Lịch sử Tạp chí Quốc phòng toàn dân (1948 – 2013)

Lời nói đầu

       Xuất phát từ yêu cầu phải có một nền tảng lý luận quân sự và chính trị phục vụ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Hội nghị Quân sự toàn quốc lần thứ 3 (từ ngày 12 tháng 5 đến ngày 5 tháng 6 năm 1947) đã ra Quyết nghị "... sẽ ra một tờ Quân chính học san do Bộ Tổng chỉ huy chủ trì...". Sau một thời gian chuẩn bị, tháng 4 năm 1948, tại xóm Mai, xã Phục Linh (nay là xóm 12, xã Tân Linh), huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, theo Quyết định của Bộ Tổng chỉ huy - Bộ Quốc phòng, số tạp chí đầu tiên với tên gọi Quân sự Tập san ra đời.

       Tháng 12 năm 1948, Quân sự Tập san đổi tên thành Quân chính Tập san theo Quyết định số 414/tch của Bộ Tổng chỉ huy - Bộ Quốc phòng. Đầu năm 1949, Tổng Tham mưu trưởng chỉ đạo thành lập một Ban Biên tập chung cho các ấn phẩm: Quân chính Tập san, Vệ quốc quân và Quân du kích. Đến tháng 12 năm 1949 các ấn phẩm đó được sáp nhập, lấy tên là Quân chính Tập san. Nhiệm vụ chủ yếu của Quân chính Tập san trong thời kỳ này là, quán triệt đường lối kháng chiến của Đảng; trao đổi kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn và lý luận của chiến tranh nhân dân chống thực dân Pháp xâm lược. Do yêu cầu nhiệm vụ, tháng 1 năm 1953, Tạp chí tạm dừng xuất bản; cán bộ Tạp chí chuyển về Ban Nghiên cứu Cục Quân huấn để tham gia nghiên cứu nghệ thuật quân sự, cách đánh địch và biên soạn tài liệu phục vụ cho các chiến trường.

       Tháng 6 năm 1957, Quân chính Tập san được xuất bản trở lại với tên gọi Tạp chí Quân đội nhân dân và đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng Quân ủy. Là "Tạp chí lý luận của Đảng trong Quân đội", Tạp chí đã tập trung tuyên truyền về chủ nghĩa Mác - Lênin; tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng dân tộc ở miền Nam; tuyên truyền các chủ trương của Quân ủy Trung ương về xây dựng Quân đội từng bước tiến lên chính quy, hiện đại, củng cố quốc phòng; nâng cao trình độ lý luận quân sự, chính trị cho cán bộ trung, cao cấp trong toàn quân.

       Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Tạp chí không ngừng phát triển cả về nội dung và hình thức, trở thành cơ quan nghiên cứu lý luận về chiến tranh cách mạng ở miền Nam, bảo vệ miền Bắc. Bám sát cuộc chiến đấu của quân và dân ta trên hai miền Nam - Bắc, Tạp chí chú trọng quán triệt phương pháp cách mạng miền Nam, tư tưởng cách mạng tiến công, động viên toàn quân, toàn dân phát huy sức mạnh tổng hợp "Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược"; tích cực tổng kết phong trào đấu tranh cách mạng, nghiên cứu và phát triển khoa học quân sự Việt Nam và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là thời kỳ Tạp chí góp phần tích cực vào việc phát triển nền văn hóa quân sự yêu nước của dân tộc Việt Nam.

       Trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, để đáp ứng nhiệm vụ cách mạng thời kỳ mới, năm 1988, Tạp chí Quân đội nhân dân đổi tên thành Tạp chí Quốc phòng toàn dân. Trong Quân đội, Tạp chí phát hành đến cấp tiểu đoàn và tương đương; ngoài Quân đội đến cấp huyện. Nội dung Tạp chí đề cập toàn diện, cả về chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh, đối ngoại; là diễn đàn nghiên cứu, trao đổi tư duy lý luận về quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Đặc biệt, Tạp chí luôn đi đầu trong đấu tranh chống quan điểm, tư tưởng sai trái, thù địch; bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đấu tranh chống chiến lược "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch. Căn cứ vào nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn, Tạp chí chủ động nghiên cứu, mở các chuyên mục mới; những vấn đề về kết hợp quốc phòng - an ninh với kinh tế và đối ngoại; thông tin về phát triển khoa học nghệ thuật quân sự, khoa học kỹ thuật quân sự trên thế giới... Qua đó, góp phần nâng cao lý luận bảo vệ Tổ quốc, trình độ quân sự và chính trị, tinh thần cảnh giác cách mạng cho cán bộ, đảng viên trong và ngoài Quân đội.

       Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các thế hệ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, nhân viên, chiến sĩ Tòa soạn Tạp chí đã quán triệt và thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, lời dạy của Bác Hồ (trong Thư gửi Quân sự Tập san), chính sách, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của Quân đội, chỉ thị, mệnh lệnh, kế hoạch của cấp trên, tôn chỉ, mục đích của tờ báo; nêu cao tinh thần đoàn kết, khắc phục khó khăn, xây dựng Tòa soạn vững mạnh toàn diện. Để không ngừng nâng cao chất lượng Tạp chí, Tòa soạn luôn quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ phóng viên, biên tập viên vững mạnh, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức tốt, chuyên môn nghiệp vụ vững. Đồng thời, thường xuyên duy trì nghiêm túc nền nếp chính quy, chế độ làm việc, sinh hoạt và học tập; thực hiện nghiêm Luật Báo chí, các điều lệ và quy chế, quy định về hoạt động báo chí trong Quân đội... Do những thành tích đạt được trong 65 năm qua, Tạp chí đã được Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều phần thưởng cao quý khác.

       Nhằm tái hiện quá trình xây dựng, trưởng thành và phát triển của Tạp chí từ ngày thành lập đến nay, Đảng ủy, Ban Biên tập Tạp chí tổ chức biên soạn và xuất bản cuốn "Lịch sử Tạp chí Quốc phòng toàn dân (1948 - 2013)". Cuốn sách là tài liệu quý, góp phần giáo dục truyền thống, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm cho các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Tòa soạn; đồng thời, thông qua đó để rút ra bài học kinh nghiệm về tổ chức xây dựng Tòa soạn và thực hiện nhiệm vụ được giao.

       Trong quá trình tổ chức biên soạn, chúng tôi luôn nhận được sự chỉ đạo kịp thời của Thủ trưởng Tổng cục Chính trị; sự giúp đỡ của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Phòng Khoa học - Công nghệ và Môi trường - Tổng cục Chính trị, các địa phương Tạp chí đứng chân và nhiều cơ quan, đơn vị khác; đặc biệt là, sự giúp đỡ, góp ý kiến, cung cấp tư liệu của cán bộ Tòa soạn Tạp chí qua các thời kỳ. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó.

       Tuy nhiên, do Tạp chí có bề dày lịch sử, thời gian đã lùi xa, nhân chứng ít, tư liệu không đầy đủ nên không tránh khỏi thiếu sót, hạn chế. Chúng tôi mong bạn đọc quan tâm đóng góp ý kiến để cuốn sách hoàn chỉnh hơn vào lần xuất bản sau.

ĐẢNG ỦY VÀ BAN BIÊN TẬP

       TẠP CHÍ QUỐC PHÒNG TOÀN DÂN