Xây dựng và sử dụng tình huống trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường đại học quân sự

Đổi mới giáo dục và đào tạo theo hướng phát huy tính tích cực học tập của người học là yêu cầu của thời đại, đồng thời là yêu cầu cấp bách cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Trước những yêu cầu đổi mới của nền giáo dục truyền thống, đặc biệt là giáo dục đại học mà trọng tâm là chuyển từ đào tạo kiến thức là chủ yếu sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học; những năng lực mới cần được đào tạo là: năng lực thích nghi; năng lực tự học, tự nghiên cứu; năng lực phát triển tư duy độc lập sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn cuộc sống của con nguời. Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 chỉ rõ: "Chất lượng giáo dục còn thấp so với yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới và so với trình độ của các nước có nền giáo dục tiên tiến trong khu vực, trên thế giới. Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển số lượng với yêu cầu nâng cao chất lượng; năng lực nghề nghiệp của học sinh, sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc; có biểu hiện lệch lạc về hành vi, lối sống trong một bộ phận học sinh, sinh viên".

Để khắc phục hạn chế đó, một trong những giải pháp cơ bản là phải nghiên cứu tiếp cận những lý thuyết dạy học hiện đại, mô hình đào tạo tiên tiến của các nước trên thế giới vào điều kiện giáo dục Việt Nam.

Thực tiễn những năm vừa qua các trường đại học quân sự đã quán triệt và thực hiện đổi mới một cách căn bản về mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục, đào tạo của Đảng, của quân đội đề ra. Tuy nhiên, đối chiếu với yêu cầu đổi mới giáo dục đại học thì chất lượng giáo dục và đào tạo ở các trường đại học quân sự còn tồn tại những bất cập, chưa tạo ra được những đột phá lớn trong phương pháp giảng dạy của giảng viên và phương pháp học tập, nghiên cứu của học viên. Vì vậy, việc hình thành và phát triển các năng lực thực hành, các kỹ năng tư duy ở mức độ cao cho học viên thông qua giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở đại học quân sự được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết.

Hoạt động của người cán bộ, sĩ quan trong quân đội là hoạt động đặc thù luôn luôn gắn với những tình huống của thực tiễn huấn luyện, chiến đấu, công tác... buộc người cán bộ, sĩ quan phải xử lý giải quyết thuộc phạm vi chức trách và nhiệm vụ được giao. Năng lực xử lý tình huống của người sĩ quan cần được quan tâm phát triển từ khi đang học tập tại trường bằng những cách thức học tập có chức năng phát triển các giá trị và năng lực đó. Dạy học tình huống sẽ góp phần đáp ứng yêu cầu đó, có ý nghĩa thiết thực và rất phù hợp trong đào tạo đội ngũ cán bộ quân đội hiện nay. Xây dựng và sử dụng tình huống dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở đại học quân sự có nhiều chức năng, ưu điểm so với phương pháp dạy học truyền thống, góp phần thiết thực đổi mới phương pháp dạy học, khắc phục lối truyền thụ một chiều trong giảng dạy. Thông qua sử dụng các tình huống được giảng viên thiết kế gắn với các môn học sẽ góp phần giúp người học nâng cao năng lực nhận biết, kỹ năng phân tích, xử lý, giải quyết tình huống, kỹ năng trình bày, phản biện và bảo vệ ý kiến của mình, tạo được không khí dân chủ, cởi mở và bình đẳng trong học tập. Xây dựng và sử dụng tình huống dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở đại học quân sự là hết sức cần thiết, vừa cập nhật, vừa đáp ứng với sự phát triển của lý luận dạy học đại học nói chung và lý luận dạy học ở đại học quân sự nói riêng.

Cuốn sách chuyên khảo "Xây dựng và sử dụng tình huống trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở đại học quân sự" của Tiến sĩ Bùi Hồng Thái đi sâu làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn tình huống dạy học, đề xuất quy trình xây dựng và sử dụng tình huống dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các trường đại học quân sự hiện nay.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng đồng chí và bạn đọc!

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN