Lịch sử Nhà máy Z119 (1965-2015)

      
LỜI NÓI ĐẦU

      
Cùng với sự lớn mạnh của các lực lượng vũ trang nhân dân nhằm đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; Xưởng sửa chữa ra-đa, máy chỉ huy (mang mật danh là Xưởng MZ-495) được thành lập trên cơ sở tách ra từ một bộ phận sửa chữa ra-đa, máy chỉ huy thuộc Nhà máy X10, Tổng cục Hậu cần theo Quyết định số 1154/QĐ-5 ngày 7 tháng 8 năm 1965 của Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần.

      
Quá trình xây dựng, trưởng thành và phát triển tên gọi của Xưởng sửa chữa ra-đa, máy chỉ huy cũng được thay đổi phù hợp với tổ chức biên chế yêu cầu nhiệm vụ; tháng 1 năm 1967. Xưởng MZ-495 được đổi thành Xưởng V119; đến tháng 6 năm 1967, xưởng được phát triển thành Nhà máy V119, song vẫn trực thuộc Cục Quân giới, Tổng cục Hậu cần. Sau khi Bộ Quốc phòng thành lập Tổng cục Kỹ thuật (tháng 7 năm 1974), Nhà máy được Bộ Quốc phòng điều về trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật và đến tháng 7 năm 1975 mang phiên hiệu Nhà máy Z119. Để phù hợp với chức năng nhiệm vụ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Nhà máy được điều chuyển về trực thuộc Cục Kỹ thuật, Quân chủng Phòng không hợp nhất với Xưởng A35, Quân chủng Phòng không lấy tên là Nhà máy Z119 theo Quyết định số 820/QĐ-BQP, do Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Đoàn Khuê ký ngày 8 tháng 6 năm 1987. Mặc dù nhiều lần thay đổi về tổ chức biên chế, tên gọi nhưng nhiệm vụ của Nhà máy là sửa chữa đồng bộ trang bị khí tài ra-đa, máy chỉ huy được trang bị trong toàn quân không thay đổi.

      
Ngày 7 tháng 8 năm 1965, là mốc son lịch sử đánh dấu sự ra đời trong quá trình hình thành xây dựng và phát triển Nhà máy Z119, được Tư lệnh Quân chủng ký quyết định công nhận ngày 7 tháng 8 hàng năm là Ngày truyền thống của Nhà máy Z119.

      
Ngay sau khi được thành lập, Nhà máy đã tập trung lực lượng, kiên quyết khắc phục mọi khó khăn để thực hiện nhiệm vụ, vừa làm vừa nghiên cứu học tập nâng cao trình độ khai thác sửa chữa các loại ra-đa, máy chỉ huy hiện đại. Dũng cảm bám máy, bám đài sửa chữa khí tài tại Nhà máy và tổ chức lực lượng cơ động đến các trạm ra-đa, trận địa pháo phòng không trên các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên. Không quản ngày đêm làm việc với năng suất, chất lượng hiệu quả cao sửa chữa khí tài dưới bom đạn của kẻ thù, phục vụ kịp thời cho các đơn vị chiến đấu. Đã sửa chữa được hàng trăm lượt bộ ra-đa, máy chỉ huy đáp ứng yêu cầu chiến đấu của lực lượng phòng không. Nhà máy đã có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật nhằm nâng cao tính năng tác dụng, hiệu quả chiến đấu của vĩ khí trang bị kỹ thuật, phù hợp với khí hậu, điều kiện chiến đấu và cách đánh của bộ đội ta. Nhà máy đã sản xuất được bộ tạo mục tiêu giả phục vụ cho huấn luyện kíp chiến đấu của bộ đội ra-đa; khói che phủ mục tiêu chống bom la-de của địch. Cải tiến thành công ra-đa COH-9A thành ra-đa K102, K103, K104; cải tiến ra-đa K8-60 hỗ trợ bắt, chỉ thị mục tiêu cho đài điều khiển tên lửa, giúp cho các tiểu đoàn tên lửa 57, 79 đánh trúng đối tượng máy bay B-52 của Mỹ góp phần quan trọng đánh bại chiến dịch tập kích đường không chiến lược của không quân Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng cuối tháng 12 năm 1972. Cùng với Trường Đại học Bách khoa Hà Nội nghiên cứu chế tạo thành công thiết bị phá bom từ trường BTR15 phục vụ phá bom từ trường trên các tuyến đường giao thông, cầu phà, bến cảng ở miền Bắc và trên tuyến đường Trường Sơn. Sản xuất máy phát điện quay tay cho bộ đội thông tin liên lạc cơ động chiến đấu ở biên giới, hải đảo và chiến trường miền Nam. Năm 1974, Nhà máy vinh dự được cử một số cán bộ, công nhân có trình độ kỹ thuật cao tham gia xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

      
Được tôi luyện trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Nhà máy đã từng bước trưởng thành, xứng đáng là cơ sở đầu ngành về sửa chữa khí tài ra-đa, máy chỉ huy của quân đội; Nhà máy đã sơ tán hai lần tới 9 địa điểm trên địa bàn 3 tỉnh, thành phố (Hà Nội - Hà Tây - Hưng Yên); mỗi lần sơ tán phải vận chuyển hàng chục ngàn tấn máy móc thiết bị, vật tư kỹ thuật; đào hàng ngàn mét hào giao thông và công sự để triển khai máy móc phương tiện làm việc. Nhiều sáng kiến có giá trị của Nhà máy góp phần làm thất bại các thủ đoạn tác chiến hiện đại của đế quốc Mỹ vào cuộc chiến tranh ở Việt Nam; cùng với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta làm nên chiến thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước kết thúc một chặng đường lịch sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.

      
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cán bộ, công nhân Nhà máy tiếp bước các thế hệ cha anh phát huy truyền thống hào hùng đoàn kết một lòng, tích cực học tập làm chủ khoa học kỹ thuật xây dựng Nhà máy luôn vững mạnh toàn diện, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao, sửa chữa các loại ra-đa từ chưa hiện đại đến hiện đại (của Quân chủng Phòng không - Không quân; Quân chủng Hải quân; Binh chủng Pháo binh); đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, quản lý vùng trời, vùng biển, hải đảo thiêng liêng của Tổ quốc, đồng thời trực tiếp góp phần xây dựng Quân chủng Phòng không - Không quân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ hiện đại luôn xứng đáng là Nhà máy đầu ngành về bảo đảm kỹ thuật ra-đa trong toàn quân.

      
Ghi nhận những thành tích xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 16 tháng 12 năm 2014, Nhà máy được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đây là niềm vinh dự, tự hào của cán bộ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên, chiến sĩ tiếp tục phấn đấu xây dựng Nhà máy hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

      
Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống Nhà máy Z119 (7-8-1965 - 7-8-2015), thể theo nguyện vọng của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên Nhà máy, Thường vụ Đảng ủy và Ban Giám đốc Nhà máy quyết định hiệu chỉnh và bổ sung cuốn sách "Lịch sử Nhà máy Z119 (1965 - 1999)" thành cuốn sách "Lịch sử Nhà máy Z119 (1965 - 2015)". Cuốn sách ghi lại toàn bộ quá trình ra đời xây dựng, phục vụ chiến đấu, trưởng thành và phát triển trong 50 năm qua của Nhà máy Z119. Đó là chặng đường lịch sử với nhiều khó khăn thử thách vừa xây dựng vừa nghiên cứu làm chủ khoa học kỹ thuật ra-đa quân sự hiện đại và không ngừng lớn mạnh của Nhà máy Z119; làm cơ sở giáo dục truyền thống cho các thế hệ cán bộ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên, chiến sĩ Nhà máy tiếp tục phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.

      
Lịch sử Nhà máy Z119 với nhiều sự kiện sôi động, phong phú, diễn ra trong không gian rộng, thời gian dài trong suốt quá trình xây dựng và phục vụ chiến đấu; Nhà máy đã phải cơ động nhiều lần trên nhiều địa bàn nên nhiều tư liệu bị thất lạc. Mặc dù ban biên soạn đã có nhiều cố gắng song không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi mong nhận được sự góp ý, phê bình của các đồng chí và bạn đọc để lần tái bản sau cuốn sách đạt chất lượng tốt hơn, xứng đáng với tầm vóc lịch sử và truyền thống vẻ vang của Nhà máy Anh hùng.

      
Nhân dịp cuốn sách được xuất bản đúng vào dịp kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống của Nhà máy Thường vụ Đảng ủy và Ban Giám đốc Nhà máy Z119 xin trân trọng cảm ơn Thường vụ Đảng ủy và Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, Cục Kỹ thuật Quân chủng, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Ban Tổng kết - Lịch sử Quân chủng đã quan tâm chỉ đạo giúp đỡ Nhà máy biên soạn hoàn thành cuốn sách này. Đặc biệt, trân trọng cảm ơn các đồng chí đã và đang công tác tại Nhà máy đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết và nhiều tư liệu quý báu, góp phần quan trọng vào sự thành công của cuốn sách.

THƯỜNG VỤ ĐẢNG ỦY VÀ BAN GIÁM ĐỐC NHÀ MÁY Z119