Văn hóa dân gian biển đảo Việt Nam hệ thống và giá trị – Tập 2

Việt Nam là một quốc gia ven biển, có chiều dài đường bờ biển trên 3.260km, đứng thứ 27 trong số 156 quốc gia có biển trên thế giới. Vùng ven biển Việt Nam trải dài  trên 13 vĩ độ, thuộc phạm vi lãnh thổ hành chính của 28 tỉnh, thành phố, với 125 quận, huyện, thị xã, có 12 huyện đảo, chưa kể các đảo thuộc hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, đã có gần 3.000 hòn đảo lớn nhỏ khác nhau. Trong tiến  trình lịch sử Việt Nam, biển, đảo đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lập không gian sinh tồn, hình thành nền văn hóa biển, thiết lập quan hệ giao thương với lân bang và xác lập chủ quyền, an ninh biển quốc gia. Chính vì thế, từ hàng trăm năm nay, văn hóa biển đảo Việt Nam, trong đó có văn hóa dân gian đã trở thành mối quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước, thuộc các ngành khoa học khác nhau, trong đó có ngành khoa học xã hội và nhân văn, ngành folklore và trong số các vấn đề khoa học về biển, đảo, vấn đề văn hóa dân gian biển đảo cũng được đặc biệt quan tâm.

Đảng, Nhà nước Việt Nam coi trọng biển. Ngày 9 tháng 2 năm 2007, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Nghị quyết về “Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”. Nghị quyết đã chỉ rõ: “Đến năm 2020, phấn đấu đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển, đảm bảo vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền quốc gia trên biển, đảo, góp phần quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, làm cho đất nước giàu mạnh”. Nghiên cứu khoa học về biển được Nghị quyết chú trọng.

Thế kỷ XXI được thế giới xem là “Thế kỷ của đại dương” khi vấn đề khai thác biển đang trở thành vấn đề mang tính chiến lược đối với nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những quốc gia có biển, khi mà nguồn tài nguyên trên đất liền ngày càng trở nên cạn kiệt. Bên cạnh đó, vấn đề tranh chấp chủ quyền biển, đảo giữa các quốc gia cũng ngày  càng trở nên mạnh mẽ, đe dọa đến nền hòa bình của nhiều quốc gia.

Trước những bối cảnh như trên, để không chỉ là biết và hiểu về biển, đảo, biết cách ứng xử linh hoạt độc đáo để tồn tại và phát triển với biển, đảo, để khẳng định truyền thống văn hóa lâu đời của chủ thể văn hóa biển đảo Việt Nam, để tìm cách giữ gìn những “trầm tích văn hóa” đã được tích tụ từ ngàn xưa, và cả việc khẳng định chủ quyền thiêng liêng của đất nước, chúng ta cần nghiên cứu văn hóa dân gian biển đảo Việt Nam.