Sự kiện Vịnh Bắc Bộ và chiến công đánh thắng trận đầu – 50 năm nhìn lại

LỜI GIỚI THIỆU

        Cách đây tròn nửa thế kỷ, nhằm kiếm cớ ném bom miền Bắc, đồng thời để xoa dịu dư luận trong nước và thế giới, "qua mặt" được Quốc hội Mỹ, giới cầm quyền Mỹ đã dày công nghiên cứu và đưa ra nhiều phương án khác nhau tiến công vào Bắc Việt Nam. Kịch bản "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ" được Mỹ công phu dàn dựng đã ra đời trong bối cảnh ấy.

        Để thực hiện âm mưu trên, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã nhiều lần cho tàu chiến quấy rối sâu trong hải phận miền Bắc nước ta. Đặc biệt, ngày 2 tháng 8 năm 1964, Mỹ cho tàu khu trục Ma-đốc ngang nhiên vào sát bờ biển để trinh sát và khiêu khích lực lượng của ta. Kiên quyết trừng trị hành động ngang ngược đó, Bộ Tổng Tham mưu và Bộ Tư lệnh Hải quân đã lệnh cho một đơn vị tàu phóng lôi anh dũng xuất kích, đánh đuổi tàu Ma-đốc, buộc địch phải rút chạy ra vùng biển quốc tế.

        Không dừng lại, ngày 4 tháng 8 năm 1964, Mỹ đã cố tình vu cáo lực lượng Hải quân miền Bắc tiếp tục "vô cớ" tiến công tàu Ma-đốc và Tơ-nơ-gioi khi đang làm nhiệm vụ trong hải phận quốc tế, lấy cớ đó để thúc ép Quốc hội Mỹ thông qua cái gọi là "Nghị quyết Vịnh Bắc Bộ"; đồng thời ra lệnh mở chiến dịch "Mũi tên xuyên". Ngày 5 tháng 8 năm 1964, Mỹ huy động 64 lần chiếc máy bay ồ ạt, bất ngờ tiến công ném bom vào nhiều mục tiêu quan trọng ven biển Bắc Bộ, mở đầu cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân quy mô lớn và tàn bạo chưa từng có đối với miền Bắc.

        Nhờ đánh giá đúng âm mưu, thủ đoạn của địch, quân và dân miền Bắc, với nòng cốt là lực lượng Phòng không - Không quân và Hải quân đã kịp thời nổ súng, anh dũng đánh trả các đợt tiến công của địch, bắn rơi và bắn bị thương nhiều máy bay hiện đại của Mỹ, bắt sống và tiêu diệt nhiều giặc lái, giáng cho Mỹ một đòn thất bại nặng nề.

        Chiến công đánh thắng trận đầu ngày 2 và 5 tháng 8 năm 1964 của quân và dân ta đi vào lịch sử cuộc chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta như một sự kiện tiêu biểu cho ý chí quyết chiến, quyết thắng, bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam. Chiến thắng hào hùng đó đã góp phần cổ vũ mạnh mẽ khí thế đánh Mỹ, củng cố lòng tin đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược của quân và dân ta.

        Nhiều thập niên qua, "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ" và chiến công đánh thắng trận đầu luôn thu hút sự quan tâm, tìm hiểu nghiên cứu của các nhà quân sự, chính trị, các nhà khoa học trong nước và quốc tế. Đã có nhiều công trình, bài viết đề cập đến sự kiện này dưới những góc độ khác nhau. Việc nghiên cứu, làm sáng tỏ thêm "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ" và chiến công đánh thắng trận đầu của quân và dân ta cần được tiếp tục đi sâu lý giải bởi những giá trị của nó mang ý nghĩa lịch sử và tính thời sự sâu sắc.

        Nhân dịp này, Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân, Quân chủng Phòng không - Không quân và Viện Lịch sử quân sự Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ và chiến công đánh thắng trận đầu - 50 năm nhìn lại".

        Gần 30 tham luận của Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, các tướng lĩnh, các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy Quân chủng Hải quân, Phòng không - Không quân, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh Quảng Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, một số nhân chứng lịch sử từng tham gia trận đánh; các nhà khoa học trong và ngoài quân đội đã gửi đến tham gia hội thảo. Cuốn sách này tập hợp, giới thiệu các tham luận nói trên. Mặc dù Ban Biên tập đã có nhiều cố gắng, nhưng đây là kỷ yếu Hội thảo, chúng tôi tôn trọng thành quả nghiên cứu riêng của từng tác giả nên giữa các bài vẫn còn sự khác nhau nhất định về tư liệu, sự kiện và một số nhận định, đánh giá, nhất là của phía đối phương công bố.

        Nhân dịp cuốn sách được xuất bản, xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, các cơ quan chức năng, các tướng lĩnh, nhà khoa học trong và ngoài quân đội đã nhiệt tình cộng tác, đóng góp cho sự ra đời của cuốn sách này.

BAN TỔ CHỨC HỘI THẢO