Lịch sử quân sự Tây Nguyên, Tập I: Từ khởi thủy đến năm 1954

Nằm ở phía Tây miền Nam Trung Bộ Việt Nam, Tây Nguyên là vùng đất được hình thành bởi các cao nguyên kế tiếp nhau với diện tích 54.641km2, thuộc địa bàn của 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng. Với vị trí tiếp giáp 3 nước Việt Nam, Lào và Campuchia, có độ cao bình quân 500m so với mặt biển và nhiều điểm cao, Tây Nguyên có vị trí quân sự hết sức quan trọng, được coi là “mái nhà” của miền Nam Đông Dương. Nắm giữ được  Tây Nguyên có thể khống chế hầu như toàn bộ khu vực  xung quanh.

Trong tiến trình lịch sử, đồng bào các dân tộc bản địa ở Tây Nguyên đã nêu cao tinh thần độc lập, đấu tranh giữ đất, giữ buôn làng trước các thế lực xâm lăng. Từ nửa cuối thế kỷ XIX, khi tiến hành xâm lược Việt Nam và Đông Dương, thực dân Pháp luôn đặt Tây Nguyên trong mục tiêu chiếm đóng và bình định bằng nhiều biện pháp như: Khống chế giao lưu giữa người Kinh và người Thượng, tách Tây Nguyên ra thành một xứ biệt lập; tiến hành thành lập chính quyền tự trị, thiết lập ách đô hộ; càn quét, đàn áp. Nhưng với tinh thần bất khuất, đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đã đứng lên  đấu tranh giữ buôn làng, giữ truyền thống của dân tộc. Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (2-1930), các dân tộc Tây Nguyên đã nêu cao tinh thần đoàn kết, đấu tranh dưới ngọn cờ của Đảng, lập nên nhiều chiến công xuất sắc, góp phần to lớn vào thắng lợi cuộc đấu tranh giành lại độc lập, tự do cho đất nước.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Tây Nguyên là một trong những chiến trường quan trọng, nơi đối đầu giữa lực lượng kháng chiến với đội quân xâm lược và tay sai. Phát huy truyền thống đấu tranh anh dũng, đồng bào các dân tộc Tây Nguyên luôn sát cánh cùng các lực lượng vũ trang, phát triển chiến tranh du kích bảo vệ buôn làng, tiến lên kết hợp tác chiến chính quy, lập nên những chiến công vang dội, góp phần quan trọng vào thắng lợi của 30 năm chiến tranh cách mạng. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhân dân trên địa bàn Tây Nguyên ra sức củng cố thế trận quốc phòng, tăng cường tiềm lực quân sự, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc,… bảo vệ địa bàn, bảo vệ biên cương, chủ quyền lãnh thổ đất nước.

Quá trình chiến đấu giành, giữ độc lập, tự do trên địa bàn Tây Nguyên đã để lại những nét đặc sắc về hoạt động quân sự của vùng đất và con người nơi đây, góp phần làm phong phú về nghệ thuật quân sự Việt Nam. Tuy vậy, đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu chuyên biệt về hoạt động quân sự của vùng đất chiến lược này. Do vậy, đi sâu tìm hiểu, phục dựng một cách toàn diện, làm rõ những yếu tố tác động, những nét đặc trưng, những kinh nghiệm về tổ chức và hoạt động quân sự trên địa bàn Tây Nguyên suốt theo chiều dài lịch sử, cung cấp những luận cứ cho công tác xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc trên địa bàn Tây Nguyên nói riêng và của cả nước nói chung là việc làm hết sức cần thiết.

Trước yêu cầu đó, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam tổ chức nghiên cứu, biên soạn bộ sách Lịch sử quân sự Tây Nguyên gồm nhiều tập. Trong đó, Tập I trình bày những nội dung liên quan đến yếu tố tự nhiên, xã hội, hoạt động quân sự ở Tây Nguyên từ khởi thủy đến kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (7-1954).

Dù hết sức cố gắng trong việc nghiên cứu, biên soạn, nhưng do hạn chế về mặt tư liệu và cũng khó có thể trình bày một cách đầy đủ các hoạt động quân sự hết sức phong phú trên địa bàn Tây Nguyên theo chiều dài lịch sử, nên tập thể tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp xây dựng của bạn đọc để cuốn sách được bổ sung hoàn chỉnh hơn trong lần xuất bản sau.

Nhân dịp cuốn Lịch sử quân sự Tây Nguyên, Tập I:  Từ khởi thủy đến năm 1954 được xuất bản, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam chân thành cảm ơn các nhà khoa học đã đóng góp nhiều ý kiến xây dựng; cảm ơn các cơ quan, đơn vị và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã cộng tác, giúp đỡ để cuốn sách ra mắt bạn đọc.

VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM