Tư tưởng quân sự Phan Bội Châu

Phan Bội Châu (1867 - 1940) là một trong những nhân vật lịch sử trung tâm của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam đầu thế kỷ XX, “bậc anh hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập, được hai mươi triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng” . Trong tư tưởng Phan Bội Châu, mục tiêu chiến lược cơ bản nhất là đánh đổ thực dân Pháp bằng bạo động vũ trang, giải phóng dân tộc; “lấy việc cứu nước, cứu dân làm chủ nghĩa”, hướng đến xây dựng một nước Việt Nam mới. Tư tưởng quân sự được hình thành từ tư tưởng chính trị đó, nhằm thực hiện mục đích cao nhất là giải phóng dân tộc. Bởi vậy, suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Phan Bội Châu đã thực hiện chủ trương đấu tranh vũ trang với quyết tâm cao.

Từ thực tiễn hoạt động cứu nước và qua các tác phẩm, bài viết của Phan Bội Châu đã thể hiện rõ quá trình hình thành, phát triển các quan điểm, luận điểm quân sự. Tuy chưa đạt đến độ nhuần nhuyễn về mặt lý luận, thành hệ thống lý luận mang tính cách mạng, khoa học nhưng đó là một hệ thống quan điểm khá phong phú, không thiếu những nét đặc sắc trong từng nội dung và phát triển theo hướng ngày càng tiệm cận chân lý. Trên cơ sở khẳng định sử dụng bạo lực lật đổ ách thống trị thực dân, Phan Bội Châu luôn coi trọng vận động nhân dân tham gia bạo động vũ trang; phương thức tiến hành bạo động linh hoạt, tùy thời hành động; chú trọng xây dựng lực lượng vũ trang toàn diện, nhưng đặt lên hàng đầu xây dựng mục tiêu, lý tưởng, tinh thần chiến đấu cho binh lính; coi trọng vận động lính tập làm “cánh nội ứng”, phát huy truyền thống “lấy gậy ông đập lưng ông”, dùng súng giặc giết giặc, đề ra nhiều giải pháp tìm nguồn vũ khí đánh giặc... Tất cả đều hướng vào chuẩn bị thực lực, tiến tới bạo động vũ trang, khôi phục nền độc lập dân tộc khi có thời cơ.

Tư tưởng quân sự của Phan Bội Châu ở một mức độ nhất định đã được triển khai, vận dụng vào thực tiễn, góp phần làm dấy lên phong trào yêu nước, đấu tranh vũ trang suốt mấy thập kỷ đầu thế kỷ XX, để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý cho cách mạng Việt Nam. Tuy không đi đến thành công, nhưng tư tưởng quân sự của Phan Bội Châu trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc đầu thế kỷ XX với những nhân tố tiến bộ cũng như hạn chế đều có ý nghĩa quan trọng, bởi đó là sự tích lũy cần thiết chuẩn bị cho bước nhảy vọt trong tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam về sau.

Chính vì vậy, việc đi sâu nghiên cứu tư tưởng quân sự Phan Bội Châu không chỉ giúp cho hậu thế có sự nhìn nhận, đánh giá sâu sắc hơn, toàn diện hơn những cống hiến của Phan Bội Châu đối với tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc, mà hơn thế, việc soi rọi một cách khách quan, khoa học tư tưởng quân sự Phan Bội Châu cả hai mặt thành công cũng như hạn chế, rút ra những bài học phục vụ hiện tại là vấn đề có nhiều ý nghĩa lý luận và thực tiễn.

Nhằm đáp ứng yêu cầu đó, cuốn sách “Tư tưởng quân sự Phan Bội Châu” là nguồn tư liệu tham khảo giúp bạn đọc hiểu rõ thêm cơ sở hình thành, quá trình chuyển biến và những nội dung cơ bản của tư tưởng quân sự Phan Bội Châu, bước đầu rút ra một số nhận xét. Mặc dù tác giả đã rất cố gắng trong sưu tầm tư liệu, nghiên cứu, biên soạn, nhưng do những khó khăn, hạn chế chủ quan và khách quan nên cuốn sách không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong bạn đọc góp ý và bổ khuyết.

  TÁC GIẢ