“TRANG SÁCH HÀNH QUÂN” TỪ MỐI “LƯƠNG DUYÊN” GIỮA THƠ VÀ NHẠC

Khó có thể diễn tả được hết những cảm xúc khi một liên hoan “hiếm” và “lạ” như thế. “Hiếm” bởi có lẽ lần đầu tiên một cơ quan xuất bản sách đua tài ca hát chỉ với… một bài. “Lạ” bởi dù chỉ hát đi hát lại có một bài, nhưng đội văn nghệ nào cũng thể hiện hết mình, dành trọn tình cảm vào bài hát bằng cả trái tim…

Mối “lương duyên” giữa thơ và nhạc…

Tác giả bài thơ, cũng là phần lời của “Trang sách hành quân”, Biên tập viên Xuân Hùng kể: Vào thời điểm này năm trước, khi chuẩn bị tham gia Hội thi Cán bộ Đoàn giỏi cơ quan Tổng cục Chính trị năm 2016, phần thi năng khiếu, anh đã sáng tác hai bài thơ “Những người lính xuất bản” và “Trang sách hành quân”, rồi chọn một trong hai bài biểu diễn trên sân khấu hội thi, dành được cảm tình của khán giả. Hai bài thơ có lẽ cũng chỉ dừng ở đó thôi nếu Xuân Hùng không có dịp làm việc với nhạc sĩ Minh Quang, tác giả của những ca khúc nổi tiếng như “Sông Lô chiều cuối năm”, “Hoa sim biên giới”… (Xuân Hùng biên tập cuốn sách nhạc “Hoa sim biên giới” của nhạc sĩ Minh Quang, qua đó nhạc sĩ có ấn tượng thực sự về giá trị âm thầm của việc biên tập xuất bản). Nhận hai bài thơ Xuân Hùng trao, không ngờ, như một mối lương duyên, chỉ sau đó mấy ngày, nhạc sĩ Minh Quang đã cho ra đời ca khúc “Trang sách hành quân” với ca từ được chắt lọc từ cả hai bài thơ và tự đàn hát cho Xuân Hùng nghe. Cả người làm thơ và người làm nhạc cùng vỡ òa cảm xúc!

Sau vài lần chỉnh sửa, lấy ý kiến rộng rãi trong nội bộ cũng như một số chuyên gia, thì ca khúc đã hoàn chỉnh để phối nhạc và được các ca sĩ chuyên nghiệp thể hiện. Nhạc sĩ Minh Quang chia sẻ: “Mình cũng không nghĩ là lại soạn nhạc ca khúc này nhanh và nhiều cảm xúc như thế. Có thể có người không chuyên cho rằng bài này hơi… khó hát, nhưng xuất phát từ niềm tin, lòng cảm mến và trân trọng những người lính làm công tác xuất bản, mình muốn có sự bứt phá, đổi mới nghệ thuật để ca khúc có ấn tượng mạnh hơn, tươi mới hơn, trẻ trung hơn và cũng dạt dào tình cảm hơn…”.

Ca khúc với số lượng ca từ rất ngắn gọn, cô đọng nhưng đã khắc họa được đúng “cái chất” của sự nghiệp xuất bản quân sự và những truyền thống cũng như khát vọng cống hiến của người làm công tác xuất bản trong quân đội. Nhạc được thể hiện dạng hành khúc, tình cảm với những sáng tạo ở cách thể hiện biến thể của nhịp phách, tiết tấu. Đại tá Kiều Bách Tuấn, Giám đốc – Tổng biên tập Nhà xuất bản Quân đội nhân dân nhận xét rằng: Ca khúc chỉ với những ca từ ngắn gọn nhưng đã thể hiện khái quát cả chặng đường gần bảy mươi năm Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xây dựng và phát triển. Ngay từ hai câu đầu đã thể hiện được nét riêng có của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân “Khúc quân hành lặng lẽ, đầu súng trăng treo/ Người lính xuất bản âm thầm thức bên trang bản thảo”. Hình ảnh đầu súng trăng treo đã được thể hiện trong biểu trưng truyền thống, và thức bên trang bản thảo ở đây là sự tỉnh táo, bản lĩnh kiên định của người biên tập sách. Những câu tiếp theo là khái quát những năm tháng chiến tranh khói lửa, sách đã luôn đồng hành cùng người lính, góp phần giáo dục động viên tư tưởng để giành chiến thắng. Rồi trong hòa bình thì sách mang nguồn tri thức vô tận đến với bộ đội và nhân dân trên mọi miền Tổ quốc. Hai câu cuối thể hiện sứ mệnh cao cả của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân trong chặng đường phát triển đi lên của mình đều phải khắc ghi lời dạy của Bác Hồ trong cuốn “Vì nước vì dân” rằng: Nhà xuất bản mong bạn đọc góp ý kiến, phê bình…”.

