Một số nội dung cơ bản của Quản lý nhà nước về công tác dân tộc ở Việt Nam hiện nay

Quản lý nhà nước về công tác dân tộc có vị trí hết sức quan trọng trong các thời kỳ, giai đoạn lịch sử của cách mạng nước ta. Mỗi một giai đoạn phát triển của đất nước, Đảng ta luôn xác định vấn đề quản lý nhà nước về công tác dân tộc có vị trí chiến lược quan trọng nhằm thực hiện chiến lược đại đoàn kết các dân tộc: “Đoàn kết các dân tộc có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng của nước ta. Tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách, bảo đảm các dân tộc bình đẳng, tôn trọng, đoàn kết, giải quyết hài hòa quan hệ giữa các dân tộc, giúp nhau cùng phát triển, tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội”. “Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện các chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ở các cấp. Chống kỳ thị dân tộc; nghiêm trị những âm mưu, hành động chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc”. Sau 35 năm đổi mới, với sự quyết tâm của Đảng và Nhà nước, các cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc được phát triển và kiện toàn tổ chức.

Vấn đề quản lý nhà nước về công tác dân tộc dựa trên cơ sở căn bản là: bình đẳng, tôn trọng, đoàn kết dân tộc, giúp nhau cùng phát triển, đồng thời là nguyên tắc, chuẩn mực chỉ đạo việc xây dựng quan hệ giữa các dân tộc - tộc người trong quá trình phát triển đất nước. Từ Đại hội XI, chủ trương của Đảng đặt ra yêu cầu các dân tộc “thương yêu” nhau, đây là yêu cầu đạo đức và văn hóa trong quan hệ giữa các dân tộc. Thương yêu, tôn trọng và giúp nhau cùng tiến bộ là thể hiện gắn bó trách nhiệm cộng đồng, là sự chia sẻ trách nhiệm, là đảm bảo cho sự đoàn kết thống nhất bền vững lâu dài, nhờ đó mới có sức mạnh bảo vệ và tự bảo vệ trước những âm mưu, thủ đoạn và hành động chia rẽ dân tộc, kích động tâm lý hằn thù dân tộc của các thế lực phản động, chống phá cách mạng. Các dân tộc có thật sự bình đẳng, thương yêu, giúp đỡ nhau mới đoàn kết, gắn bó với nhau. Đồng thời, đoàn kết chặt chẽ giữa các dân tộc thì mới có đủ sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn, trở lực.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, các chủ trương chính sách dân tộc mới mang tầm chiến lược, phù hợp với thực tiễn và khả thi. Với chủ trương: “Giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích giữa các giai tầng trong xã hội. Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển. Tập trung hoàn thiện và triển khai thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tôn giáo; có những chính sách đặc thù giải quyết khó khăn cho đồng bào dân tộc thiểu số; thực hiện tốt đoàn kết tôn giáo, đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghiêm trị mọi âm mưu, hành động chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cản trở sự phát triển của đất nước”. Nhận thức tốt về quản lý nhà nước về công tác dân tộc để tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách này là cơ hội lớn để vùng dân tộc thiểu số và miền núi phát triển toàn diện, thích ứng với điều kiện mới. Khai thác tiềm năng, lợi thế của các địa phương, đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội; giảm nghèo nhanh, bền vững, thu hẹp dần khoảng cách về mức sống, thu nhập so với bình quân chung của cả nước; giảm dần số xã, thôn đặc biệt khó khăn; quy hoạch, sắp xếp ổn định dân cư, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, liên vùng, kết nối với các vùng phát triển; phát triển toàn diện giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa; cải thiện rõ rệt đời sống của nhân dân; nâng cao số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động là người dân tộc thiểu số; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số đi đôi với xóa bỏ phong tục tập quán lạc hậu; thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em; xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở vững mạnh, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đảm bảo an ninh biên giới quốc gia; củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng và Nhà nước.

Thông qua phương pháp tiếp cận hệ thống kết hợp với tiếp cận liên ngành, cuốn sách lựa chọn trình bày có chọn lọc những kết quả nghiên cứu “Quản lý nhà nước về công tác dân tộc ở Việt Nam hiện nay” thuộc hệ thống đề tài của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Nội dung chính của cuốn sách gồm:

Một số vấn đề lý luận chung của quản lý nhà nước về công tác dân tộc.

Một số nội dung cơ bản của quản lý nhà nước về công tác dân tộc ở Việt Nam - Thực trạng và những vấn đề đặt ra.

Quan điểm và giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc ở Việt Nam hiện nay.

Để hoàn thành cuốn sách này tác giả xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp đã cộng tác trong nghiên cứu, chia sẻ tư liệu và tham gia ý kiến. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn cuốn sách không tránh khỏi những hạn chế nhất định, rất mong nhận được sự góp ý, phê bình của bạn đọc để tác giả và nhóm nghiên cứu nâng cao chất lượng nghiên cứu các đề tài tiếp theo. Xin cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã tạo điều kiện giúp đỡ trong việc xuất bản cuốn sách này.

TÁC GIẢ