Phong trào đồng khởi 1960 – Bước ngoặt của cách mạng miền Nam

Phong trào Đồng khởi năm 1960 của nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã tạo nên một bước ngoặt lịch sử, làm xoay chuyển căn bản tình thế cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công, từ khởi nghĩa từng phần sang chiến tranh cách mạng; giáng một đòn bất ngờ vào “chiến lược Aixenhao” và làm thất bại một hình thức thống trị điển hình của chủ nghĩa thực dân mới của đế quốc Mỹ.

Trước phong trào Đồng khởi, cán bộ, đảng viên, chiến sĩ và đồng bào miền Nam đã phải trải qua hơn 4 năm đau thương, mất mát (1954 - 1958), chịu sự đàn áp, khủng bố của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn do Ngô Đình Diệm đứng đầu. Mỹ - Diệm đã không từ một thủ đoạn thâm độc, dã man và tàn bạo hòng tiêu diệt lực lượng và cơ sở đảng, khủng bố tinh thần quần chúng nhân dân miền Nam. Nhưng, chính trong những tháng năm đen tối ấy, nhân dân miền Nam đã được tôi luyện bản lĩnh, ý chí kiên cường, ra sức xây dựng, củng cố lực lượng cách mạng, một lòng, một dạ theo Đảng và Bác Hồ. Dõi theo tình hình miền Nam và trên cơ sở lường định tình hình quốc tế, trong nước, tháng 1 năm 1959, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hội nghị lần thứ 15, khóa II, đề ra chủ trương chuyển hướng lãnh đạo cách mạng miền Nam, xác định sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng để đánh đổ chính quyền địch. Chủ trương của Đảng tại Hội nghị Trung ương 15 đã đáp ứng yêu cầu cấp bách của cách mạng miền Nam, phù hợp tâm tư, nguyện vọng của nhân dân là đánh đổ ách thống trị của đế quốc Mỹ và tay sai, thống nhất đất nước. Thực hiện chủ trương của Đảng, Xứ ủy Nam Bộ, các cấp bộ đảng miền Nam đã lãnh đạo, chỉ đạo nhân dân miền Nam nổi dậy, bắt đầu từ các cuộc khởi nghĩa, tiến lên Đồng khởi thắng lợi.

Thắng lợi của phong trào Đồng khởi là bước thử nghiệm Nghị quyết Trung ương 15, đồng thời minh chứng cho nghệ thuật lãnh đạo tài tình của Đảng, mở đầu chiến tranh cách mạng một cách độc đáo, khéo léo trên tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, ý Đảng hợp lòng dân, đưa cách mạng miền Nam vượt qua thời kỳ đầy khó khăn, bế tắc, tạo nên bước ngoặt quyết định.

60 năm đã trôi qua, nhưng thắng lợi của phong trào Đồng khởi vẫn là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Nhằm ôn lại truyền thống đấu tranh cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, đặc biệt của nhân dân miền Nam, bồi đắp thêm sức mạnh của ý chí, quyết tâm, tinh thần kiên định, vượt khó cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau; thực hiện Kết luận của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc tổ chức kỷ niệm một số ngày lễ, sự kiện lịch sử quan trọng trong năm 2020, Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Tỉnh ủy Bến Tre tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia: “Phong trào Đồng khởi 1960 - Bước ngoặt của cách mạng miền Nam”.

Cuộc Hội thảo lần này tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc thêm đường lối, chủ trương lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, sáng suốt của Trung ương Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh; sự nhạy bén, sáng tạo của Xứ ủy Nam Bộ, các cấp bộ đảng miền Nam; vai trò, vị trí của lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và quần chúng trong phong trào Đồng khởi..., qua đó, góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, ý chí độc lập, tự cường, niềm tự hào dân tộc cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; tạo sự thống nhất về nhận thức, góp phần đấu tranh với những luận điệu sai trái, phản khoa học của các thế lực thù địch, phản động, phủ nhận thành quả cách mạng mà nhân dân ta đã giành được.

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 80 báo cáo tham luận của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các ban, bộ, ngành, các học viện, nhà trường, các nhân chứng lịch sử; Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre và các tỉnh, thành miền Nam; một số nhà khoa học thuộc các trường đại học và viện nghiên cứu. Các tham luận đã phản ánh khá đầy đủ và toàn diện, phân tích, luận giải, nhận định và rút ra những bài học kinh nghiệm sâu sắc vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Trên cơ sở tôn trọng kết quả nghiên cứu và công bố của tác giả, Ban Biên soạn nội dung Hội thảo chỉnh sửa một số nội dung và cố gắng giữ nguyên tinh thần cơ bản trong các tham luận, chỉ lược bớt những nội dung trùng lặp hoặc ít liên quan đến chủ đề Hội thảo.

Căn cứ nội dung của các tham luận, chúng tôi chia cuốn sách thành ba phần:

Phần thứ nhất: Những vấn đề chung.

Phần thứ hai: Phong trào Đồng khởi - Một sáng tạo độc đáo của cách mạng Việt Nam.

Phần thứ ba: Tầm vóc lịch sử và bài học kinh nghiệm.

Nhân dịp này, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam trân trọng cảm ơn Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Ban Tuyên giáo Trung ương, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bến Tre; các cơ quan, đơn vị, địa phương, các vị lão thành cách mạng, các tướng lĩnh, sĩ quan, nhân chứng lịch sử, các nhà khoa học trong và ngoài quân đội đã tham gia, tạo điều kiện cho cuốn sách được xuất bản.

Mặc dù, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã có nhiều cố gắng trong biên tập, chỉnh sửa, song do thời gian gấp nên chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các đồng chí và bạn đọc.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách đến các đồng chí bạn đọc!

BAN CHỈ ĐẠO HỘI THẢO