Truy kích trong chiến dịch Tây Nguyên Xuân 1975

     Khi nghiên cứu, tìm hiểu cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam, nhiều học giả trong nước và nước ngoài nhận thấy quân và dân ta đã vận dụng rất hiệu quả và sáng tạo đường lối chiến tranh nhân dân toàn dân, toàn diện do Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra. Một trong những nội dung cơ bản của đường lối đó là tiến hành chiến tranh cứu nước bằng các đòn tiến công của các binh đoàn chủ lực và của chiến tranh nhân dân địa phương. Có thể coi cuộc ngăn chặn, truy kích, tiêu diệt quân địch rút chạy từ Tây Nguyên về đồng bằng duyên hải miền Trung trong chiến dịch Tây Nguyên - chiến dịch mở màn cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 là một ví dụ điển hình của hai phương thức tiến hành chiến tranh cứu nước và sự phối, kết hợp chặt chẽ hai phương thức đó trong thế trận chiến tranh nhân dân Việt Nam.

    Hầu hết các công trình đã xuất bản trước năm 2000 khi viết về chiến dịch Tây Nguyên đều cho rằng: Sau đòn đánh hiểm của ta ở Buôn Ma Thuột và sau nỗ lực hòng tái chiếm Buôn Ma Thuột không thành, địch buộc phải rút bỏ địa bàn chiến lược Tây Nguyên, rút chạy về đồng bằng duyên hải miền Trung, hòng thực hiện co cụm chiến lược, chống đỡ các đòn tiến công tiếp theo của ta, sau đó sẽ phản công chiếm lại Tây Nguyên. Nhưng chiến thắng vang dội trong cuộc truy kích địch tháo chạy trên đường 7 của Sư đoàn 320A có sự phối hợp của lực lượng vũ trang địa phương đã đánh bại ngay từ đầu âm mưu, ý đồ đó của địch, khiến chúng càng thêm hoảng loạn, thất bại ngày càng nặng nề rồi nhanh chóng sụp đổ.

    Tuy nhiên, ngay từ những năm cuối thập kỷ 70 của

    thế kỷ XX, qua một số công trình nghiên cứu, nhiều người đã chứng minh, khẳng định rằng: Nếu chỉ đề cập đến cuộc truy kích thần tốc trên đường 7 của Sư đoàn 320A, dẫn đến thất bại hoàn toàn của cuộc rút lui chiến lược của địch như đã nêu ở trên là chưa đầy đủ! Bởi vẫn còn một cuộc ngăn chặn, truy kích tiếp theo đối với quân địch rút chạy khỏi Tây Nguyên về đồng bằng duyên hải miền Trung. Đó là cuộc ngăn chặn, truy kích địch không kém phần ác liệt và hào hùng của quân và dân ta diễn ra trên đường 5 (thuộc tỉnh Phú Yên). Tiếp theo chiến thắng đường 7, chiến thắng đường 5 mới là đòn quyết định cuối cùng đánh dấu sự thất bại hoàn toàn của cuộc rút lui chiến lược của địch. Song nếu chỉ nói đến chiến thắng đường 5 mà không đề cập, hoặc không đề cập thỏa đáng đến chiến thắng đường 7 thì đó cũng là sự phản ánh chưa đầy đủ.

    Lịch sử chỉ diễn ra một lần, nhưng viết lịch sử cần phải viết đi viết lại nhiều lần để bảo đảm ngày càng chính xác, khách quan, khoa học hơn. Với tinh thần đó từ năm 2000 đến nay, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Khoa học và công nghệ và Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Phú Yên phối hợp với Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 3, chỉ huy Sư đoàn 320 (Sư đoàn 320A trước đây) đã trực tiếp gặp gỡ, khai thác tư liệu của nhiều nhân chứng, tổ chức nhiều cuộc hội thảo khoa học về sự kiện lịch sử này.

    Nhân kỷ niệm 35 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2010), trên cơ sở kết quả của các cuộc hội thảo, tọa đàm, chúng tôi sưu tầm thêm tư liệu từ các công trình nghiên cứu đã xuất bản ở trong và nước ngoài biên soạn thành cuốn sách "Truy kích trong chiến dịch Tây Nguyên Xuân 1975".

    Đúng như tên gọi, trong cuốn sách này chúng tôi không trình bày toàn bộ diễn biến của chiến dịch Tây Nguyên - chiến dịch mở đầu cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 mà chỉ cố gắng dựng lại, phản ánh một cách trung thực diễn biến cuộc ngăn chặn, truy kích, tiêu diệt quân địch từ Tây Nguyên theo đường 7 rồi vượt sông Ba theo đường 5 rút chạy về đồng bằng duyên hải miền Trung. Thông qua đó, chúng tôi muốn cùng bạn đọc có thêm một chút chất liệu khi nghiên cứu, tìm hiểu vị trí, vai trò của hai phương thức tiến hành chiến tranh cứu nước do Đảng ta đề ra. Chúng ta cũng có thể hiểu rõ thêm tầm vóc, ý nghĩa, nguyên nhân thắng lợi cũng như sự lãnh đạo, chỉ đạo hết sức đúng đắn, sáng suốt, khoa học và sáng tạo của Đảng ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc.

    Mục đích của cuốn sách chỉ hạn chế trong phạm vi nêu trên, nhưng do trình độ người viết có hạn nên khó tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc.

    Nhân dịp cuốn sách được xuất bản, các tác giả xin chân thành cảm ơn Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Yên, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Yên, Phòng Khoa học - Công nghệ và Môi trường Quân khu 5, Phòng Khoa học - Công nghệ và Môi trường Quân đoàn 3, các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy Sư đoàn 320, các vị lão thành cách mạng, các vị tướng lĩnh, các nhà khoa học trong và ngoài quân đội. Đặc biệt, chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn Thượng tướng Nguyễn Trọng Xuyên - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; đồng chí Nguyễn Duy Luân - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên; Thiếu tướng Nguyễn Đồng Thoại - nguyên Phó Cục trưởng Cục Tác chiến (Bộ Tổng Tham mưu); Thiếu tướng Phạm Quang Bào - nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 64 - Sư đoàn 320A; Đại tá Nguyễn Văn Mười và Đại tá Đặng Phi Thưởng - nguyên Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Yên, đồng chí Lê Kim Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên; các đồng chí Nguyễn Văn Dũng, Hồ Văn Tùng nguyên Giám đốc, Phó Giám đốc và đồng chí Đào Tứ Xuyên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Yên cùng nhiều đồng chí khác đã tận tình cung cấp tư liệu, đóng góp ý kiến tạo điều kiện giúp đỡ chúng tôi trong quá trình biên soạn cuốn sách này.

    Hà Nội ngày 15 tháng 1 năm 2010

    CÁC TÁC GIẢ