Đại tướng Võ Nguyên Giáp – danh tướng của thời đại qua tư liệu nước ngoài

CÙNG BẠN ĐỌC

       Đại tướng Võ Nguyên Giáp kính yêu đã bước sang tuổi 100. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với cuộc Tổng khởi nghĩa toàn dân và hai cuộc kháng chiến trường kỳ vĩ đại của dân tộc, đặc biệt là chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” đã đưa tên tuổi của ông sánh ngang với những danh tướng của thế giới. Bao năm qua, đã có rất nhiều huân chương vinh danh vị Đại tướng - Tổng tư lệnh, nhiều sách báo, tài liệu viết về cuộc đời, sự nghiệp gian lao, vất vả nhưng rất đỗi huy hoàng của Người anh cả Quân đội nhân dân Việt Nam. Tuy nhiên, phần lớn độc giả Việt Nam mới được tiếp cận với những tác phẩm viết bằng tiếng Việt của tác giả người Việt. Trong khi đó, người nước ngoài, đặc biệt là người Pháp, người Mỹ - kể cả tướng lĩnh của họ cũng viết về Đại tướng thể hiện sự ngưỡng mộ tài năng và đức độ của Đại tướng.

      Trong những năm qua, sách viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản luôn được bạn đọc hoan nghênh và đánh giá cao, như “Tổng tập Hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp”, “Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp - người anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam”. Cũng chính vì mục đích mong muốn độc giả Việt Nam được tiếp cận với nguồn sách báo, tư liệu phương Tây viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cho nên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã tổ chức biên tập, xuất bản cuốn sách tựa đề: “Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Danh tướng của thời đại – qua tư liệu nước ngoài”. Với độ dày hơn 700 trang khổ lớn, nội dung cuốn sách mới mẻ, hấp dẫn, cứ liệu phong phú, độc đáo, hy vọng sẽ mang đến cho độc giả Việt Nam những phát hiện mới, góc nhìn mới về cuộc đời, sự nghiệp, bản lĩnh và tài thao lược của vị Tổng tư lệnh kính yêu.

      Nguồn tài liệu người nước ngoài viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp vô cùng phong phú. Tuy nhiên, dung lượng cuốn sách là có hạn, chúng tôi hy vọng sẽ có dịp tái bản để được bổ sung cung cấp cho độc giả thêm những thông tin đặc sắc mới.

      Xin trân trọng giới thiệu.

      NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

LỜI GIỚI THIỆU

Võ công truyền quốc sử

Văn đức quán nhân tâm

      Đôi câu đối mừng Đại tướng Võ Nguyên Giáp 85 tuổi như đã cô đọng hết những tinh hoa, cốt cách và sự cống hiến lớn lao của một con người suốt đời phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Năm nay Đại tướng đã bước sang tuổi 100, tiếng tăm của ông vẫn vang xa, truyền kỳ về ông vẫn là đề tài được mọi người quan tâm.

      Trong những năm tháng cuộc đời theo đuổi nghề dịch thuật, tôi đã được tiếp cận nhiều sách báo, tư liệu nước ngoài viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tôi cứ trăn trở một nỗi niềm, muốn được chuyển tải những tư liệu đó sang tiếng Việt để bạn đọc Việt Nam được hiểu thêm về ông qua cách nhìn và sự đánh giá hết sức chân thực, độc đáo của người phương Tây.

      Các tác giả nước ngoài của những cuốn sách đã dịch phần lớn không phải là những chuyên gia nghiên cứu về lịch sử, nhất là lịch sử hiện đại của Việt Nam, và điều quan trọng là nhiều trước tác nguyên gốc về lý luận quân sự của Đại tướng chưa có điều kiện dịch ra tiếng nước ngoài, đa số các học giả, nhà nghiên cứu nước ngoài không đọc được tiếng Việt, nhưng có lẽ vì lòng cảm phục Đại tướng, một con người tuy chưa qua một trường lớp quân sự nào nhưng đã đánh bại hàng chục danh tướng của các đội quân nhà nghề Pháp, Mỹ trong hơn ba mươi năm cầm quân, đã giành được những chiến tích vang dội không những làm bạn bè mà cả đối phương thua trận cũng tỏ lòng kính trọng và mến phục. Chính vì vậy họ đã dày công tra cứu khá nhiều tài liệu của các sử gia chuyên nghiên cứu về Việt Nam, từ Pháp đến Anh, Mỹ, Na Uy, Nhật Bản, Việt Nam và chỉ một phần nhỏ những tài liệu chính thống của chúng ta được dịch ra tiếng nước ngoài. Nhiều tác giả đã cất công sang Việt Nam không chỉ một lần và trực tiếp phỏng vấn Đại tướng, tiếp xúc với nhiều nhà nghiên cứu và các sử gia Việt Nam, đồng thời cũng tiếp cận nhiều nguồn tư liệu ngoài chính sử để có một góc nhìn đa chiều về một con người huyền thoại. Tuy tiếp cận từ nhiều nguồn tài liệu theo nhiều lát cắt lịch sử với những nhận định, đánh giá khác nhau, nhưng nhìn chung các tác giả đã có một sự đánh giá khá đồng thuận và chân thực về con người, về nhân cách và sự cống hiến vĩ đại của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn liền với lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của cách mạng Việt Nam.

      Bách khoa toàn thư quân sự Bộ Quốc phòng Mỹ (xuất bản năm 1993) viết: "Tài thao lược của tướng Giáp về chiến lược, chiến thuật và hậu cần được kết hợp nhuần nhuyễn với chính trị và ngoại giao... Sức mạnh hơn hẳn về kinh tế, tính ưu việt về công nghệ cùng với sức mạnh áp đảo về quân sự và hỏa lực khổng lồ của các quốc gia phương Tây đã phải khuất phục trước tài thao lược của một vị tướng từng một thời là thầy giáo dạy sử. Ông là hình ảnh rực sáng, là tượng đài sừng sững trong lòng cán bộ, chiến sĩ, những người đào hào trong chiến dịch Điện Biên Phủ, những người đã xẻ dọc Trường Sơn, đào địa đạo Củ Chi đánh Mỹ."

      Nhiều học giả đã dành nhiều công sức viết những cuốn chuyên khảo về thân thế và sự nghiệp của Đại tướng. Ducan Townson, tác giả cuốn Những vị tướng lừng danh xuất bản ở London, đã viết: "Võ Nguyên Giáp là một trong 21 vị danh tướng của thế giới trong 25 thế kỷ qua từ thời Alexandre đại đế đến Hannibal, rồi đến thời cận, hiện đại với Kutuzov, Jukov… những người đó có chiến công tạo nên bước ngoặt của nghệ thuật chiến tranh."

      Tướng Peter Mac Donald, nhà nghiên cứu khoa học lịch sử quân sự người Anh, trong cuốn Tướng Giáp qua hai cuộc chiến tranh Đông Dương đã đánh giá: "Từ năm 1944-1975, cuộc đời của Võ Nguyên Giáp gắn liền với chiến đấu và chiến thắng, khiến ông trở thành một trong những vị thống soái lớn của mọi thời đại. Với 30 năm làm Tổng tư lệnh và gần 50 năm tham gia chính sự ở cấp cao nhất, ông tỏ ra là người có phẩm chất phi thường trong mọi lĩnh vực của chiến tranh. Khó có vị tướng nào có thể so sánh với ông trong việc kết hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy, sự kết hợp đó xưa nay chưa từng có."

      Cuốn Thắng lợi bằng mọi giá xuất bản năm 1996 của Cecil B. Currey, một Giáo sư Lịch sử quân sự trường Đại học Nam Florida tại Hoa Kỳ đã có quá trình hơn ba mươi năm giảng dạy và nghiên cứu lịch sử quân sự Mỹ và thế giới. Cuốn sách đã được dịch và xuất bản ở Trung Quốc, Anh, Brazin và nhiều nước khác. Currey đã đánh giá: "Tướng Giáp là một trong những vị tướng tài năng nhất của thế kỷ XX, một chuyên gia vĩ đại nhất của chiến tranh nhân dân. Trải qua năm tháng, tướng Giáp không những là một huyền thoại mà là một thiên tài quân sự duy nhất của thế kỷ XX và là một trong những nhân vật vĩ đại nhất của mọi thời đại".

      Gérard Lê Quang, một người Pháp gốc Việt cũng không phải là chuyên gia nghiên cứu về lịch sử Việt Nam, bản thân ông có lẽ chưa có dịp trở về thăm quê hương, nhưng đã dày công viết cuốn Giáp hay là cuộc chiến tranh nhân dân, xuất bản năm 1973. Ông nhận định: "Võ Nguyên Giáp là một trong những ngư¬ời làm nên lịch sử Việt Nam. Là bạn chiến đấu của Hồ Chí Minh ngay từ những ngày đầu, cùng với Ng¬ười, ông đã thúc đẩy cuộc cách mạng, làm cho tính độc đáo của cuộc cách mạng đó càng thêm sâu sắc. Là ngư¬ời sáng lập Quân đội nhân dân, ông là ngư¬ời đề ra chiến lư¬ợc, chiến thuật chắc chắn là đánh dấu nghệ thuật quân sự độc đáo của Việt Nam"...

      Tác giả¬ George Boudarel, là một người Pháp đã từng tham gia kháng chiến chống Pháp của Việt Nam rồi tham gia chống Mỹ trong gần hai mư¬ơi năm, được tiếp cận với nhiều sách báo và thực tế đời sống chiến đấu và lao động của nhân dân Việt Nam. Trở về Pháp, ông bảo vệ luận án tiến sĩ về đề tài cách mạng Việt Nam, trong đó phần nói về tướng Giáp là một bộ phận trong luận án tiến sĩ của ông. Ông trở thành giáo sư¬ môn Lịch sử cận đại Việt Nam tại trường Đại học Paris VII, ông đã viết một cuốn sách với cái tên ngắn gọn, cô đọng và hàm chứa rất nhiều điều: GIAP. Ông cũng không thể dùng mỹ từ nào khác hơn là: "Nhà quân sự lỗi lạc, vị tướng lĩnh tài ba, nhân vật nổi bật của lịch sử hiện đại Việt Nam và thế giới trong thế kỷ XX". Một thiên tài quân sự lớn nhất của thế kỷ XX và một trong những thiên tài quân sự lớn nhất của các thời đại".

      John Colvin, một nhà ngoại giao Anh, đã từng công tác tại Lãnh sự quán Anh tại Hà Nội nhiều năm, sau đó làm việc tại Đại sứ quán Anh tại nhiều nước khác như Mông Cổ, Yemen, Na Uy, Áo, Malaysia và Hoa Kỳ. Ông vốn không phải là nhà nghiên cứu lịch sử, nhưng có lẽ cuộc chiến đấu giành độc lập trong hơn ba mươi năm của Việt Nam đã gây được lòng mến phục, nhất là con người Đại tướng Võ Nguyên Giáp mà ông đã có dịp tiếp xúc khi công tác tại Hà Nội, đã khiến ông bỏ nhiều thời gian và công sức tra cứu nhiều sách báo, đến các trung tâm lưu trữ hồ sơ chiến tranh ở Pháp, Mỹ để tìm tư liệu cuộc chiến đấu của nhân dân Việt Nam và con người Võ Nguyên Giáp. Năm 1996, ông đã viết cuốn Núi lửa vùi trong tuyết. Nói đến tướng Giáp, tác giả John Colvin không thể không nhắc lại những cách đánh giá tướng Giáp của những tác giả trước ông là "thiên tài quân sự nổi bật của nửa cuối thế kỷ XX".

      Khuôn khổ cuốn sách Đại tướng Võ Nguyên Giáp - danh tướng của thời đại (qua tư liệu nước ngoài) xuất bản lần này do dung lượng có hạn nên chưa giới thiệu hết tất cả những cuốn chuyên khảo cũng như những bài báo, những ý kiến đề cập đến bản lĩnh tài thao lược của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Chúng tôi chỉ trích dịch những phần có giá trị nổi trội trong những cuốn sách tiêu biểu, hy vọng rằng khi có dịp tái bản, cuốn sách sẽ được bổ sung để hoàn thiện hơn.

      Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

NGUYỄN VĂN SỰ