Sưu tập vũ khí thô sơ, tự tạo Việt Nam trong chiến tranh giải phóng (1945 – 1975)

Lời giới thiệu

   Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam phải đương đầu với những kẻ thù xâm lược có tiềm lực kinh tế và quân sự mạnh hơn ta gấp bội. Quá trình đó, ông cha ta đã hun đúc nên truyền thống quân sự Việt Nam rất đáng tự hào. Đó là truyền thống “Lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít đánh nhiều, lấy thô sơ chống hiện đại”. Lịch sử đã khẳng định ngoài trí thông minh, tài thao lược, đánh giặc bằng mưu kế, thế trận, ông cha ta đã sáng tạo ra nhiều loại vũ khí tuy thô sơ nhưng công hiệu rất lớn, phù hợp với điều kiện và cách đánh Việt Nam.

   Kế thừa và phát huy truyền thống đánh giặc giữ nước của cha ông, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945 - 1975), nhiều loại vũ khí thô sơ, tự tạo ra đời và phát triển ở trình độ cao hơn, cùng với đó là nghệ thuật tác chiến phong phú và độc đáo đã làm cho hai đế quốc lớn của thời đại là Pháp và Mỹ phải chịu thất bại. Các loại vũ khí thô sơ, tự tạo của Việt Nam là Di sản văn hóa quân sự đặc sắc của dân tộc ta. Ngày nay, chúng ta phải có trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ, phát huy để phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống, giữ gìn bản sắc tinh hoa văn hóa quân sự của dân tộc, góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

   Những năm qua, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam đã dành nhiều công sức và trí tuệ xây dựng bộ sưu tập hiện vật vũ khí thô sơ, tự tạo của dân tộc Việt Nam qua các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Đây là việc làm có ý nghĩa chính trị cao cả và nhân văn sâu sắc, mong rằng Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam tiếp tục nghiên cứu và đầu tư công sức để có nhiều công trình như vậy.

Hà Nội, ngày 7 tháng 12 năm 2009  

  Đại tướng LÊ VĂN DŨNG           

   BÍ THƯ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG       

   CHỦ NHIỆM TỔNG CỤC CHÍNH TRỊ

   Lời nói đầu

   Dân tộc Việt Nam có truyền thống đấu tranh dựng nước và giữ nước hết sức vẻ vang. Quá trình dựng nước và giữ nước đó, dân tộc ta thường phải đương đầu với những kẻ thù mạnh hơn ta gấp bội. Để chiến thắng được chúng, ông cha ta đã sáng chế ra nhiều loại vũ khí tuy thô sơ nhưng công hiệu rất lớn, với cách đánh độc đáo, sáng tạo làm kẻ thù khiếp sợ.

   Kế thừa, phát huy truyền thống đánh giặc, giữ nước của cha ông, trong 30 năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đảng ta đề ra đường lối quân sự với quan điểm cơ bản là chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện. Trước hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn để có vũ khí đánh giặc, quân và dân ta đã tự tạo các loại vũ khí thô sơ từ nhiều nguồn: có loại tự chế rất thô sơ, có loại được cải tiến từ phương tiện, dụng cụ sinh hoạt, sản xuất, có loại cải tiến từ vũ khí lấy được của địch để đánh địch... Nguyên liệu để chế tạo vũ khí thường có sẵn ở địa phương như tre, gỗ, đá, ong vò vẽ, lá độc… và dây thép, đạn lép của địch thu lượm được. Mỗi người dân Việt Nam, từ em nhỏ đến cụ già, không phân biệt tuổi tác, ai cũng có thể làm ra được vũ khí và tự trang bị cho mình để đánh địch.

