Người về từ sông Nậm Nơn

TRÍCH ĐOẠN

1

Đứng trên sân bay Húa Mường ở độ cao hai ngàn bốn trăm mét so với mặt nước biển, bộ đội và nhân dân Lào mới giải phóng nhìn dòng sông Nậm Nơn dưới chân núi Pu Lôi trong đêm đen như con trăn đất khổng lồ đang quật mình, hung dữ. Đại đội 19 công binh trong chiến dịch H5 của Trung đoàn 174 đánh căn cứ phỉ Vàng Pao ở Xiềng Khor, Mường Xon, Viêng Xay làm nhiệm vụ tháo gỡ mìn, mở đường phục vụ cho chiến dịch. Đặc biệt lấy Tiểu đội 6 của Đại đội 19 công binh Quân tình nguyện Việt Nam do tiểu đội trưởng Trần Ngọc Sum nhận nhiệm vụ đến bến sông Nậm Nơn lập điểm chốt bên phía tây sông đón thương binh, tử sĩ từ mặt trận đưa qua giao cho đơn vị thanh niên xung phong.

Do cấp trên đã liên hệ trước, mờ sáng hôm đó có ba chiếc thuyền độc mộc đón và chở tiểu đội của Sum từ phía đông qua bên tây sông Nậm Nơn. Đó là sáu người dân ở bản Nậm Xon, họ níu những chiếc thuyền độc mộc vào gốc cây chờ trời mờ sáng đùng đục trong sương mù, rồi chở bộ đội qua sông. Ba chiếc thuyền độc mộc, mỗi thuyền một người lái phía cuối, người đứng mũi cầm mái chèo to bản điều chỉnh con thuyền lao vun vút theo một đường chéo từ bờ sông bên tây cặp bờ sông bên đông. Cả sáu người Lào cao, to, vạm vỡ, ở trần, quần lửng, da ngăm đen như khúc gỗ lim. Dòng sông quanh năm sùng sục, dội ầm ầm vọng vào lòng núi đá Pu Lôi sâu thăm thẳm. Tiểu đội trưởng Trần Ngọc Sum nhìn dòng sông mà chóng mặt, anh phải nhắm mắt một lát rồi mới mở ra mà mồ hôi sâm sấp lưng áo, mồ hôi bò trên ngực. Sum cùng bốn chiến sĩ xuống con thuyền đầu nhỏ dài chừng sáu, bảy mét, khoét lõm sâu trong lòng một cây gỗ, hai đầu vạt nhọn thành con thuyền. Vì thuyền khoét chỉ bằng một cây gỗ nên gọi là độc mộc. Hai người đàn ông lực lưỡng ghìm con thuyền bằng dây chão cột vào gốc cây, nhưng con thuyền bị nước chảy xiết, sóng xô cứ lồng lộn muốn đập vào ghềnh đá, muốn lật úp xuống dòng sông nước cuồn cuộn. Hai người đàn ông đứng ở thế "xuống tấn" mím môi, bắp thịt ở cánh tay gồ từng múi níu sợi dây chão ghìm con thuyền sát bờ cho bộ đội xuống. Đủ bốn người xuống thuyền, người đàn ông đứng mũi nới dây chão rồi dùng mái chèo điều khiển con thuyền lao vun vút theo đường chéo qua dòng chảy. Và từ bên bờ tây, theo một cạnh huyền của hình tam giác, con thuyền do hai người đàn ông Lào lại kéo con thuyền ngược dòng một đoạn tới bến sông, họ cho con thuyền lao vút theo đường chéo tới bến đông. Trời sáng hẳn thì ba chuyến thuyền chở Tiểu đội 6 từ bờ bên đông qua bờ bên tây con sông Nậm Nơn an toàn.

Tiểu đội trưởng Sum cùng Tiểu đội phó Nguyễn Ngọc Đông phân công anh em đào hầm, dựng lán đón thương binh, tử sĩ. Sum cùng một chiến sĩ đi trinh sát chung quanh bến sông. Theo kế hoạch thì ba ngày nữa mặt trận nổ súng mở chiến dịch đánh vào căn cứ phỉ Vàng Pao ở Xiềng Khor, Mường Xon, Viêng Xay, thương binh, tử sĩ sẽ từ mặt trận chuyển theo con đường mòn tới bờ sông Nậm Nơn này. Tiểu đội công binh do Sum chỉ huy nhờ những người dân Lào ở bản Nậm Xon giúp đỡ đưa thương binh, tử sĩ qua sông Nậm Nơn. Bên phía đông bờ sông có đơn vị thanh niên xung phong của tỉnh Thanh Hóa đón và từ bờ sông cáng thương binh, tử sĩ lên sân bay Húa Mường rồi có xe ô tô chở về hậu phương. Tử sĩ được mai táng ở nghĩa trang Na Mèo, huyện Quảng Sơn, tỉnh Thanh Hóa là gần nhất, còn thương binh thì có xe chạy theo quốc lộ 217, đưa về bệnh viện 384 điều trị.

Sông Nậm Nơn quanh năm nước chảy xiết, tiếng gầm của dòng nước va đập vào hai vách núi đá cao vòi vọi nghe âm vang sâu thẳm. Gió hút theo sườn núi đá xoáy vào bờ sông rít lên hu hú. Trời lạnh. Bây giờ mùa mưa ở Thượng Lào mới bắt đầu, nhưng con sông Nậm Nơn nước đã đầy, phóng ầm ầm. Đêm sâu thẳm, những tia chớp lằng nhằng như con dao vĩ đại chém xuống đỉnh núi đá kiêu hùng tóe lửa, tiếng sấm gầm gừ từ trên trời vọng vào lòng núi xoáy xuống dòng nước đang chảy điên cuồng hun hút. Sau hai ngày, Tiểu đội 6 đã đào xong sáu căn hầm lộ thiên lợp ni lông sẵn sàng đón nhận thương binh, tử sĩ. Tối nay, anh em quây quần ăn cơm, vừa ăn Sum vừa phân công chiến sĩ canh gác đêm, sau đó khi ăn xong anh cùng hai chiến sĩ Phan và Hải theo sơ đồ men sườn núi ra con đường mòn đi về hướng Viêng Xay. Xa xa tiếng súng, tiếng cối sáu mốt của ta nổ nghe đanh, sắc gọn và tiếng cối sáu mươi ly của địch nổ giòn. Sum nói với Phan và Hải:

- Mặt trận cách chỗ này chừng sáu, bảy cây số đường chim bay thôi, pháo địch bắn tới và thổ phỉ hoạt động vòng ngoài căn cứ, chúng có thể theo đường mòn đến bờ sông này gài mìn...

...