Dòng kỷ niệm

Thay lời giới thiệu

       "Dòng kỷ niệm" -

       Người lính Quê Lụa kể chuyện bằng thơ…

       NGUYỄN HOÀNG SÁU

       Cảm nhận đầu tiên khi cầm tập thơ "Dòng kỷ niệm" trên tay là cuốn sách có phần mong mỏng. Vậy mà hơn ba chục bài thơ ấy đã theo suốt cuộc đời quân ngũ của Đại tá, cựu chiến binh Vũ Văn Nhiếp, từ lúc còn là chàng lính trẻ đến khi tóc bạc trở về với đời thường.

       Nhìn vào mục lục tập thơ "Dòng kỷ niệm" của Vũ Văn Nhiếp, bạn đọc có thể hình dung ra ngay được chặng đường đời sôi nổi anh đã đi như thế nào. Ngay từ bài đầu tiên như là "lời tựa" cho tập thơ này, anh đã "bật mí" đôi điều rồi:

       Chuyện hôm qua thời đạn bom khói lửa

       Chuyện hôm nay nếu chờ thêm chút nữa

       Cả ngày mai cùng những điều đã hứa

       Cũng lắng vào trong nỗi nhớ em ơi.

       (Kỷ niệm)

       Năm 1966, khi cả dân tộc ta bước vào giai đoạn gay go, quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, cùng với nhiều bạn học từ mái trường cấp III Nguyễn Huệ - Hà Đông, Vũ Văn Nhiếp lên đường nhập ngũ. Nguồn cội xứ Đoài - Quê Lụa, một vùng đất giàu truyền thống cách mạng và thấm đẫm thi ca đã trở thành một phần hành trang ra trận của các anh ngày ấy:

       Tôi lớn lên bên con sông nhỏ

       Quen con đò thân bóng vòm đa

       Và những năm tháng gian khổ, hy sinh ở chiến trường đã có tình yêu quê hương hun đúc thêm sức mạnh chiến thắng của người lính Cụ Hồ:

       Con sông quê nhà vẫn thao thức chảy trong tôi

       (Sông quê hương)

       Thế hệ các anh cũng may mắn được "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Chàng trai tuổi đôi mươi ấy căng tràn nhựa sống, đêm ngày đối mặt với quân thù trên tuyến đường huyền thoại, nơi ấy cũng cho anh nhiều cảm xúc để viết nên những bài thơ, những câu thơ hay. Trăng ở Trường Sơn thường cũng là một "nhân vật" tạo cảm hứng cho người làm thơ gửi gắm. Tôi rất thích thú khi thơ anh ví trăng như "đèn trời" trong một không gian mênh mông, thơ mộng dù đó là thời chiến tranh khốc liệt:

       Khi xe anh vào trăng khuya rất tỏ

       Con đường đất đỏ mênh mang đèn trời

       Ánh trăng Trường Sơn dù trong bom đạn quân thù cày xới thì vẫn đẹp lung linh có lẽ bởi sự cộng hưởng tình cảm của người lính trẻ với cô thanh niên xung phong mở đường:

       Vầng trăng nghiêng khuôn mặt em xinh

       Dáng hình kia tạc vào nỗi nhớ

       Kết bài thơ, tác giả sử dụng sự đối lập giữa cái "một lần" và "mãi mãi" như để nói sự vĩnh cửu của tình yêu người lính, của thiên nhiên nơi Trường Sơn hùng vĩ:

       Chỉ thoáng một lần gặp nhau trong đêm

       Mà trăng theo anh mãi làm đèn

       (Trăng Trường Sơn)

       Cũng là những bài thơ viết nơi chiến trường, về bom đạn, hy sinh nhưng tôi đọc thấy ở thơ Vũ Văn Nhiếp sự uyển chuyển khi anh dùng thủ pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ…). Trong ba bài thơ có tên "Hoa cơm", "Hoa xanh" và "Màu hoa lính" đã thấy được sự tìm tòi, tinh tế trong sử dụng ngôn ngữ của anh:

       Gạo nào chẳng nở cơm hoa

       (Hoa cơm)