   Bằng vũ khí thô sơ, tự tạo, ta đã khéo léo lừa địch, sáng tạo ra nhiều cách đánh có hiệu quả cao, góp phần to lớn tiêu hao nhiều sinh lực địch, phá huỷ, phá hỏng nhiều phương tiện chiến tranh của chúng. Kẻ địch bị đánh ở khắp nơi, từ thành thị, nông thôn đồng bằng đến miền rừng núi, cả trên chiến trường sông nước. Bất cứ nơi nào trên đất nước Việt Nam cũng có thể trở thành mồ chôn quân xâm lược. Chỉ tính riêng năm 1966, Mỹ thừa nhận 20% số lính Mỹ thương vong là do hầm chông và mìn của Việt cộng và sau đó con số thương vong của lính Mỹ ngày càng tăng. Năm 1967, có tới 50% số thương vong của sư đoàn lính thủy đánh bộ số 1 Mỹ và 25% tổng số thương vong của toàn lực lượng lính thủy đánh bộ Mỹ tại Việt Nam là do hầm chông, cạm bẫy. Với cách đánh mưu trí, sáng tạo, quân và dân ta làm cho địch hoảng sợ, căng thẳng về tinh thần, giảm ý chí chiến đấu. Tướng tá Mỹ than phiền: "Bất luận ở đâu, qua mỗi cuộc tuần tra, người lính nào cũng phải nghĩ rằng: Bước thêm bước nữa có thể là bước đi cuối cùng của đời mình". Tờ "Thời báo Mỹ" số ra ngày 28 tháng 11 năm 1966, có đoạn viết: "Thần chết luôn rình rập họ khi bước xuống ruộng lúa, đụng tay vào từng chiếc gáo dừa, mở ra một cánh cửa, nhấc một cái áo, gạt một nhánh lá khô trên đường đi". Rút-sen, Chủ tịch ủy ban quân lực Thượng nghị viện Mỹ thừa nhận: "Chúng ta (Mỹ) phải đương đầu với đội quân du kích tài tình nhất và chưa từng thấy trong lịch sử loài người".

   Vũ khí thô sơ, tự tạo là sản phẩm của ý chí tự lực, tự cường, trí thông minh, óc sáng tạo của người Việt Nam. Nó được đúc kết thành tri thức, kinh nghiệm, trở thành di sản văn hoá quân sự Việt Nam đặc sắc. Với các nhà nghiên cứu quân sự nước ngoài, nó đã vượt xa khuôn khổ vũ khí, phương tiện chiến đấu, trở thành "một phương thức chiến tranh". Đó chính là một trong những nét thần kỳ của chiến tranh nhân dân Việt Nam.

   Nhân dịp kỷ niệm 65 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12-1944 - 22-12-2009), Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam cho ra mắt cuốn sách: "Sưu tập vũ khí thô sơ, tự tạo Việt Nam trong chiến tranh giải phóng (1945 - 1975)". Đây là một công trình đã được tập thể cán bộ Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam dày công nghiên cứu, sưu tầm trong nhiều năm. Nó có giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học, góp phần phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống đánh giặc, giữ nước cho các thế hệ người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ; cung cấp những tri thức quân sự bổ ích và giới thiệu nét đặc sắc của di sản văn hóa quân sự Việt Nam với đông đảo bạn đọc trong nước và quốc tế.

   Nội dung cuốn sách gồm 3 chương:

   Chương 1: Vũ khí thô sơ, tự tạo trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.

   Chương 2: Sưu tập vũ khí thô sơ, tự tạo của Việt Nam trong chiến tranh giải phóng (1945-1975) ở Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam.

   Chương 3: Tập thể và cá nhân Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân tiêu biểu trong sản xuất và sử dụng vũ khí thô sơ, tự tạo (1945 - 1975).

   Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo và giúp đỡ của Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, trực tiếp là Đại tướng Lê Văn Dũng - Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị; Cục Dân quân Tự vệ - Bộ Tổng Tham mưu; Cục Kỹ thuật Quân khu 7; Xưởng XO1 Quân khu 7; Trường Quân sự tỉnh Bắc Ninh; Câu lạc bộ Quân giới Nam Bộ; Nhà xuất bản Quân đội nhân dân; các bảo tàng trong và ngoài quân đội; Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh thành trong cả nước.

   Mặc dù đã rất cố gắng nhưng cuốn sách chắc vẫn còn nhiều thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của bạn đọc.

BẢO TÀNG LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM