Tổng kết chiến tranh du kích chiến tranh nhân dân tỉnh Lạng Sơn (1945 – 1975)

   Trong 30 năm chiến tranh cách mạng (1945 - 1975), nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được nhân dân nhiều nước trên thế giới biết đến và ca ngợi về tinh thần chiến đấu ngoan cường, lòng dũng cảm và tài thao lược quân sự Việt Nam thời hiện đại. Dư luận chung đều cho rằng, đây là lần đầu tiên trong lịch sử phong trào giải phóng dân tộc, một đất nước thuộc địa đã lập nên chiến công vĩ đại "không có một tấm gương nào có thể vĩ đại hơn thế" .

   Để đánh thắng hai đế quốc to là Pháp và Mỹ, từng là trùm chủ nghĩa thực dân cũ và chủ nghĩa thực dân mới, có tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh, được trang bị vũ khí hiện đại hơn ta nhiều lần và được huấn luyện kỹ theo yêu cầu chiến tranh hiện đại, Đảng ta đã giải quyết nhiều vấn đề về đường lối, phương pháp cách mạng, phương thức tiến hành chiến tranh, phương châm và chủ trương chỉ đạo chiến lược của cuộc chiến tranh nhân dân, vừa thể hiện tính chất giải phóng dân tộc, vừa mang tính toàn dân bảo vệ Tổ quốc.

   Kế thừa truyền thống chống ngoại xâm hào hùng của dân tộc, vận dụng kinh nghiệm chiến tranh du kích trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã trải qua những bước thăng trầm, vượt qua mọi gian lao, thử thách ác liệt, hy sinh tổn thất, phát triển đến trình độ cao, thể hiện rõ tính chất toàn dân, toàn diện, triệt để với nhiều cách đánh phong phú, sáng tạo. Tham gia đánh giặc không chỉ có các lực lượng vũ trang, mà là toàn dân, mỗi người dân là một chiến sĩ, với mọi loại vũ khí được trang bị. Đó là lực lượng chiến đấu tại chỗ, bám làng xã, thôn bản, ruộng đồng, nương rẫy, núi rừng đánh địch ở mọi nơi, mọi lúc. Chiến tranh nhân dân địa phương trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là một cách đánh giặc (hay hình thức đánh giặc) hết sức phong phú, sáng tạo phát triển với tầm cao hơn trong lịch sử quân sự của dân tộc ta trước đây, đồng thời cũng là hình thức đánh giặc hiếm thấy xuất hiện ở các nước trên thế giới. Nội dung đánh giặc giữ nước, giành độc lập dân tộc của nhân dân ta có những bước phát triển mới, từ chiến tranh du kích từng bước chuyển thành chiến tranh nhân dân địa phương suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, trực tiếp là sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân địa phương đã được hình thành và phát triển mạnh mẽ, giữ vai trò chiến lược hết sức quan trọng, lập nên những chiến thắng vẻ vang trong lịch sử đấu tranh giành độc lập, góp phần giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

   Ở Lạng Sơn, trong 30 năm chiến tranh cách mạng, cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp luôn trung thành và vận dụng sáng tạo đường lối lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh để tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo nhân dân và lực lượng vũ trang địa phương tiến hành chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân ngay trên địa bàn của tỉnh. Chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân địa phương đã hình thành, lan rộng và từng bước phát triển mạnh mẽ qua từng giai đoạn trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Những cán bộ, đảng viên, đồng bào các dân tộc và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh đã anh dũng, kiên cường đứng lên đánh đuổi kẻ thù xâm lược, lập nên những chiến công vang dội, góp phần làm nên các chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947, Biên Giới Thu - Đông 1950 và Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu"; tiếp đó đánh thắng hai cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc, góp phần "đánh cho Mỹ cút", tiến tới "đánh cho nguỵ nhào", giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước; đồng thời góp phần làm phong phú nghệ thuật chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.

   Trải qua từng giai đoạn cách mạng, cấp ủy đảng và chính quyền các cấp ở tỉnh Lạng Sơn đã tiến hành tổng kết từng mặt, có lần tổng kết toàn diện về phong trào chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân địa phương để kịp thời rút kinh nghiệm và trên cơ sở đó tiếp tục đưa phong trào chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân địa phương phát triển cao hơn. Sau ngày đất nước thống nhất, nhất là những năm gần đây, nhiều bài học kinh nghiệm có giá trị cả trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, xây dựng lực lượng vũ trang của tỉnh trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược đã được một số công trình lịch sử Đảng, lịch sử kháng chiến phản ánh khá rõ nét. Tuy nhiên, những bài học kinh nghiệm, kể cả về tư tưởng, đường lối lãnh đạo, chỉ đạo, phương thức tiến hành chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân địa phương còn rất nhiều vấn đề cần tiếp tục đầu tư tổng kết rút ra những vấn đề hệ thống, toàn diện và sâu sắc hơn nữa, nhằm thiết thực góp phần vào công cuộc xây dựng và củng cố nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân địa phương trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

