Lịch sử phong trào chống phá bình định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 -1975), tập 1 (1954 – 1960)

      
LỜI NÓI ĐẦU
      
Trong quá trình tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam, đế quốc Mỹ luôn coi "bình định" là chính sách chiến lược cơ bản hàng đầu và thực hiện nhất quán, xuyên suốt gắn liền với chủ nghĩa thực dân mới. Bình định được tiến hành bằng việc sử dụng tổng hợp các thủ đoạn, biện pháp: chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục... trong đó, chính trị vừa là mục tiêu chiến lược vừa là biện pháp chủ yếu và được sử dụng thường xuyên, nhằm thực hiện mục đích cốt lõi là chiếm đất, giành dân, kiểm soát địa bàn, phá hoại hậu phương và căn cứ cách mạng ở miền Nam Việt Nam.
      
Các chương trình, kế hoạch, biện pháp hành động của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa nhằm bình định miền Nam Việt Nam trong quá trình Mỹ xâm lược Việt Nam (1954 - 1975) nằm trong một chính sách nhất quán, gắn liền với cuộc chiến tranh xâm lược, được triển khai liên tục và quyết liệt trong từng thời kỳ, thích ứng với mỗi chiến lược chiến tranh dưới những tên gọi khác nhau. Trong thời kỳ "Chiến tranh một phía (1954 - 1960)" là chương trình "Tố Cộng, diệt Cộng" nhằm đàn áp phong trào quần chúng, trả thù những người kháng chiến cũ, tiêu diệt cơ sở cách mạng; xúc tiến kế hoạch lập khu Dinh điền, khu Trù mật để nắm dân. Từ năm 1961, Mỹ đẩy mạnh hoạt động can thiệp quân sự vào miền Nam Việt Nam, tiến hành chiến lược "Chiến tranh đặc biệt (1961 - 1965)", thì đồng thời cũng chính thức đưa ra "chương trình bình định" hay "chương trình bình định nông thôn", mở đầu là kế hoạch Xtalây - Taylo bình định miền Nam Việt Nam trong 18 tháng (6.1961 - 12.1962) bằng nhiều biện pháp, trong đó Ấp chiến lược (1961 - 1963) là biện pháp chủ yếu nhất và được nâng thành "Quốc sách"; chương trình "bình định có trọng điểm" (1964 - 1965), tổ chức những cuộc hành quân đánh phá ác liệt và lập Ấp tân sinh thay cho ấp chiến lược. Trong chiến lược "Chiến tranh cục bộ (1965 - 1968)", đế quốc Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa thực hiện chương trình "Phát triển cách mạng" (1965 - 1967), đưa bình định lên ngang với biện pháp quân sự "tìm diệt", xây dựng "làng kiểu mẫu"; lập các đoàn cán bộ xây dựng nông thôn - thực chất là các đội bình định do Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trực tiếp huấn luyện đưa về thôn xã mở các đợt hoạt động "tái thiết nông thôn". Để chỉ đạo mọi hoạt động bình định của chính quyền Việt Nam cộng hòa từ Trung ương đến ấp xã, Mỹ lập ra tổ chức hoạt động dân sự và hỗ trợ phát triển cách mạng (CORDS), đặt dưới quyền điều hành của Bộ Tư lệnh viện trợ quân sự Mỹ tại Việt Nam (MACV). Khi thực hiện chiến lược "phi Mỹ hóa chiến tranh" và chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh (1969 - 1975)" là kế hoạch "bình định cấp tốc" (1968 - 1970), coi bình định là "trụ cột", là "xương sống", tiến hành nhiều đợt liên tiếp: "bình định đặc biệt" (cuối năm 1968 - đầu năm 1969), "bình định xây dựng" (1969), "bình định phát triển" (1970), "bình định bổ túc" (6-1970); cài cắm các "đoàn cán bộ xây dựng nông thôn" (gần 800 đoàn với hơn 44.000 người) xuống các thôn ấp để hoạt động bình định; triển khai ráo riết chương trình Phượng Hoàng. Đây là thời kỳ Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa đẩy chương trình bình định lên đỉnh cao nhất, quyết liệt nhất và cũng được coi là có kết quả nhất, giành quyền kiểm soát phần lớn nông thôn, đặc biệt là đồng bằng sông Cửu Long, đẩy lực lượng vũ trang giải phóng ra xa. Từ năm 1971, địch thực hiện kế hoạch "cộng đồng phòng thủ và phát triển", nhằm củng cố vùng đã kiểm soát, tiếp tục tiêu diệt cơ sở cách mạng, loại trừ nguy cơ nổi dậy của dân chúng, xóa các căn cứ lõm còn lại, vơ vét sức người, sức của phục vụ chiến tranh, giảm gánh nặng cho Chính phủ Mỹ. Sau Hiệp định Pari về Việt Nam (1-1973), Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa xúc tiến kế hoạch "bình định lấn chiếm", mở những cuộc hành quân "tràn ngập lãnh thổ" để lấn đất, giành dân, tạo lợi thế trong điều kiện có giải pháp chính trị.
      
