Một số vấn đề về tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1959-1975)

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975), tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh (1959 - 1975) là huyết mạch giao thông quân sự nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam và chiến trường Lào, Cam-pu-chia. Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, các lực lượng làm nhiệm vụ trên tuyến đã vượt qua muôn vàn khó khăn, không quản hy sinh, gian khổ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thiêng liêng, góp phần quan trọng vào thắng lợi cuối cùng của sự nghiệp kháng chiến: giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc, đóng góp xứng đáng vào thắng lợi của cách mạng Lào, cách mạng Cam-pu-chia.

Sự ra đời và hoạt động của tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh mang tầm vóc, ý nghĩa rất lớn, bao gồm nhiều nội dung có quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Không chỉ là tuyến vận chuyển binh lực, vật lực từ hậu phương vào tiền tuyến đáp ứng kịp thời nhu cầu kháng chiến, mà suốt những năm dài đánh Mỹ, địa bàn Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh thực sự là một chiến trường - nơi đọ sức quyết liệt giữa ta và địch. Trên mặt trận cam go này, đế quốc Mỹ thực hiện “chiến lược ngăn chặn” tàn bạo chưa có tiền lệ trong lịch sử: ném khoảng 4 triệu tấn bom; thường xuyên tung biệt kích, thám báo thăm dò, mở những cuộc hành quân càn quét, đánh phá quy mô lớn; rải chất độc hóa học khai quang, diệt cỏ, làm trụi cây rừng, hủy hoại sự sống; sử dụng các thiết bị hiện đại, lập hàng rào điện tử... Nhưng cũng chính nơi đây lại trở thành căn cứ chiến lược của cách mạng, hậu phương trực tiếp, nơi đứng chân của các lực lượng vũ trang Quân giải phóng miền Nam. Điều đó tưởng chừng như mâu thuẫn, nhưng thực tiễn lại hoàn toàn phù hợp với đường lối cách mạng của Đảng và quy luật chiến tranh nhân dân Việt Nam, tạo nên nét đặc sắc hiếm có trong lịch sử các cuộc chiến tranh trên thế giới. Ngoài ra, Bộ đội Trường Sơn còn tích cực giúp đỡ cách mạng Lào, cách mạng Cam-pu-chia xây dựng cơ sở cách mạng, phát triển lực lượng, phối hợp sát cánh cùng Quân tình nguyện Việt Nam chiến đấu chống kẻ thù chung là đế quốc Mỹ xâm lược và tay sai. Trên những ý nghĩa đó, Đường Trường Sơn thực sự trở thành biểu tượng của khát vọng độc lập, tự do và thống nhất Tổ quốc, biểu tượng cho tình đoàn kết liên minh chiến đấu của nhân dân ba nước Đông Dương trong cuộc trường chinh giải phóng dân tộc; đồng thời để lại cho cách mạng những bài học kinh nghiệm quý báu, làm phong phú thêm kho tàng lý luận nghệ thuật quân sự, nghệ thuật chiến tranh nhân dân Việt Nam độc đáo, sáng tạo thời đại Hồ Chí Minh.

Đặt trong bối cảnh chiến tranh diễn ra vô cùng ác liệt, địa bàn hoạt động chủ yếu là vùng rừng núi hiểm trở, nơi sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số (điều kiện kinh tế - xã hội rất khó khăn), thì những kết quả, thắng lợi đạt được của tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn là một kỳ tích của dân tộc Việt Nam, một câu chuyện huyền thoại thế kỷ XX, làm kinh ngạc ngay cả những nhà hoạch định chính sách tham chiến phía Mỹ.

Nhiều thập kỷ đã qua đi, song sự ra đời và hoạt động của tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh vẫn luôn là đề tài thu hút sự quan tâm, nghiên cứu, tìm hiểu của các nhà chính trị, quân sự, sử học... cả trong và ngoài nước. Trên cơ sở kế thừa, tiếp thu có chọn lọc kết quả nghiên cứu của thế hệ đi trước, đồng thời khai thác thêm một số tư liệu mới có liên quan, chúng tôi trân trọng giới thiệu với bạn đọc cuốn sách “Một số vấn đề về tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1959 - 1975)” nhằm góp phần làm rõ hơn một số nội dung: quyết định mở đường và phương châm lãnh đạo của Trung ương Đảng đối với tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn; những thành công xuất sắc trong chỉ đạo chiến lược; những nét đặc sắc về nghệ thuật quân sự trên chiến trường Trường Sơn; về tổ chức, xây dựng, sử dụng lực lượng trên tuyến đường Trường Sơn; tình đoàn kết của nhân dân ba nước Đông Dương trong việc xây dựng, bảo vệ tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn... Cuốn sách cũng là một sự tri ân gửi đến các anh hùng liệt sĩ, các Bà mẹ Việt Nam anh hùng, các đồng chí thương binh, bệnh binh, cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong, công nhân giao thông, dân công hỏa tuyến và nhân dân các địa phương đã không tiếc mồ hôi, xương máu góp phần giúp cho tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn phát triển, không ngừng vươn sâu, vươn xa đến các chiến trường, bảo đảm phục vụ hoạt động chiến đấu của quân và dân ta trên khắp các nẻo đường chiến dịch...

Nhân dịp cuốn sách ra mắt bạn đọc, tác giả xin chân thành cảm ơn các cơ quan trong và ngoài quân đội đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ trong suốt quá trình khai thác tư liệu, gặp gỡ nhân chứng; cảm ơn Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Khang và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Lê đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết cho bản thảo. Xin trân trọng cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã biên tập xuất bản cuốn sách này vào năm kỷ niệm 60 năm truyền thống Đoàn 559 - Bộ đội Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh (1959 - 2019). Mặc dù đã cố gắng hết sức, song cuốn sách không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ các bạn đọc gần xa để cuốn sách được hoàn chỉnh hơn trong lần xuất bản sau.

TÁC GIẢ