựng các chương trình nghệ thuật”.

Ý nghĩa thực tiễn:

Phương pháp dàn dựng các chương trình nghệ thuật là một trong số các môn học thực hành giúp cho sinh viên học ngành Quản lý văn hóa, Biên đạo Múa… có cơ hội thể hiện mình trong một vai trò mới. Khác với việc các bạn thực hành ca, múa, nhạc, diễn kịch cá nhân, ở môn học này các bạn có được kỹ năng tổng hợp của người đạo diễn, chỉ đạo tổ chức sản xuất chương trình nghệ thuật. Bên cạnh đó các học viên - sinh viên thể hiện được khả năng tổ chức sắp xếp mọi công việc để hoàn thành một chương trình biểu diễn nghệ thuật.

Với tính chất đặc thù và chuyên biệt, các chương trình nghệ thuật thực sự là cái nôi nuôi dưỡng những tâm hồn. Và hoạt động văn hóa văn nghệ cũng chính là chiếc chìa khóa để góp phần định hướng về văn hoá, văn nghệ, tư tưởng, thế giới quan, nhân sinh quan, tạo hành trang cho các em học sinh, sinh viên trưởng thành trong tương lai. Chính vì vậy, xây dựng tài liệu “Phương pháp xây dựng kịch bản, dàn dựng các chương trình nghệ thuật” bước đầu để học viên, sinh viên học tập và tham khảo. Trên cơ sở hai mục đích nêu trên hệ thống hóa lý luận đạo diễn - dàn dựng các chương trình nghệ thuật, có thể làm tài liệu cho học viên - sinh viên và các giảng viên giảng dạy chuyên ngành Quản lý văn hóa và Biên đạo múa, đạo diễn sân khấu sự kiện lễ hội.

Trong quá trình học tập và nghiên cứu cũng như làm nghề trong tương lai, học viên, sinh viên học chuyên ngành Quản lý văn hóa và biên đạo nắm được quy trình thực hiện xây dựng các chương trình nghệ thuật từ ý tưởng tới kịch bản và sản xuất các chương trình nghệ thuật, cũng như một số tính chất, đặc điểm của nó, hy vọng sẽ giúp cho học viên, sinh viên sau khi ra trường có thể thực hiện nhiệm vụ của mình tốt hơn, xây dựng nên những chương trình nghệ thuật hoàn thiện, đặc sắc hơn phục vụ khán giả trong cả nước.

TÁC GIẢ