   Thực hiện Chỉ thị số 19/ĐUQSTW ngày 19 tháng 3 năm 1997 của Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương, Chỉ thị 161/CT-QP ngày 3 tháng 2 năm 1999 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và các chỉ thị của Bộ Tư lệnh Quân khu 1 về việc nghiên cứu, tổng kết chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân địa phương trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; Đảng ủy quân sự và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lạng Sơn tổ chức biên soạn cuốn "Tổng kết chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân tỉnh Lạng Sơn (1945- 1975)". Mục đích tổng kết là làm rõ những vấn đề quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tiến hành chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân và lực lượng vũ trang địa phương trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm để cấp ủy, chính quyền, cơ quan quân sự các cấp nghiên cứu, tham khảo, vận dụng và đề ra những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo cán bộ, đảng viên, nhân dân và lực lượng vũ trang tiếp tục xây dựng tỉnh Lạng Sơn ngày càng vững mạnh cả về chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng - an ninh… thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đặc biệt là củng cố, xây dựng nền quốc phòng toàn dân trên địa bàn tỉnh ngày càng vững mạnh để thực hiện thắng lợi đường lối chiến tranh nhân dân trong tình hình mới.

   Yêu cầu của công trình là, tổng kết chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn theo thời gian với những sự kiện lớn, điển hình, qua từng vấn đề nổi bật, gồm cả ưu điểm và khuyết điểm, cả thành công và chưa thành công; trong đó ngoài phần trình bày chung có hai phần chính: Diễn biến chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và những bài học kinh nghiệm. Do tư liệu sưu tầm chưa thật đầy đủ và thời gian hạn hẹp, nên lần này chúng tôi tập trung trình bày diễn biến chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân và rút ra những bài học kinh nghiệm trong cuộc kháng chiến chống Pháp trước; tiếp đó, trình bày diễn biến chiến tranh nhân dân và rút ra bài học kinh nghiệm trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ở Lạng Sơn. Theo cách tổng kết này, nội dung cuốn sách gồm ba phần:

   1. Những đặc điểm liên quan đến sự hình thành và phát triển của chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.

   2. Chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân ở Lạng Sơn trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 -1954).

   3. Chiến tranh nhân dân ở Lạng Sơn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975).

   Đây là tài liệu có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy, tuyên truyền, giáo dục truyền thống về chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân tỉnh Lạng Sơn cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và nhân dân trong tỉnh; đồng thời chuẩn bị nguồn tư liệu phong phú cho sau này tiếp tục nghiên cứu và tổng kết đầy đủ, toàn diện, đúc kết quy luật hình thành và phát triển, rút ra những bài học kinh nghiệm phong phú, sáng tạo về chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân tỉnh Lạng Sơn trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945-1975), đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân địa phương, xây dựng nền quốc phòng toàn dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

   Trong quá trình biên soạn, Đảng ủy quân sự và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lạng Sơn đã được Bộ Tư lệnh Quân khu 1; Tỉnh ủy, ủy ban nhân dân, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lạng Sơn và các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh qua các thời kỳ quan tâm chỉ đạo, cung cấp nhiều tư liệu quý; đồng thời được Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và Phòng Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quân khu 1 chỉ đạo sâu sát về nghiệp vụ.

   Thay mặt Đảng ủy quân sự và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, chân thành cảm ơn các tập thể và cá nhân đã tận tình giúp đỡ để hoàn thành bản thảo cuốn: "Tổng kết chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân tỉnh Lạng Sơn (1945 -1975)". Mặc dù Ban biên soạn đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu, biên soạn, song do nhiều nguyên nhân, chắc chắn cuốn sách khó tránh khỏi khiếm khuyết. Chúng tôi rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp.

   Xin trân trọng giới thiệu cuốn "Tổng kết chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân tỉnh Lạng Sơn (1945 -1975)" tới toàn thể nhân dân và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang nhân dân tỉnh Lạng Sơn, cùng đông đảo bạn đọc.

T.M ĐẢNG ỦY, BỘ CHỈ HUY QUÂN SỰ TỈNH

CHỈ HUY TRƯỞNG                  

Thiếu tướng Dương Hiền