Một ca khúc mới bao giờ cũng cần có thời gian để thấm sâu vào trong trái tim người hát, người nghe tạo nên giá trị thực của nó. Nhưng với “Trang sách hành quân”, nhờ mối “lương duyên” của thơ và nhạc, nhờ cảm xúc thăng hoa của người sáng tác đã thể hiện được chỗ đứng của mình, như một món quà tinh thần quý giá mà nhạc sĩ Minh Quang dành tặng cho những người làm công tác xuất bản trong quân đội.

Hát bằng cả trái tim

Tiết mục biểu diễn của Tòa soạn Tạp chí Văn hóa quân sự. Ảnh: Trung Minh

Đây không phải là một hội diễn, một cuộc thi văn nghệ, mà được khiêm tốn gọi là Liên hoan ca khúc. Nhưng nó rất đặc biệt ở chỗ 11 đội văn nghệ của các phòng ban, bộ phận trực thuộc đều thể hiện một bài trên một bản nhạc nền. Ban đầu, không ít người nghi ngại rằng, từ đầu đến cuối chỉ có mỗi một bài, lại là bài hát mới, liệu có bị… nhàm chán quá hay không? Câu trả lời đã ở chiều ngược lại: Càng nghe, càng xem biểu diễn, bài hát như càng thêm có sức hút mạnh mẽ hơn, có lẽ cũng bởi, tất cả “diễn viên” đều hát bằng cả trái tim mình…

“Được chứng kiến từ lúc tập luyện, cho đến hôm nay, được nghe, được xem biểu diễn bài hát này, tôi thấy rằng, người làm công tác xuất bản quân đội rất yêu văn nghệ, yêu mến gắn bó với nơi công tác của mình, gắn kết với nhau, dồn hết tâm tư tình cảm của mình vào bài hát truyền thống còn rất mới này! Không chỉ hát tốt, hát có hồn, chỉ trong thời gian rất ngắn mà có đội đã kịp dàn dựng để khi diễn như kể lại câu chuyện của người làm sách. Mỗi đội văn nghệ một phong cách thể hiện, nhưng phải nói là kết quả rất đồng đều, khiến cho ban giám khảo rất khó khăn khi chọn ra đội giành chiến thắng. Và theo chúng tôi thì tất cả chúng ta đều xứng đáng giành giải, đều chiến thắng. Một liên hoan độc đáo và ấn tượng!” – Thượng tá Nguyễn Văn Oanh, Trưởng phòng Tuyên huấn (Cục Chính trị -Tổng cục Chính trị) đã chia sẻ như vậy trong lời nhận xét với tư cách Trưởng ban Giám khảo liên hoan.

Nhạc sĩ Đoàn Nguyên Hiếu (Trung tâm Phát thanh – Truyền hình Quân đội) cũng bộc bạch: “Tôi bất ngờ và rất xúc động bởi lần đầu tiên thấy một cơ quan như Nhà xuất bản Quân đội nhân dân làm bài bản và ấn tượng với một bài hát dành riêng cho mình như vậy. Từ việc sáng tác, thẩm định, dàn dựng, luyện tập, biểu diễn theo một quy trình rất chặt chẽ nhưng không cứng nhắc, động viên được tất cả mọi người tham gia, và tham gia một cách hết sức trách nhiệm, tình cảm và cũng rất hiệu quả. Đây là một bài hát mới, nhạc sĩ Minh Quang dùng tiết tấu âm nhạc hàn lâm, mới mẻ và có thể nói là không dễ hát đối với người hát không chuyên. Nhưng những gì thể hiện qua liên hoan đã cho tôi cảm nhận thấy rằng, khi người hát thể hiện bằng tất cả trái tim, tâm huyết với truyền thống, với nghề của mình, đơn vị mình thì đã hát rất hay, rất ấn tượng, càng nghe càng thấy bài hát đã thấm sâu vào trong mỗi người…”.

Khép lại một liên hoan đầy ý nghĩa, một “quãng nghỉ” cần thiết và hữu ích sau những giờ phút lao động âm thầm mà không kém phần căng thẳng trên mỗi trang bản thảo, âm điệu của “Trang sách hành quân” chắc chắn sẽ làm cho mỗi cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân thêm tự hào về truyền thống vẻ vang, thêm yêu công việc của mình, gắn bó với nhau hơn để “từ sâu thẳm trang sách hành quân” sẽ tiếp tục làm “bà đỡ mát tay”, đem đến cho bạn đọc kho tàng tri thức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc…

Nguyễn Hoàng Sáu