Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh lịch sử và dấu ấn

LỜI NÓI ĐẦU

       Chủ tịch Hồ Chí Minh với tầm nhìn chiến lược về con đường cách mạng Việt Nam, ngay từ năm 1948 Người đã nói: "Dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được độc lập...". Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược, tuyến chiến lược Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ đã trở thành một chiến công vẻ vang nối tiếp truyền thống Chi Lăng, Bạch Đằng, Đống Đa, Điện Biên Phủ... lịch sử; một nhân tố quan trọng góp phần đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ đến thắng lợi hoàn toàn, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Trải qua hơn 50 năm với 16 năm gian khổ chiến đấu hy sinh và 35 năm xây dựng phát triển kinh tế, lực lượng Bộ đội Trường Sơn luôn giữ vững truyền thống anh hùng cách mạng. Tập thể Bộ đội Trường Sơn và nhiều đơn vị tập thể, cá nhân được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng lao động. Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh trong công cuộc kháng chiến đã có trên 20 ngàn người hy sinh, trên 30 ngàn người đang là những thương bệnh binh, nạn nhân chất độc da cam. Đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nói: "Năm tháng sẽ qua đi, nhưng đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh mãi mãi được ghi vào lịch sử của dân tộc như một con đường huyền thoại, một kỳ tích của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại trong thế kỷ XX. Những cống hiến lớn lao, hy sinh cao cả của Bộ đội Trường Sơn đã thể hiện sáng ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong cuộc chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc. Tổ quốc Việt Nam đời đời ghi công những người lính Trường Sơn...".

       Những giá trị tốt đẹp của dân tộc phải được giữ gìn và phát huy, xây dựng thành truyền thống nhằm nâng cao tính giáo dục cho các thế hệ. Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh là một chiến công vẻ vang của dân tộc, nơi hội tụ những tinh hoa nhất về bài học chiến tranh nhân dân, về tình đoàn kết quốc tế cao cả, về tình yêu đất nước và sự hy sinh của con người. Đó là những giá trị của lịch sử và truyền thống. Hiện nay khi đất nước đang bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế, hơn lúc nào hết, những giá trị bản sắc văn hóa cần được giữ gìn và phát huy, trong đó có giá trị di sản Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh. Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh, một tổ chức xã hội, nơi hội tụ và gửi gắm nguyện vọng tình cảm của đông đảo anh chị em cán bộ, chiến sĩ các lực lượng Trường Sơn để giữ gìn, phát huy truyền thống.

       Nhân dịp Đại hội Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh lần thứ I, mặc dù có rất nhiều công việc; song, Hội đã tranh thủ thời gian, điều kiện cho phép để xuất bản cuốn sách "Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh - Lịch sử và dấu ấn"; đây là một cố gắng tích cực. Với một bố cục chặt chẽ, chủ đề tư tưởng rõ ràng, cuốn sách đã phần nào đáp ứng yêu cầu đặt ra.

       - Về chủ đề: cuốn sách như tên gọi chủ yếu là tư liệu lịch sử, dấu ấn; do đó tổng hợp biên tập lại một số các bài viết, bài nói, các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật được viết đánh giá, ca ngợi Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh... của các tác giả là các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước, quân đội; các tác giả nghiên cứu chính trị, văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu cả nước. Các bài viết này đã được đăng tải trên nhiều tác phẩm sách, thông tin, báo chí của các nhà xuất bản có uy tín. Việc sưu tầm, chọn lọc, biên tập những bài viết, tác phẩm tiêu biểu và thêm một số bài viết, tư liệu mới nhất để phục vụ chủ đề Lịch sử và dấu ấn là hết sức công phu, có tính khoa học. Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh - Lịch sử và dấu ấn như tên gọi là cuốn sách không phải là sự sao chép nguyên mẫu mà là một tác phẩm mang tính mới, sáng tạo chuyển tải nội dung theo chủ đề.

       - Về bố cục: cuốn sách có 4 phần. Phần mở đầu giới thiệu các bài nói, đánh giá của các đồng chí lãnh đạo cao cấp, nguyên lãnh đạo của Đảng, Nhà nước (kèm chân dung minh họa). Phần thứ hai nêu tổng quát các dấu ấn lịch sử quá trình lịch sử, thành tích tiêu biểu của Đoàn 559 Bộ đội Trường Sơn giai đoạn 1959-1975 và giai đoạn 1976-2011, thông qua các tác giả là các lãnh đạo, tướng lĩnh như: Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Chu Huy Mân, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên, các tướng lĩnh sĩ quan cao cấp khác đã từng chiến đấu vào sinh ra tử ở Trường Sơn và các tác giả là các nhà nghiên cứu khoa học lịch sử tên tuổi khác. Các bài viết chủ yếu đã được đăng, hoặc trích dẫn tư liệu từ Hội thảo Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh do Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và Bộ Tư lệnh Trường Sơn - Binh đoàn 12 tổ chức nhân dịp kỷ niệm 40 năm Ngày truyền thống (19.5.1959 - 19.5.1999)... Phần thứ ba là các tác phẩm văn học, nghệ thuật tiêu biểu về Trường Sơn. Phần cuối cùng là kết luận.

       - Về nội dung: Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh là một đề tài cách mạng lớn, sức thu hút mạnh, lan tỏa trong thời gian dài, nhất là thời gian kháng chiến, đã được đông đảo các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, các văn nghệ sĩ đầu tư khai thác; số lượng về đề tài này vì thế cũng rất nhiều, đa dạng và phong phú về nội dung không chỉ là các quan điểm lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ, sự tham gia của các lực lượng chiến đấu phục vụ chiến đấu, tình hữu nghị quốc tế, vấn đề tri ân liệt sĩ... để làm nên kỳ tích chiến thắng. Song, có thể nói rằng cuốn Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh - Lịch sử và dấu ấn ra đời như một cuốn sổ tay tra cứu lịch sử, thông tin, sự kiện, nghệ thuật... hướng về dạng cẩm nang, dễ đọc, dễ tra cứu đối với tất cả mọi người từ đối tượng nghiên cứu hay cán bộ, chiến sĩ muốn tìm hiểu về di sản Trường Sơn, về con đường mang tên Bác Hồ kính yêu, hay về vai trò lãnh đạo, tài đức, gia đình... của những vị tướng lĩnh, sĩ quan cao cấp, cán bộ, chiến sĩ anh hùng tiêu biểu.

       Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu tư tưởng theo chủ đề đặt ra, nhất là yếu tố chính xác, độ tin cậy cao của khoa học lịch sử; trong một thời gian hạn chế và điều kiện cho phép; cuốn sách chắc không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót; nhưng vì tính thời sự kịp thời, tác phẩm là tài liệu thông tin tuyên truyền, tặng phẩm tình nghĩa, tri ân... chủ yếu phục vụ Đại hội I của Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam. Do vậy đây là một tác phẩm có ý nghĩa lớn, tôi rất vui mừng được giới thiệu cuốn Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh - Lịch sử và dấu ấn với toàn thể bạn đọc.

       Hà Nội, ngày 30 tháng 5 năm 2011

       DƯƠNG TRUNG QUỐC       

       Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký 

       Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam