Thử lửa

Lời giới thiệu

       “Thử lửa" là một quyển hồi ký ngắn, kể về những câu chuyện mà người viết đã trải qua, sau khi mới tốt nghiệp Trường Đại học Kỹ thuật quân sự và được phân công đi thực tế chiến trường. Không gian chính của những mẩu chuyện trong thời kỳ này là vùng đất thuộc Đặc khu Vĩnh Linh và huyện Do Linh, ở hai bên bờ sông Bến Hải, thời gian từ cuối năm 1971 đến cuối năm 1972.

       Trong những ngày này, chiến sự đang diễn ra vô cùng ác liệt trên chiến trường Quảng Trị. Trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ ở Việt Nam có lẽ không có chiến dịch nào kéo dài như chiến dịch Trị - Thiên, nó bắt đầu từ ngày 30 tháng 3 và kết thúc vào ngày 27 tháng 6 năm 1972. Tiếp đó là chiến dịch phòng ngự Quảng Trị (28.6.1972 - 31.1.1973). Mức độ ác liệt của nó cũng chưa từng có, đỉnh điểm là cuộc chiến trong 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị. Nơi đó cũng là nơi quân và dân ta thể hiện ý chí chiến đấu kiên cường, lòng dũng cảm tuyệt vời và tinh thần hy sinh vô bờ bến vì độc lập tự do của Tổ quốc.

       Chúng ta đã tập trung một lực lượng lớn, đập tan tuyến phòng thủ phía bắc Quảng Trị của địch, giải phóng căn cứ Đông Hà, thị xã Quảng Trị, trực tiếp uy hiếp Huế và Đà Nẵng. Trước nguy cơ Huế có thể thất thủ và sự tan vỡ của các lực lượng nguỵ quân tại Quân khu 1, có thể sẽ dẫn tới những hậu quả không thể lường trước được đối với chế độ Sài Gòn, Mỹ đã quay trở lại đánh phá miền Bắc với quy mô và mức độ ác liệt chưa từng có.

       Được sự chi viện hoả lực tối đa của không quân và hải quân Mỹ, quân ngụy đã tập trung những lực lượng mạnh nhất và tinh nhuệ nhất, tổ chức phản kích hòng chiếm lại những vùng đất đã mất, trong đó có Thành cổ Quảng Trị. Cuộc chiến đấu giữa ta và địch trở nên vô cùng quyết liệt. Quảng Trị trở thành nơi tập trung sức mạnh và ý chí của cả hai bên trong cuộc chiến. Mỗi ngày Mỹ huy động tối đa máy bay, pháo hạm tiến hành từ 40 đến 60 phi vụ máy bay cường kích, 60 đến 70 phi vụ B-52 bắn từ 8.000 đến 15.000 quả đạn pháo, ngày cao điểm có thể lên tới 30.000 viên. Cả chiến trường Quảng Trị rền vang tiếng bom đạn và ngập chìm trong khói lửa.

       Cuộc chiến đấu kiên cường của quân và dân ta bảo vệ vùng giải phóng và Thành cổ Quảng Trị đã làm cho chính quyền Mỹ càng nhận thấy không thể dùng sức mạnh quân sự đè bẹp được ý chí độc lập tự do của dân tộc ta. Cùng với việc đánh bại cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của Mỹ trên bầu trời Hà Nội, ta đã giáng một đòn mạnh vào ý chí xâm lược của Mỹ, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Pa-ri, cam kết rút toàn bộ lực lượng của Mỹ và đồng minh khỏi Việt Nam.

       Tuy nhiên trong cuộc chiến đấu với một kẻ thù có tiềm lực quân sự hàng đầu thế giới, những hy sinh mất mát của chúng ta là điều không thể tránh khỏi. Bên cạnh những trận thắng giòn giã ở nơi này hoặc nơi khác, ở thời điểm này hoặc thời điểm khác chúng ta cũng đã có những tổn thất không nhỏ. Đó là quy luật nghiệt ngã của chiến tranh. Với cương vị là trợ lý vũ khí của trung đoàn, được tăng cường cho tiểu đoàn bộ binh cơ giới, trong cuộc hành quân vào chiến trường Quảng Trị, người viết đã tái hiện lại những câu chuyện mà qua đó giúp cho người đọc có thêm những kinh nghiệm quý báu về công tác tổ chức hành quân trong chiến đấu, đặc biệt là đối với các đơn vị cơ giới trong điều kiện địch hoàn toàn làm chủ bầu trời, trình độ tổ chức chỉ huy và thông tin liên lạc của ta còn hạn chế.

       Người viết đã tái hiện rất chân thực một phần công tác tổ chức, chỉ huy bảo đảm hậu cần kỹ thuật tại Sở chỉ huy hậu phương của một trung đoàn bộ binh cơ giới trong chiến dịch. Những công việc phải tiến hành, những tình huống cần phải xử lý và hành động của người chỉ huy của cơ quan, của các phân đội nhỏ trong thời gian diễn ra chiến dịch.

       Hồi ký cũng cho chúng ta thấy hình ảnh của một sĩ quan mới ra trường qua từng thời gian, qua từng sự kiện đã từng bước thích ứng với công việc và hoàn cảnh trên chiến trường để hoàn thành tốt chức trách của mình; hình ảnh của các chiến sĩ hậu cần kỹ thuật, từ người lái xe đến các chiến sĩ giữ kho, áp tải hàng, tuổi đời còn rất trẻ đã không quản gian khổ hy sinh ngày đêm lăn lộn trên chiến trường, dưới đạn bom của địch thi hành nhiệm vụ của mình; hình ảnh của những người dân trên tuyến lửa Vĩnh Linh sát cánh cùng bộ đội chiến đấu và chia sẻ những tháng ngày gian khổ hy sinh.

       Tác giả của tập hồi ký - đồng chí Nghiêm Sỹ Chúng là người đồng chí, đồng đội lâu năm của tôi, từ buổi ban đầu ở Trường Đại học kỹ thuật quân sự (nay là Học viện Kỹ thuật quân sự) tiếp đó là công tác ở Quân khu 1 đến Tổng cục Kỹ thuật.

       Tôi rất xúc động khi đọc những trang hồi ký giản dị và chân thành của anh và xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc, đặc biệt là các bạn trẻ của Học viện Kỹ thuật quân sự thân yêu của chúng ta.

Trung tướng, GS, TSKH                                                    

       NGUYỄN HOA THỊNH                                                      

       Nguyên Giám đốc Học viện Kỹ thuật quân sự, nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật -

       Bộ Quốc phòng, nguyên Giám đốc Trung tâm khoa học công nghệ - Bộ Quốc phòng

      

       LỜI TÁC GIẢ

       SAU khi về hưu, mỗi một người lính đều có mong muốn sẽ viết được một cái gì đó kể lại những kỷ niệm không thể nào quên trong cuộc đời quân ngũ. Ở tổ dân phố, tôi và các cựu chiến binh sinh hoạt trong một câu lạc bộ bóng bàn. Người già thường sống bằng kỷ niệm và quá khứ là một kho tàng rất phong phú và quý giá của họ. Chúng tôi thường kể cho nhau nghe những câu chuyện mình đã trải qua.

       Trong số chúng tôi, có người là lính bộ binh đã có mặt ở chiến trường từ đầu những năm 60 của thế kỷ XX cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Có người là lính cao xạ chiến đấu ở Hàm Rồng rồi vào đường Trường Sơn, sau lại chuyển thành lính bộ binh chiến đấu ở Campuchia, có người là sĩ quan ra đa, người là sĩ quan điều khiển tên lửa. Trong đó có những người là anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Những câu chuyện về chiến tranh luôn sôi nổi và rất hay, tuy nhiên để ghi lại "bài bản" những câu chuyện này thì thật là không dễ. Vì trong số chúng tôi ít ai có thể tin rằng mình có thể có đủ trình độ và sự kiên nhẫn để làm công việc này. Thời gian thì không chờ đợi ai nhất là những người lính đã có một thời đi qua chiến tranh và rồi những câu chuyện của chúng ta sẽ bị thời gian quên lãng nếu không viết lại. Nghĩ vậy, tôi cũng đã thử ngồi vào bàn để viết nhưng nhiều lần mà chưa thành. Quả thực là vạn sự khởi đầu nan! Thế rồi, một ngày tôi nhận được điện thoại của thầy và cũng là thủ trưởng cũ của tôi: Thầy Lê Phương Cảo, nguyên là Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật quân sự, người đã thường xuyên chú ý đến tôi khi tôi mới vào trường, cho đến khi tôi tốt nghiệp và những chặng đường sau này trong cuộc đời binh nghiệp của tôi. Thầy động viên tôi rằng: Nhà trường đang phát động viết Hồi ký nhân dịp kỷ niệm 45 năm thành lập nhà trường. Cậu là học viên khóa 1 của trường, sau tốt nghiệp đã có thời gian giảng dạy, rồi đi đơn vị và đã phấn đấu lên được cấp tướng. Cậu cố gắng tham gia viết hồi ký đóng góp với nhà trường. Được thầy cổ vũ, tôi đã ngồi vào bàn, y như những ngày còn công tác, tôi viết hồi ký: "Từ nhà trường ra chiến trường" và gửi đến phòng tuyên huấn nhà trường. Không lâu sau đó, tôi được thông báo bài viết của tôi được giải Nhất cuộc thi viết Hồi ký của nhà trường và được tặng giấy khen. Sau khi nhận được giải thưởng, tôi gọi điện thông báo và gửi bài viết cho thầy xem. Thầy khen hay và khuyên tôi viết tiếp. Được thầy khích lệ tôi tiếp tục viết và sau gần một năm tôi đã viết xong quyển hồi ký đầu tiên trong đời, mặc dù nó rất ngắn, tôi đặt tên cho nó là "Thử lửa". Đúng là hãy cứ đặt bước chân đầu tiên rồi cũng có ngày đến đích.

       Tôi viết hồi ký này với mong muốn các thế hệ sau sẽ còn biết tới những tháng ngày không thể nào quên của tôi và đồng đội.

       Tôi cũng rất hy vọng rằng; một ngày nào đó hồi ký "Thử lửa" sẽ đến tay những người đồng đội của tôi ở Trung đoàn 202. Họ sẽ nhận ra mình trong đó và chúng tôi có thể có dịp được gặp lại nhau.

       Qua những câu chuyện nhỏ trong hồi ký, tôi hy vọng nó có thể sẽ trở thành tài liệu tham khảo có ích đối với các học viên nhà trường.

       Tôi bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với thầy Lê Phương Cảo, người đã tiếp cho tôi lòng tự tin và sự kiên nhẫn để bắt đầu viết cho đến khi hoàn thành cuốn hồi ký.

       Cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã giúp đỡ để cuốn sách nhỏ này được đến với bạn đọc.

       NGHIÊM SỸ CHÚNG