Mặt trận hướng Đông từ chiến dịch Xuân Lộc đến chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

LỜI NÓI ĐẦU

       Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, sau đòn điểm huyệt Buôn Ma Thuột, chúng ta đã nhanh chóng giải phóng Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng và hầu hết các tỉnh ven biển miền Trung, tạo nên thế cô lập, uy hiếp Sài Gòn - Gia Định và vùng đất còn lại thuộc miền Đông và miền Tây Nam Bộ của chính quyền Sài Gòn. Để ngăn chặn bước tiến công của Quân giải phóng, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã tập trung sức mạnh còn lại thiết lập nên tuyến phòng thủ kéo dài từ Phan Rang qua Xuân Lộc đến Tây Ninh; trong đó, Xuân Lộc là trọng điểm - "cánh cửa thép" bảo vệ Sài Gòn - Gia Định trên hướng Đông. Quân giải phóng muốn tiến vào giải phóng Sài Gòn, giải phóng toàn bộ phần lãnh thổ còn lại phải đánh chiếm được địa bàn chiến lược này. Bởi vậy, Xuân Lộc đã trở thành điểm quyết chiến sinh tử giữa ta và địch trước cửa ngõ Sài Gòn.

       Thực hiện tư tưởng chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh, Quân ủy và Bộ Tư lệnh Miền đã quyết định giao nhiệm vụ giải phóng Xuân Lộc cho Binh đoàn Cửu Long, lực lượng vũ trang và nhân dân trên địa bàn hướng Đông Sài Gòn. Chiến dịch tiến công giải phóng Xuân Lộc được tiến hành. Trước một đối thủ mạnh, lại cố thủ trong các công sự, trận địa vững chắc trong lòng thị xã, nên tổn thất của ta là khó tránh khỏi. Sau đó, chúng ta đã kịp thời thay đổi cách đánh, chuyển hóa thế trận và kết thúc thắng lợi chiến dịch, mở thông cửa ngõ phía Đông Sài Gòn, tạo thế, tạo thời cơ và hậu thuẫn trực tiếp cho lực lượng vũ trang và nhân dân các địa phương tiến công và nổi dậy, thực hiện "xã giải phóng xã", "huyện giải phóng huyện", "tỉnh giải phóng tỉnh". Từ đây một vùng giải phóng rộng lớn được hình thành, tạo chỗ đứng chân, tập kết lực lượng cho các binh đoàn chủ lực tiến vào giải phóng Sài Gòn - Gia Định từ hướng Đông.

       Nhằm tiếp tục khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của sự kiện Xuân Lộc đặt trong mối quan hệ tương hỗ với mảnh đất và con người trên khu vực địa bàn hướng Đông Sài Gòn - một bộ phận máu thịt của "Miền Đông gian lao mà anh dũng", nhân dịp kỷ niệm 37 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, Bộ Quốc phòng và Tỉnh ủy Đồng Nai phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học: "Mặt trận hướng Đông - từ chiến dịch Xuân Lộc đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử".

       Hội thảo đã nhận được sự quan tâm, cộng tác của các các cơ quan Trung ương và địa phương, trong và ngoài quân đội. Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 80 tham luận khoa học của các đồng chí cán bộ lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các nhân chứng lịch sử; các đồng chí lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Tổng cục Chính trị, Tổng cục Hậu cần, Tổng cục Kỹ thuật, các quân khu, binh chủng và đơn vị; Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, một số ban ngành và Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Nai; thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ; các nhà khoa học trong và ngoài quân đội...

       Mỗi tham luận là một công trình nghiên cứu độc lập, tương đối hoàn chỉnh về một vấn đề cụ thể của từng tác giả, nên sự khác nhau về sự kiện, số liệu, thậm chí là một số nhận định giữa các bài là không thể tránh khỏi. Để tôn trọng ý kiến của các tác giả, đảm bảo tính tranh luận cần thiết của một cuộc hội thảo, chúng tôi chỉ lược bỏ những nội dung trùng lặp, hoặc ít có liên quan đến chủ đề hội thảo. Nhìn một cách tổng thể, nội dung của các tham luận đã góp phần khẳng định: Mở Chiến dịch Xuân Lộc trên Mặt trận hướng Đông Sài Gòn là một quyết định kịp thời, sáng suốt của Trung ương Đảng, trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, phản ánh sự nhạy bén, sáng tạo về nghệ thuật chuyển hóa cách đánh, nhanh chóng giành thắng lợi chiến dịch, mở toang "cánh cửa thép" Xuân Lộc, tạo bàn đạp cho cánh quân hướng Đông của Chiến dịch Hồ Chí Minh tiến vào giải phóng Sài Gòn. Điều quan trọng hơn là, những kinh nghiệm về nghệ thuật tác chiến trong thị xã, phối hợp tác chiến giữa chủ lực với lực lượng vũ trang địa phương, giữa tiến công và nổi dậy... được đúc rút từ Mặt trận hướng Đông từ Chiến dịch Xuân Lộc đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử vẫn còn nguyên giá trị nghiên cứu vận dụng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

       Dựa trên các bản tham luận, chúng tôi in thành cuốn kỷ yếu, với ba mảng nội dung:

       Phần I: Những vấn đề chung;

       Phần II: Mặt trận hướng Đông - từ Chiến dịch Xuân Lộc đến chiến dịch Hồ Chí Minh;

       Phần III: Ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của chiến thắng Xuân Lộc và Mặt trận hướng Đông Sài Gòn tháng 4 năm 1975.

       Nhân dịp này, chúng tôi chân thành cảm ơn các cơ quan chức năng, các nhà khoa học, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, cộng tác nhiệt tình, hiệu quả để cuốn sách đến với bạn đọc.

       Dù đã hết sức cố gắng, nhưng do thời gian dành cho biên tập không nhiều, nên những hạn chế, thiếu sót là khó tránh khỏi. Rất mong được sự lượng thứ của bạn đọc.

       BAN CHỈ ĐẠO VÀ BAN TỔ CHỨC HỘI THẢO