Trong quá trình tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam, Mỹ cử nhiều quan chức cấp cao tham gia trực tiếp vào việc hoạch định các chương trình, kế hoạch, giải pháp... cụ thể cho chính sách bình định như: E. Lênxđên (Edward Lansdele), người tổ chức chương trình bình định nông thôn (1965 - 1968); R. Cômơ (Robert Komer), Giám đốc CORDS (5.1966 - 2.1969); W. Cônbai (William Colby), Giám đốc CORDS (1969 - 1971), người trực tiếp vạch kế hoạch và chỉ huy "Chương trình Phượng Hoàng"... Chính sách bình định của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa (chính quyền Việt Nam cộng hòa là "công cụ" trực tiếp thực hiện chính sách bình định) đã gây ra nhiều tội ác đối với nhân dân miền Nam Việt Nam.
      
Trước những âm mưu, thủ đoạn nham hiểm, tàn bạo của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa, lực lượng và cơ sở cách mạng miền Nam bị tổn thất nặng nề (nhất là trong giai đoạn "Chiến tranh một phía"). Nhưng, dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, trực tiếp là Trung ương Cục miền Nam, với truyền thống quật khởi trong đấu tranh giải phóng đất nước và bảo vệ Tổ quốc, quân và dân ta đã tìm ra được phương pháp đấu tranh thích hợp, lần lượt đánh bại từng bước các âm mưu, thủ đoạn trong quá trình bình định miền Nam của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa. Đó là, vừa đánh địch, vừa chuẩn bị lực lượng và địa bàn, linh hoạt vận dụng sáng tạo phương châm "bốn bám" (Đảng bám dân, dân bám đất, du kích và bộ đội bám địch, cấp trên bám cấp dưới); phương thức đấu tranh kết hợp "hai chân" (quân sự và chính trị), "ba mũi" (quân sự, chính trị và binh vận), từng bước đưa phong trào đấu tranh chống phá chính sách bình định của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa ở miền Nam phát triển cả về quy mô và với những hình thức hết sức sáng tạo, độc đáo. Cùng với tiến trình của cuộc kháng chiến, những biện pháp chiến lược cơ bản trong chính sách bình định của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa triển khai thực hiện ở miền Nam Việt Nam như: tố Cộng và diệt Cộng, khu Dinh điền và khu Trù mật, Ấp chiến lược và Ấp tân sinh, xây dựng nông thôn và tái thiết nông thôn, tràn ngập lãnh thổ... lần lượt bị quân và dân ta làm thất bại. Đây thực sự là một thành công mang tầm chiến lược - một trong những đóng góp có tính quyết định đối với thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
      
Với ý nghĩa đó, công trình này tập trung làm rõ chính sách bình định trong cuộc chiến tranh xâm lược chủ nghĩa thực dân mới của đế quốc Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa; trình bày quá trình đấu tranh anh dũng, kiên cường, thông minh, sáng tạo và mưu lược, nhưng cũng đầy cam go và chịu nhiều tổn thất của quân và dân miền Nam; đồng thời nêu ý nghĩa và bài học lịch sử đóng góp cho sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
      
Hoạt động bình định và chống phá bình định có độ dài thời gian tương ứng với cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ và cuộc đấu tranh chống xâm lược của dân tộc ta, do vậy, để giải quyết cơ bản nội dung đặt ra, công trình "Lịch sử phong trào đấu tranh chống phá bình định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975)" được chia thành bốn tập:
      
Tập I: 1954 - 1960;
      
Tập II: 1961 - 1965;
      
Tập III: 1965 - 1968;
      
Tập IV: 1969 - 1975.
      
Trong đó, phần nội dung tập I tập trung giải quyết những vấn đề cụ thể gồm: Đế quốc Mỹ thay chân Pháp áp đặt chủ nghĩa thực dân mới ở miền Nam Việt Nam và phong trào đấu tranh của nhân dân miền Nam chống phá kế hoạch "tố Cộng, diệt Cộng", kế hoạch dồn dân lập "khu Dinh điền" và "khu Trù mật" - những biện pháp chiến lược cơ bản của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa giai đoạn 1954 - 1960; góp phần rất quan trọng vào việc chuyển thế cách mạng từ giữ gìn lực lượng sang tiến công.
      
Dù đã có rất nhiều cố gắng, nhưng đây là một công trình chuyên khảo về một nội dung khoa học mới đặt ra, nên trong quá trình nghiên cứu, biên soạn khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót.
      
Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các đồng chí và bạn đọc.
      
VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM