Một đời nhìn lại

Thế kỷ XX là một giai đoạn đặc biệt quan trọng trong lịch sử dân tộc Việt Nam với rất nhiều sự kiện trọng đại đã diễn ra, đem lại sự đổi thay toàn diện cho dải đất hình chữ S trên bán đảo Đông Dương này.

Thế kỷ XX cũng sản sinh ra những “thế hệ vàng” đã trực tiếp làm nên những sự kiện trọng đại ấy. Họ vừa là sản phẩm và cũng là những chứng nhân của giai đoạn lịch sử đầy biến động song cũng hết sức vẻ vang này của dân tộc. Một trong những con người của “thế hệ vàng” đó là một người lính xe tăng - Thiếu tướng Nguyễn Văn Phước - nguyên Chủ nhiệm Tăng thiết giáp các mặt trận B70, B5, B4 và Quân đoàn 1, nguyên Chủ nhiệm Khoa Tăng thiết giáp của Học viện Quốc phòng.

Sinh ra trên mảnh đất Hưng Nguyên giữa những ngày rực lửa Xôviết Nghệ Tĩnh, 15 tuổi đã tham gia vào đoàn người đi giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và khi vừa đến tuổi trưởng thành, anh thanh niên Nguyễn Văn Phước đã xung phong gia nhập Vệ quốc đoàn tại Đại đội phòng không của Tỉnh đội Thanh Hóa.

Không hài lòng với vị trí chiến sĩ một đơn vị trợ chiến phía sau, Nguyễn Văn Phước đã cày cục xin chuyển sang đơn vị xung kích và rồi nguyện vọng của ông đã thành hiện thực, ông trở thành chiến sĩ Đại đội 71, Tiểu đoàn 375 của Trung đoàn 9, Sư đoàn 304. Từ đây, ông đã tham gia nhiều trận đánh oanh liệt trong các chiến dịch Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Hoàng Hoa Thám, Hòa Bình, Thượng Lào và cuối cùng là Chiến dịch Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Với tinh thần chiến đấu dũng cảm và những chiến công lập được, ông đã nhận được nhiều phần thưởng cao quý và khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc, ông đã trở thành cán bộ tiểu đoàn. Ông cũng là người được lựa chọn tham gia tiếp quản Thủ đô và dự Lễ duyệt binh chào mừng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng, Chính phủ trở về Hà Nội.

Hòa bình lập lại, ông được đưa đi đào tạo về xe tăng ở nước ngoài và khi Trung đoàn 202 - đơn vị xe tăng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập ông đã vinh dự được giao nhiệm vụ làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 - đơn vị chủ công của trung đoàn. Năm 1965, khi thành lập Binh chủng Thiết giáp, ông lại được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ Trưởng ban Tác chiến của Bộ Tư lệnh Thiết giáp.

Với cương vị Trưởng ban Tác chiến của binh chủng, Nguyễn Văn Phước đã trực tiếp tham gia vào quá trình chuẩn bị cũng như tổ chức đưa Tiểu đoàn xe tăng 198 vào chiến trường tham gia chiến đấu tại Tà Mây - Làng Vây trong Chiến dịch  Đường 9 - Khe Sanh - trận đánh đầu tiên của bộ đội Tăng thiết giáp Việt Nam, mở ra truyền thống vẻ vang “Đã ra quân là đánh thắng” của binh chủng.

Tiếp đó, trên cương vị Chủ nhiệm Tăng thiết giáp của các mặt trận B70, B5, B4 ông đã gần 7 năm trường gắn bó với mảnh đất Trị - Thiên đầy máu lửa, làm tham mưu về sử dụng tăng thiết giáp cho người chỉ huy qua các Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, cuộc Tiến công chiến lược 1972, trận phản công tái chiếm Cửa Việt đầu năm 1973.

Cuối năm 1973, khi Quân đoàn 1 - binh đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập, Nguyễn Văn Phước lại vinh dự được giao nhiệm vụ Chủ nhiệm Tăng thiết giáp của quân đoàn. Trên cương vị này, ông đã tham mưu đắc lực cho thủ trưởng quân đoàn về huấn luyện và sử dụng tăng thiết giáp trong chiến đấu. Năm 1975, ông đã cùng các đồng đội trẻ của mình ở Lữ đoàn Tăng Thiết giáp 202 thực hiện cuộc hành quân “Thần tốc” vượt gần 2.000km vào tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Trong chiến dịch này, lực lượng Tăng thiết giáp của Quân đoàn 1 đã hoàn thành xuất sắc vai trò đột kích của mình trên hướng tiến công phía Bắc vào Bộ Tổng Tham mưu và Bộ tư lệnh các binh chủng của quân đội Sài Gòn. Và trưa ngày 30 tháng Tư năm 1975, ông đã được chứng kiến niềm vui chiến thắng ngay tại thành phố Sài Gòn.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông đã cùng một số đồng đội là những người đầu tiên bắt tay xây dựng Khoa Tăng thiết giáp của Học viện Quân sự cấp cao (nay là Học viện Quốc phòng). Bằng việc kết hợp giữa lý luận quân sự thế giới, đường lối quân sự Việt Nam và kinh nghiệm sử dụng Tăng thiết giáp trên chiến trường Việt Nam, ông cùng các đồng nghiệp đã từng bước hoàn chỉnh hệ thống tài liệu huấn luyện về sử dụng Tăng thiết giáp để truyền đạt cho các đối tượng học viên.

Hơn 40 năm phục vụ quân đội, từ một chiến sĩ trở thành một vị tướng, phẩm chất xuyên suốt trong con người Nguyễn Văn Phước là tận trung với nước, tận hiếu với dân, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, sẵn sàng nhận và khi đã nhận thì bằng mọi cách hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đối với ông, thắng lợi của sự nghiệp cách mạng là mục tiêu cao cả nhất của cuộc đời. Đến khi về hưu vì lý do sức khỏe, ông vẫn luôn giữ vững phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, tiếp tục một cuộc chiến đấu mới chống lại bệnh tật, nghèo khó, củng cố gia đình và dòng tộc theo những thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Một cuộc đời dài ngót thế kỷ, đã từng được chứng kiến những sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử dân tộc: từ Cách mạng Tháng Tám lẫy lừng đến “thiên sử vàng” Điện Biên, từ tiếp quản Thủ đô tới duyệt binh mừng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng, Chính phủ về Hà Nội, từ trận đầu đánh thắng của bộ đội Tăng thiết giáp ở Làng Vây đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, từ những khó khăn khi đất nước rơi vào khủng hoảng đến những thành tựu của công cuộc “đổi mới” mang lại... Trong những năm tháng ấy, ông đã nhiều lần vinh dự được gặp Bác Hồ - người Cha thân yêu của các lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - vị Tổng Tư lệnh, người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam mà cho đến nay ông vẫn giữ nguyên vẹn trong mình niềm tin yêu, kính trọng.

Viết cuốn hồi ký này, ông không hề có tham vọng “đánh bóng” tên tuổi cá nhân. Chỉ đơn giản - với tư cách một chứng nhân của lịch sử ông muốn kể lại với bạn bè, đồng đội, con cháu - đặc biệt là các thế hệ sau câu chuyện cuộc đời của mình và những gì mình chứng kiến. Qua đó, bạn đọc có thể phần nào hình dung ra bức tranh cuộc sống xã hội của những giai đoạn quan trọng nhất của lịch sử dân tộc và tự rút ra những bài học của riêng mình.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN