Cơ sở tâm lý học nâng cao năng lực học viên trong dạy học của giảng viên đại học quân sự

Học viên là đối tượng cơ bản của hoạt động dạy học của giảng viên đại học quân sự. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học đòi hỏi giảng viên phải có năng lực hiểu biết về đối tượng học viên cụ thể. Năng lực hiểu học viên của giảng viên có vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả dạy học và giáo dục của họ. Khi giảng viên nắm chắc mọi mặt đối tượng học viên cả về trình độ, năng lực nhận thức, thái độ, nhu cầu, động cơ, mục đích, phương pháp, khí chất, sức khỏe… sẽ giúp cho việc tiến hành các tác động sư phạm, sử dụng các phương pháp dạy học phù hợp với từng học viên, nhóm học viên nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học.

Mặt khác, trước yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy - học theo hướng "lấy người học là trung tâm", đòi hỏi giảng viên cần phải có sự am hiểu sâu sắc học viên - Tức là cần phải có năng lực hiểu học viên trong dạy học. Bên cạnh đó, quá trình dạy học nói chung, dạy học ở đại học quân sự nói riêng phải quán triệt tốt nguyên tắc đảm bảo "tính vừa sức", "tính cá biệt" đối với học viên nhằm tích cực hóa vai trò mỗi chủ thể học viên mới đem lại hiệu quả. Theo đó, đòi hỏi giảng viên phải am hiểu sâu sắc và đánh giá được đầy đủ, chính xác các khía cạnh tâm lý của học viên làm cơ sở để lựa chọn, xác lập nội dung cũng như sử dụng các tác động sư phạm, phương pháp dạy học phù hợp với mỗi cá nhân và các nhóm học viên cụ thể, qua đó góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả quá trình dạy học và giáo dục ở các trường đại học quân sự. Năng lực hiểu học viên trong dạy học chi phối trực tiếp đến nhận thức, thái độ, hành vi, hành động cụ thể của giảng viên. Có năng lực hiểu học viên sẽ giúp cho giảng viên định hướng được toàn bộ quá trình dạy học thực hiện tốt việc đảm bảo các nguyên tắc trong dạy học, nhất là nguyên tắc "tôn trọng nhân cách học viên", nguyên tắc "đảm bảo tính vừa sức" và nguyên tắc "cá biệt hóa dạy học". Nếu không hiểu học viên, các nguyên tắc này sẽ không được hiện thực hóa hoặc thực hiện không đầy đủ, kém hiệu quả.

Về thực tiễn, yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo theo quan điểm Đại hội XII của Đảng ta và nhiệm vụ giáo dục, đào tạo đội ngũ sĩ quan đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại đã và đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học quân sự cả về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, năng lực toàn diện, phong cách sư phạm phù hợp, trong đó có năng lực hiểu học viên.

Để góp phần tìm hiểu việc nâng cao năng lực hiểu học viên trong dạy học của các giảng viên đại học quân sự hiện nay, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản cuốn sách "Cơ sở tâm lý học nâng cao năng lực hiểu học viên trong dạy học của giảng viên đại học quân sự" của Tiến sĩ Đặng Duy Thái, nội dung cuốn sách đã đi sâu phân tích, luận giải sâu sắc cơ sở lý luận, thực tiễn, nhất là đặc điểm, các yếu tố ảnh hưởng, chỉ ra được những yêu cầu cơ bản và đề xuất một số biện pháp tâm lý sư phạm có hiệu quả trong việc củng cố, rèn luyện nâng cao năng lực hiểu học viên của giảng viên đại học quân sự. Qua đó, góp phần làm sáng tỏ và phong phú thêm lý luận tâm lý học về năng lực, năng lực hiểu biết con người, hiểu biết học viên nói chung, hiểu biết học viên trong dạy học nói riêng. Đồng thời, làm rõ bản chất tâm lý học của năng lực hiểu học viên với tư cách là loại hình năng lực chuyên biệt của giảng viên đại học quân sự; qua đó, cung cấp cơ sở khoa học cho việc nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học và bồi dưỡng nâng cao trình độ năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên các trường đại học quân sự đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội trong điều kiện mới.

Xin giới thiệu cuốn sách cùng các đồng chí và bạn đọc!

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN