Lịch sử Trung đoàn ra-đa 291 (1958 -2 018)

LỜI NÓI ĐẦU

Ngày 21 tháng 3 năm 1958, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 047/NĐ thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không, đồng thời quyết định thành lập trung đoàn cần vụ đối không đầu tiên lấy phiên hiệu là Trung đoàn 260. Sự ra đời của Trung đoàn cần vụ đối không, tiền thân của Trung đoàn ra-đa 291 - Trung đoàn ra-đa đầu tiên của quân đội ta, đánh dấu bước phát triển mới của các lực lượng phòng không trên miền Bắc và là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng và phát triển của bộ đội ra-đa phòng không Việt Nam.

Ra đời trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc, điều kiện sống, chiến đấu có nhiều khó khăn, ác liệt, nhưng với lòng yêu nước nồng nàn, chí căm thù giặc sâu sắc, cán bộ, chiến sĩ trong Trung đoàn đã thường xuyên quán triệt quyết tâm chiến lược của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, quán triệt và vận dụng tư tưởng chỉ đạo tác chiến phòng không, vượt qua khó khăn, thử thách quyết liệt, phức tạp, vừa chiến đấu vừa xây dựng và trưởng thành nhanh chóng về mọi mặt. Đó là cơ sở để cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn ra sức học tập, làm chủ khoa học kỹ thuật quân sự hiện đại, đi sâu nghiên cứu địch, kịp thời tìm ra các biện pháp xử trí, thao tác phát hiện mục tiêu trên các tầng không, làm thất bại các thủ đoạn kỹ thuật, chiến thuật của địch trong chiến tranh điện tử hiện đại, nâng cao hiệu suất bảo đảm cho các lực lượng phòng không - không quân tiêu diệt nhiều máy bay địch, tích cực góp phần cùng quân dân ta đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc, chủ yếu bằng không quân của đế quốc Mỹ.

Thành công nổi bật nhất của Trung đoàn trong cuộc chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của không quân Mỹ là hoàn thành nhiệm vụ của trung đoàn ra-đa cận vệ bảo đảm cho các lực lượng phòng không - không quân đánh thắng các đợt tập kích đường không quy mô lớn của địch, bảo vệ Hà Nội trong năm 1967. Đó là bản anh hùng ca về trí thông minh, lòng dũng cảm của những chiến sĩ ra-đa cận vệ cho Thủ đô Hà Nội trong cuộc đọ trí, đọ sức, đọ lực giữa ta và địch với những trận đánh, đợt chiến đấu mang nhiều yếu tố của chiến dịch phòng không trong điều kiện chiến tranh điện tử phát triển.

Đặc biệt, Trung đoàn đã chủ động phát hiện địch từ xa, thông báo kịp thời, đầy đủ, chính xác, bảo đảm tình báo ra-đa cho các lực lượng để Tổ quốc không bị bất ngờ trước chiến dịch tập kích đường không chiến lược chủ yếu bằng máy bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng cuối tháng 12 năm 1972, tạo điều kiện cho quân và dân ta tiến hành chiến dịch phòng không giành thắng lợi vô cùng to lớn. Trong chiến dịch phòng không 12 ngày đêm cuối tháng 12 năm 1972, Trung đoàn là lực lượng nòng cốt phát hiện từ xa, xác định chính xác và thông báo máy bay B-52 kịp thời, chủ động báo động cho các lực lượng phòng không - không quân ở khu vực Hà Nội, Hải Phòng chuyển cấp chiến đấu sớm từ 30 đến 60 phút, bắn rơi tại chỗ B-52 ngay từ trận đầu, đêm đầu và ngày càng bảo đảm tốt hơn cho bộ đội tên lửa bắn rơi tại chỗ nhiều máy bay chiến lược B-52 của địch trong suốt chiến dịch.

Do lập công xuất sắc, ngày 3 tháng 6 năm 1976, Trung đoàn ra-đa 291 được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; các đại đội 19, 45, 16, 59 và các đồng chí Vũ Đức Chính, Đinh Hữu Thuần, Lê Đỗ Ngoạn được tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; Trung đoàn và các đơn vị trực thuộc được tặng thưởng 6 Huân chương Quân công hạng Nhất, Nhì, Ba; 9 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba; 1 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba; 90 cờ thưởng các loại và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn luôn phát huy truyền thống đơn vị anh hùng, không ngừng phấn đấu vươn lên, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, hoàn thành mọi nhiệm vụ, thường xuyên sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc vùng trời được giao; góp phần xây dựng Quân chủng Phòng không - Không quân "Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại", đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn cách mạng mới.

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống (21.3.1958 - 21.3.2018), thể theo nguyện vọng của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ; Đảng ủy và chỉ huy Trung đoàn quyết định hiệu chỉnh, bổ sung, xuất bản cuốn "Lịch sử Trung đoàn ra-đa 291 (1958 - 2018)" nhằm ghi lại quá trình ra đời, xây dựng, chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu và phát triển của Trung đoàn. Cuốn sách là một sản phẩm tinh thần góp phần giáo dục truyền thống cho cán bộ, chiến sĩ, đồng thời là tư liệu phục vụ việc nghiên cứu, vận dụng xây dựng Trung đoàn ngày càng vững mạnh, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.

Lịch sử của Trung đoàn 60 năm qua với nhiều sự kiện sôi động, phong phú, diễn ra trong không gian rộng, thời gian dài, có nhiều biến động về tổ chức biên chế lực lượng... Mặc dù Ban biên soạn đã có nhiều cố gắng, nhưng do tài liệu lưu trữ ít và trình độ còn hạn chế nên việc biên soạn không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi mong nhận được sự góp ý, phê bình của các đồng chí và bạn đọc để lần tái bản sau, cuốn sách đạt chất lượng tốt hơn, xứng đáng với tầm vóc lịch sử và truyền thống vẻ vang của Trung đoàn ra-đa 291 - Đoàn Ba Bể anh hùng.

Nhân dịp cuốn sách ra mắt bạn đọc đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống của Trung đoàn, chúng tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của Thường vụ Đảng uỷ và Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, Thủ trưởng Sư đoàn phòng không 365, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Ban Tổng kết - Lịch sử Quân chủng đã quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ Trung đoàn hoàn thành cuốn sách này. Đặc biệt, Ban biên soạn xin trân trọng cảm ơn các thế hệ lãnh đạo, chỉ huy và cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn qua các thời kỳ đã tích cực tham gia nhiều ý kiến tâm huyết, cung cấp tư liệu quý báu, góp phần vào sự thành công của cuốn sách.

ĐẢNG ỦY, CHỈ HUY TRUNG ĐOÀN RA-ĐA 291