       Hoa nhỏ là hố bom phát quang

       Hoa to là hố bom đào, bom phá

       …

       Bốn cô gái thắm vào màu xanh cây cỏ

       Cho đất quê mình chỉ nở hoa thơm

       (Hoa xanh)

       Mai ngày trong phòng ta cưới

       Có sắc màu cháy đỏ giữa trăm hoa

       (Màu hoa lính)

       Nếu như ở chiến trường, giọng thơ của Vũ Văn Nhiếp đầy chất bi hùng và lãng mạn thì ở thời bình thơ anh như bung mở nhiều hơn những cảm xúc đa chiều và đa sắc thái. Có thể đó là nhịp sống của người lính nơi đảo tiền tiêu:

       Có ai hét to từ phía cầu tàu

       Rồi cả đảo bỗng râm ran tiếng gọi

       …

       Thì ra với lính, sau sẵn sàng chiến đấu

       Chẳng có gì nhanh hơn lúc chạy đón thư nhà

       (Niềm vui lính đảo)

       Có thể là một nét văn hóa làng quê:

       Vòm cổng làng tôi

       Khung trời vời vợi

       Bảo tàng âm thanh

       Bao đời tiếp nối

       (Bảo tàng quê)

       Cùng những lúc lắng lòng nhớ về Mẹ:

       Từ ngày không nghe tiếng Mẹ

       Thao thức trong con câu hát ru hời

       Mỗi khi lỡ làm điều không phải

       Con lại thèm nghe mẹ mắng, Mẹ ơi.

       (Xa Mẹ)

       Rồi tâm trạng suy tư của một cựu chiến binh khi viết về đồng đội, bao người trở về mà vẫn không được hưởng bình yên:

       Bao năm đất nước yên bình

       Quê hương ngày thêm giàu đẹp

       Anh vẫn mải mê đánh giặc

       Mỗi ngày mấy đợt xung phong

       ( Khoảng lặng)

       Và Vũ Văn Nhiếp cũng không tránh khỏi "cái nợ" của người yêu thơ với thơ tình. Ở tuổi như anh, cũng như bao người khác, hay có những chiêm nghiệm, suy ngẫm về những ngày xưa ấy, phảng phất một nỗi buồn man mác:

       Dùng dằng thu chẳng buông hè

       Ngoài thềm hoa cúc vàng hoe mắt rồi

       (Khúc giao mùa)

       Cũng là thơ tình đấy, nhưng anh khéo mượn cây mùa đông - thứ vật vô tri vô giác để nói hộ lòng mình:

       Xào xạc lá rơi dứt chia tình

       (Lá rơi)

       Tuy vậy có khi anh lại reo vui để cái tình riêng ấy hòa vào cái chung của đất trời:

       Má hồng nhuộm ửng men say

       Mắt đen sóng sánh đong đầy sắc xuân

       (Hoa xuân Hà Nội)

       Thơ Vũ Văn Nhiếp khi chưa xuất bản thành tập đã được người đọc trong và ngoài quân đội biết đến qua những bài được chọn in trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Báo Hải quân Việt Nam, Báo Nhân Dân và một vài tờ báo, tạp chí khác. Một khích lệ nữa với anh là Đài Phát thanh - Truyền hình Khánh Hòa đã làm phim phóng sự - tài liệu về thơ anh với cái tên rất gợi "Hồn thơ người lính".

       Có lẽ không ai lại khắt khe với những người lính làm thơ không chuyên. Dẫu sao tập thơ ngắn, dễ đọc cũng đem lại cảm giác nhẹ nhàng, một chút sâu lắng, mỗi bài thơ như một câu chuyện, một kỷ niệm, người đọc thấp thoáng thấy mình đâu đó, vậy là người viết đã được sẻ chia, đồng cảm. Cũng qua thơ Vũ Văn Nhiếp ta có thêm một góc nhìn dung dị về cuộc sống, tình cảm của người lính thời binh lửa và cả trong hòa bình. Có thể xem đây cũng là thành công của tác giả.

       Chúc cho "Dòng kỷ niệm" của anh tiếp tục chảy và bồi đắp bờ bãi tươi xanh mới.

Hà Nội, hè 2013