Lịch sử ngành Thanh tra Quốc phòng (1948-2018)

      
LỜI NÓI ĐẦU

      
Thanh tra quốc phòng là một bộ phận của Thanh tra Chính phủ, được tổ chức thành hệ thống trong quân đội; có chức năng thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý Nhà nước về quân sự, quốc phòng. Thanh tra quốc phòng có nhiệm vụ thanh tra các cơ quan, đơn vị, cá nhân thuộc Bộ Quốc phòng; thanh tra đối với các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức, cá nhân người nước ngoài tại Việt Nam trong chấp hành pháp luật về thực hiện nhiệm vụ quốc phòng và cơ yếu. Sự ra đời, quá trình xây dựng và phát triển của Thanh tra quốc phòng đã góp phần to lớn vào công tác quản lý Nhà nước về quốc phòng, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng vũ trang nhân dân. Sự ra đời và phát triển của ngành Thanh tra quốc phòng là một tất yếu khách quan, phù hợp với cơ chế lãnh đạo, quản lý, chỉ huy của Đảng, Nhà nước và quân đội.
      
Trên cơ sở Phòng Kiểm tra thuộc Bộ Tổng chỉ huy, ngày 25 tháng 1 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 119/SL thành lập Cục Tổng Thanh tra Quân đội quốc gia Việt Nam. Đây là tổ chức thanh tra cấp bộ đầu tiên, hoạt động theo nhiệm vụ cấp trên giao, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Trung ương Quân ủy (nay là Quân ủy Trung ương), Bộ Quốc phòng và sự chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ của Thanh tra Nhà nước.
      
Trong quá trình xây dựng, phát triển và trưởng thành, ngành Thanh tra quốc phòng luôn có sự thay đổi cho phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, tình hình chung của đất nước và quân đội. Theo đó, có lúc giải thể, sau đó lại được khôi phục, có giai đoạn thu gọn tổ chức biên chế rồi lại được củng cố, phát triển, với những tên gọi khác nhau: Cục Tổng Thanh tra Quân đội quốc gia Việt Nam (1948 - 1949), Đoàn Thanh tra Bộ Quốc phòng (1950 - 1955), Ban Thanh tra Quân đội (1956 - 1959, 1976 - 1981), Ủy ban Thanh tra Quân đội (1971 - 1976), Cơ quan Tổng Thanh tra Quân đội (1982 - 1991) và Thanh tra Bộ Quốc phòng (1992 đến nay). Từ chỗ lúc đầu chỉ có cơ quan thanh tra chuyên trách ở Bộ Tổng chỉ huy (Bộ Quốc phòng), trải qua 70 năm xây dựng, củng cố, phát triển, đến nay Thanh tra quốc phòng đã hoàn thiện thành một ngành, có hệ thống tổ chức từ Bộ đến các tổng cục, các quân khu, quân chủng, binh chủng, quân đoàn, học viện, nhà trường, các bộ chỉ huy quân sự, bộ chỉ huy biên phòng tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương.
      
Trong suốt quá trình xây dựng và trưởng thành, ngành Thanh tra quốc phòng đã nêu cao tinh thần chủ động, luôn quán triệt sâu sắc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; nghị quyết, chỉ thị, mệnh lệnh của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; bám sát nhiệm vụ chính trị của quân đội và lực lượng vũ trang nhân dân để tiến hành thanh tra, phục vụ kịp thời, hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ huy xây dựng quân đội chính quy, từng bước hiện đại, xây dựng nền quốc phòng toàn dân và tăng cường tiềm lực quốc phòng của đất nước, góp phần giành thắng lợi trong 30 năm tiến hành chiến tranh giải phóng dân tộc (1945 - 1975), thống nhất đất nước và trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
      
Trong thời kỳ đổi mới, ngành Thanh tra quốc phòng tiếp tục chủ động tiến hành các hoạt động thanh tra thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, kinh tế, xã hội; giải quyết khiếu nại, tố cáo kết hợp với đấu tranh chống tham ô, tham nhũng, buôn lậu... Trên cơ sở kết quả thanh tra đã kiến nghị với Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong quân đội, các bộ, ngành và địa phương phát huy những ưu điểm, đề xuất những biện pháp khắc phục thiếu sót, khuyết điểm, giữ nghiêm pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của quân đội và lực lượng vũ trang về lĩnh vực quân sự, quốc phòng.
      
Nhân kỷ niệm 70 năm ngày truyền thống của Ngành (25.1.1948 - 25.1.2018), Đảng ủy, chỉ huy Thanh tra Bộ Quốc phòng tổ chức biên soạn cuốn "Lịch sử ngành Thanh tra quốc phòng (1948 - 2018)", nhằm tái hiện lại những nét chính yếu nhất về quá trình ra đời, xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của Ngành trong 70 năm qua, góp phần khích lệ, động viên tinh thần và giáo dục truyền thống cho các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ đã và đang công tác trong Ngành.
      
Cuốn sách được thực hiện trên cơ sở kế thừa, bổ sung, chỉnh sửa và nâng cao các cuốn sách đã được xuất bản những năm trước đây, gồm: "Một số hình ảnh về lịch sử - truyền thống Tổng Thanh tra Quân đội (1948 - 1988)", "45 năm xây dựng và hoạt động của Cơ quan Thanh tra Bộ Quốc phòng (1948 - 1993)", "50 năm Thanh tra quốc phòng (1948 - 1998)", "Thanh tra quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng" và "Lịch sử ngành Thanh tra quốc phòng (1948 - 2003)"; sưu tầm tư liệu viết mới 15 năm (2004 - 2018). Bên cạnh đó, Ban Biên soạn còn nhận được nhiều ý kiến đóng góp, bổ sung tư liệu của các đồng chí nguyên là lãnh đạo, chỉ huy của Ngành qua các thời kỳ và sự giúp đỡ về chuyên môn, nghiệp vụ của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam.
      
Nhân dịp cuốn sách được xuất bản, Đảng ủy - chỉ huy Thanh tra Bộ Quốc phòng trân trọng cảm ơn Viện Lịch sử quân sự Việt Nam; các tập thể, cá nhân đã có những đóng góp quý báu cho sự hoàn thành cuốn sách.
      
Mặc dù đã hết sức cố gắng, nhưng chắc chắn cuốn sách không thể tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót. Rất mong bạn đọc và các thế hệ cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, chiến sĩ trong Ngành tham gia đóng góp ý kiến để cuốn Lịch sử ngành Thanh tra quốc phòng trong những lần xuất bản tiếp theo được hoàn thiện và đầy đủ hơn.

ĐẢNG ỦY - CHỈ HUY
      
THANH TRA BỘ QUỐC PHÒNG