Truyện ngắn văn học thứ sáu – tập 1

LỜI GIỚI THIỆU

       Bắt đầu từ năm 2003, tức là gần chục năm trước, trên Báo Quân đội nhân dân số ra hằng ngày xuất hiện trang "Văn học thứ Sáu" gồm nhiều thể loại văn học: Thơ, truyện ngắn, phê bình - tiểu luận, ... lập tức được độc giả trong và ngoài quân đội hoan nghênh nồng nhiệt. Trong trang "Văn học thứ Sáu" lẽ đương nhiên truyện ngắn bao giờ cũng chiếm "đất" nhiều nhất, đứng ở vị trí "bài phông". Truyện ngắn đăng trên trang này thường có độ dài vừa phải (trên dưới 1.500 chữ), tức là không quá ngắn (để gọi là truyện ngắn mi ni, hay truyện cực ngắn), mà cũng không quá dài khi nó đứng trong vô số sự vụ ngược xuôi hối hả của một nhật báo.

       Truyện ngắn trong "Văn học thứ Sáu" hầu hết là những sáng tác mới của các tác giả, cũng có thể là truyện được dịch từ văn học nước ngoài. Nội dung đề tài cũng không bó hẹp trong phạm vi viết về lực lượng vũ trang, người lính, mà rất rộng rãi, để có thể bất cứ đối tượng độc giả nào cũng có thể tìm đọc nó. Có lẽ vì vậy mà "Văn học thứ Sáu" đã nhận được sự cộng tác rất nhiệt thành của các cộng tác viên trong và ngoài quân đội. Và cho đến nay lực lượng này hết sức hùng hậu: cả người viết chuyên nghiệp có tên tuổi, người viết không chuyên, thậm chí người lần đầu cầm bút viết truyện ngắn. Có lẽ cũng vì đội ngũ cộng tác viên đông đảo, nhưng số lượng đăng tải rất hạn hẹp, mỗi tuần một trang, mỗi trang chỉ một truyện, nên để có truyện ngắn được đăng trên trang "Văn học thứ Sáu" không hề dễ dàng, bởi đây là "sân chơi" bình đẳng, lấy chất lượng tác phẩm làm tiêu chí hàng đầu. Đến nay, đã có cơ sở để khẳng định rằng, trang "Văn học thứ Sáu" nói chung, chuyên mục truyện ngắn nói riêng đã có chỗ đứng vững chắc trong lòng bạn đọc, bằng chứng là nó đã ổn định dài trong gần mười năm qua; bằng chứng là mỗi tuần, mỗi tháng, rất nhiều độc giả gửi thư, gọi điện về chia sẻ, khen ngợi, đóng góp nhiều ý kiến hết sức chân thành, sâu sắc.

       Nếu thử làm một phép tính mỗi năm có 52 tuần, trừ những số gộp và tạm dừng để dành trang cho tuyên truyền nhiệm vụ chính trị đột xuất, ước tính mỗi năm có khoảng trên dưới 40 truyện ngắn, thì gần mười năm qua có tới xấp xỉ 400 truyện ngắn đã được "Văn học thứ Sáu" đăng tải - một con số không hề nhỏ. Nếu để nó đứng đơn lẻ trong một số báo, đương nhiên nó cũng chỉ như một món ăn chính trong mâm cỗ có nhiều món thập cẩm, rồi có thể người thưởng thức sẽ quên mùi vị của nó khi rời mâm trong sự no nê. Nhưng nếu tập hợp nó lại, tuyển chọn để thành tập sách thì cũng tựa như sắp một bữa tiệc "chuyên đề", người ta sẽ có điều kiện để nhẩn nha, chậm rãi mà nhấm nháp thưởng thức nó. Tức là độc giả sẽ có điều kiện để đọc nhiều truyện hơn, có điều kiện để nhận ra diện mạo, sắc thái riêng của truyện ngắn "Văn học thứ Sáu". Ẩn đằng sau sự khiêm tốn về dung lượng, chất liệu cuộc sống phong phú đã được các cây bút viết cho trang "Văn học thứ Sáu" chuyển hóa làm nền tảng cho cốt truyện đa phần theo khuynh hướng hiện thực. Thói thường, chữ “hiện thực” khiến nhiều người hình dung về sự dễ dàng trong thể hiện hơn các truyện ngắn huyễn tưởng hoặc viễn tưởng. Thực tế, dù viết trên khuynh hướng nào đi chăng nữa, truyện ngắn bao giờ cũng đòi hỏi xoay quanh một tình huống mang tính bước ngoặt tới số phận nhân vật. Một tình huống truyện ngắn hay là khi nó trở thành xung đột; và là bước trung gian đặt nhân vật phải lựa chọn hành động làm biến đổi câu chuyện về cuộc đời nhân vật. Nhiều truyện ngắn trong tập truyện này thành công khi đã rút tỉa từ hiện thực những tình huống độc đáo tạo ra những truyện ngắn hay, bất ngờ cho tới những dòng cuối. Trên hết, cái đích của các truyện ngắn đều muốn hướng tới là tính nhân văn cao cả, thể hiện trên các phương diện: Ca ngợi những hành động tốt đẹp, lên án những thói hư tật xấu và bênh vực, thương cảm những con người yếu thế.

       Điểm nhấn đáng chú ý khác của tập truyện ngắn là sự tìm tòi trong cách kể chuyện. Không bằng lòng với cách kể câu chuyện theo hướng tuyến tính cái gì có trước kể trước, hoặc là sự độc thoại của người kể chuyện; một số truyện ngắn đã cố gắng “cựa quậy” khi đi tìm ngôn ngữ mới, cách kể phi tuyến tính và điểm nhìn đa dạng mang tính đối thoại. Và như vậy, dù chỉ với dung lượng hạn chế nhưng các truyện ngắn sẽ đòi hỏi người đọc một sự chậm rãi trong thưởng thức mới có thể tìm ra những ẩn dụ nội dung và sự thể nghiệm hình thức.

       Không tham đi vào phân tích mổ xẻ cái hay, cái độc đáo của truyện ngắn "Văn học thứ Sáu", đôi lời "phi lộ" này chỉ gợi lại vài điều, để dành khi cuốn sách nhỏ này trên tay bạn, bạn sẽ tự cảm nhận, như vậy sẽ khách quan hơn. Lần tuyển lựa đầu tiên chắc chắn chưa thể làm hài lòng bạn đọc, rất mong được đón nhận sự góp ý của bạn đọc, để các tập tiếp theo sẽ có chất lượng tốt hơn.

       NHÓM BIÊN SOẠN

       MỤC LỤC

       - Lời giới thiệu 5

       - Đường đời 13

       Nguyễn Thế Hùng

       - Người đàn bà hư hỏng 23

       Đức Cường

       - Qua đò 33

       Thiên Hạ

       - Chúng con xin lỗi bố! 43

       Nguyễn Trọng Văn

       - Không nở hoa hồng 54

       Đào Bá Đoàn

       - Người về từ Hướng Hóa 61

       Từ Đỗ

       - Tìm bạn 71

       Vũ Thanh Hoa

       - Tình sử chàng Trương 79

       Phạm Thuận Thành

       - Là đất! 93

       Miên Đông

       - Chiêm bao 103

       Vũ Thanh Hoa

       - Thắp đèn 110

       Đỗ Trọng Khơi

       - Tái sinh 119

       Hoàng Kim Ngọc

       - Ván cờ cuối cùng 128

       Đinh Phương

       - Cây tùng dáng trực 137

       Nguyễn Bí