Tổng kết một số trận đánh trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam Tổ quốc (1977-1979)

Trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam (1977 - 1979), dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, quân và dân ta đã phát huy truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc, kiên quyết bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia và giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng. Trong suốt quá trình đó, lực lượng vũ trang cùng nhân dân ta đã tiến hành hàng nghìn trận chiến đấu với nhiều quy mô lực lượng, phương pháp tác chiến, hình thức chiến thuật và cách đánh khác nhau, đánh bại các cuộc tiến công lấn chiếm biên giới của lực lượng vũ trang do chính quyền phản động Pôn Pốt - Iêng Xari gây nên. Đặc điểm nổi bật các trận chiến đấu bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam của Quân đội ta là về đối tượng tác chiến, chúng bao gồm quân chủ lực, quân địa phương và lực lượng tổng dự bị chiến lược của quân đội một nước láng giềng, đã từng sát cánh cùng quân và dân ta chống kẻ thù chung trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. Trước đối tượng tác chiến mới, các đơn vị, lực lượng thực hiện các trận chiến đấu đã phát huy nghệ thuật quân sự dân tộc, nắm chắc tình hình địch, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức chiến thuật, thủ đoạn chiến đấu, cách đánh phù hợp với điều kiện địa hình, khí hậu, thời tiết và trình độ, khả năng, sở trường chiến đấu của từng đơn vị, lực lượng, đánh bại âm mưu, thủ đoạn tác chiến nham hiểm của địch, giành thắng lợi toàn diện, góp phần phát triển và làm phong phú nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức chuẩn bị và thực hành nhiều trận chiến đấu còn bộc lộ một số thiếu sót, khuyết điểm: Chủ quan trong đánh giá địch, ỷ lại vào hỏa lực, tiêu thụ đạn dược lớn; tổ chức sử dụng lực lượng, vận dụng chiến thuật, thủ đoạn chiến đấu, bố trí đội hình bao vây, chia cắt, phục kích, đón lõng còn chưa phù hợp, hiệu quả tiêu diệt địch hạn chế. Những thành công và hạn chế, thiếu sót, khuyết điểm còn tồn tại trong các trận chiến đấu bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam, để lại những kinh nghiệm thực tiễn quý báu, có thể vận dụng vào trong công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và nghiên cứu phát triển lý luận nghệ thuật quân sự của Quân đội ta.

Sau khi kết thúc thắng lợi cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam (1977 - 1979), đã có nhiều công trình, đề tài lịch sử quân sự, lịch sử địa phương, đơn vị, lực lượng, nghiên cứu và phản ánh về các trận chiến đấu kiên cường, anh dũng của quân và dân ta. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu chủ yếu được thể hiện dưới hình thức lịch sử quân sự, lịch sử địa phương, đơn vị, chưa có công trình, đề tài nào thể hiện đầy đủ, phản ánh toàn diện, khách quan các trận chiến đấu hoàn chỉnh, làm cơ sở cho nghiên cứu khoa học quân sự, phát triển lý luận tổ chức chỉ huy, điều hành các trận chiến đấu bảo vệ biên giới Tổ quốc. Để tiếp tục thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 984-NQ/QUTW ngày 28 tháng 12 năm 2016 của Quân ủy Trung ương về “Lãnh đạo nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lịch sử quân sự đến năm 2020 và những năm tiếp theo”; các chỉ thị, nghị quyết của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu về công tác lịch sử quân sự và tổng kết chiến tranh; Viện Lịch sử quân sự tổ chức nghiên cứu, biên soạn cuốn sách: “Tổng kết một số trận đánh trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam Tổ quốc (1977 - 1979)”, nhằm tái hiện khách quan, trung thực công tác tổ chức chỉ huy chuẩn bị và thực hành chiến đấu một số trận đánh cấp sư đoàn, trung đoàn của lực lượng vũ trang ta trên dọc tuyến biên giới Tây Nam; qua đó, tìm ra ưu điểm, khuyết điểm, nguyên nhân và đúc rút những kinh nghiệm chiến đấu. Cuốn sách gồm 8 trận đánh cấp sư đoàn, 6 trận đánh cấp trung đoàn, cung cấp những cơ sở thực tiễn giúp người chỉ huy các cấp đánh giá, nhìn nhận khách quan về phương pháp tổ chức chỉ huy, sử dụng lực lượng, lựa chọn cách đánh, vận dụng chiến thuật, thủ đoạn chiến đấu của từng trận đánh trong những điều kiện địa hình, khí hậu, thời tiết, đối tượng tác chiến khác nhau. Đồng thời, cuốn sách cung cấp chiến lệ những trận chiến đấu cụ thể, phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, phát triển lý luận nghệ thuật quân sự, vận dụng vào trong quá trình huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, đào tạo cán bộ, truyền thụ kinh nghiệm chiến đấu cho bộ đội trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong quá trình nghiên cứu, biên soạn cuốn sách, chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp quý báu của một số đồng chí tướng lĩnh, sĩ quan, các nhà khoa học, các nhân chứng lịch sử. Nhân dịp cuốn sách xuất bản, Viện Lịch sử quân sự trân trọng cảm ơn sự đóng góp ý kiến quý báu của các đồng chí, cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã tạo điều kiện để cuốn sách sớm ra mắt bạn đọc. Mặc dù Ban biên soạn đã có nhiều nỗ lực, cố gắng trong nghiên cứu, thể hiện nội dung, nhưng do trình độ nghiên cứu, năng lực thể hiện còn ở mức độ nhất định, nguồn tư liệu và nhân chứng lịch sử ngày càng mai một, nên cuốn sách khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp xây dựng của các đồng chí và các bạn.

VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ

5.Ký Ức Người Lính Tập 18

Chưa đầy 2 năm nước Việt Nam dân chủ cộng hòa thành lập, Nha Nghiên cứu Kỹ thuật (Viện Vũ khí ngày nay) được khai sinh (4.2.1947), trở thành đơn vị nghiên cứu khoa học đầu tiên của nước ta, chuyên nghiên cứu, sản xuất vũ khí cho Quân đội. Từ đây, nhiều loại vũ khí mang “thương hiệu Việt” đã ra đời phục vụ kháng chiến. Ở giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến trường kỳ đánh đuổi thực dân Pháp, nhu cầu về vũ khí ngày một lớn, trong khi nguồn cung cấp hết sức khó khăn. Trước yêu cầu phải tự chủ, tự đảm bảo một phần vũ khí, Nha Nghiên cứu Kỹ thuật đã nghiên cứu chế tạo ra nhiều loại vũ khí trang bị cho Quân đội và nhân dân kháng chiến. Với lòng yêu nước nồng nàn, nhiều trí thức trẻ có trình độ kỹ thuật trong và ngoài nước đã tụ hội về Nha Nghiên cứu kỹ thuật, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Giám đốc Nha - Kỹ sư Trần Đại Nghĩa - một trí thức yêu nước vừa từ Pháp trở về. Trong điều kiện sinh hoạt, hoạt động nghiên cứu ở chiến khu vô cùng khó khăn, nhất là tài liệu, trang thiết bị nghiên cứu, vật tư..., Nha Nghiên cứu kỹ thuật vừa tiến hành đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ, vừa gấp rút triển khai nghiên cứu chế tạo vũ khí. Không quản ngại khó khăn, nguy hiểm, cán bộ của Nha trong thời gian ngắn đã chế tạo, thử nghiệm thành công nhiều loại vũ khí mà tên tuổi của nó gắn liền với chiến công của bộ đội, với lịch sử của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong kháng chiến chống Mỹ và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, cán bộ, kỹ sư của Viện Vũ Khí đã tập trung nghiên cứu, thiết kế mới và cải tiến vũ khí theo yêu cầu trang bị cho bộ đội, chi viện cho chiến trường. Rất nhiều sản phẩm vũ khí đã ra đời đáp ứng yêu cầu của chiến trường, nâng cao sức chiến đấu của bộ đội, góp phần vào thắng lợi của công cuộc giải phóng đất nước và bảo vệ Tổ quốc.

Nhân dịp kỷ niệm 77 năm ngày Truyền thống Viện Vũ khí (4.2.1947 - 4.2.2024) chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc cuốn Ký Ức Người Lính Tập 18. Cuốn sách ghi lại một thời oanh liệt của cán bộ, công nhân viên, chiến sỹ của Viện Vũ khí các thời kỳ với những chiến công thầm lặng của những người làm công tác KHCN quân sự.

Ban tổ chức, Ban biên soạn đã lựa chọn những bài viết những chiến công tiêu biểu của cán bộ, công nhân viên Viện Vũ khí để giới thiệu tới bạn đọc. Những câu chuyện để lại trong chúng ta những suy nghĩ sâu lắng về những cống hiến vô cùng to lớn của lớp lớp cán bộ, chiến sĩ làm công tác KHCN quân sự nói chung và Viện Vũ khí nói riêng.

Xin được cảm ơn Lãnh đạo Viện Vũ khí, Lãnh đạo Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng đã ủng hộ chúng tôi về tinh thần và tài chính giúp chúng tôi hoàn thành tập sách này. Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi những sai sót. Mong nhận được sự cảm thông cùng những ý kiến đóng góp chân tình của bạn đọc để những tập sau chất lượng tốt hơn.

BAN BIÊN SOẠN