Lịch sử lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội (1945 – 2010)

LỜI CỦA ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

            Tôi hoan nghênh cuốn sách "Lịch sử lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội (1944-2010)" được xuất bản vào dịp Thủ đô ta vừa long trọng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

            Trong 1000 năm ấy, thế hệ Hồ Chí Minh kế thừa truyền thống anh hùng và sáng tạo của dân tộc đã lập được nhiều chiến công và thành tích hết sức vẻ vang trong sự nghiệp giải phóng, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc, giải phóng, bảo vệ và xây dựng Thủ đô.

            Tôi mong cuốn sách "Lịch sử lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội" phản ánh quá trình lịch sử hào hùng trong chiến đấu và xây dựng của quân và dân Thủ đô hơn nửa thế kỷ qua sẽ góp phần giáo dục truyền thống cho các thế hệ hiện nay và mai sau.

            Chúc lực lượng vũ trang Thủ đô tiếp tục nêu cao phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, đoàn kết phấn đấu hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ Đảng và nhân dân giao phó.

            Hà Nội, ngày 7 tháng 12 năm 2010

Đại tướng VÕ NGUYÊN GIÁP

            LỜI GIỚI THIỆU

            Ra đời trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng, lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội (bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích, tự vệ của thành phố Hà Nội trong các thời kỳ từ năm 1945 đến nay và của tỉnh Hà Đông, tỉnh Sơn Tây thuộc Chiến khu 11 (XI) và Mặt trận Hà Nội thời kỳ kháng chiến chống Pháp; tỉnh Hà Tây giai đoạn 1999 - 7.2008) đã kế thừa, phát huy truyền thống anh hùng bất khuất chống ngoại xâm của dân tộc, truyền thống "nghìn năm văn hiến Thăng Long - Hà Nội", truyền thống văn hóa "Xứ Đoài" cùng các tầng lớp nhân dân Thủ đô viết nên trang sử hào hùng trong thời đại mới, làm rạng danh non sông đất nước Việt Nam.

            Trước và trong Cách mạng Tháng Tám, các đội tiền thân của lực lượng vũ trang Thủ đô như "Đội Danh dự Việt Minh", "Đoàn Thanh niên tuyên truyền xung phong thành Hoàng Diệu", "Đội Tự vệ chiến đấu cứu quốc Hoàng Diệu"... luôn xung kích đi đầu làm nòng cốt cho các tầng lớp nhân dân Hà Nội đẩy mạnh đấu tranh vũ trang, chủ động, tích cực chuẩn bị mọi điều kiện, khi thời cơ đến vùng dậy khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội, góp phần quyết định thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đập tan ách thống trị hơn 80 năm của chủ nghĩa thực dân, lật nhào chế độ phong kiến ngự trị mấy nghìn năm, giành lại độc lập, tự do cho dân tộc, mang lại quyền làm chủ cho nhân dân Việt Nam. Lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội đã cùng các tầng lớp nhân dân Thủ đô kiên quyết đấu tranh đập tan các âm mưu, kế hoạch chống phá của kẻ thù, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, góp phần đưa cách mạng Việt Nam thoát ra khỏi tình thế "ngàn cân treo sợi tóc".

            Để chuẩn bị mọi mặt cho cuộc kháng chiến lâu dài, toàn dân, toàn diện, ngày 19 tháng 10 năm 1946, Chiến khu 11 - tổ chức hành chính quân sự thống nhất của các lực lượng vũ trang Thủ đô được thành lập. Bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội, Khu ủy, Bộ chỉ huy Chiến khu 11, quân và dân Hà Nội đã vinh dự nổ súng mở đầu toàn quốc kháng chiến, kiên cường chiến đấu giam chân địch trong suốt 60 ngày đêm, tiêu hao, tiêu diệt lớn sinh lực địch, tạo điều kiện cho Trung ương Đảng, Chính phủ rút lên chiến khu an toàn.

            Xuất phát từ vị trí địa lý và bề dày lịch sử văn hóa truyền thống, nên lực lượng vũ trang Hà Tây luôn có quan hệ mật thiết với lực lượng vũ trang Hà Nội về cả tổ chức và hoạt động trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành. Tỉnh Hà Tây được thành lập tháng 4 năm 1965 trên cơ sở hợp nhất tỉnh Hà Đông và tỉnh Sơn Tây, với diện tích tự nhiên 2.147 km2 gồm cả núi, rừng, trung du và đồng bằng rộng lớn. Vị trí địa lý của Hà Tây có tầm quan trọng về chiến lược, là "áo giáp chở che", là cầu nối giữa Thủ đô Hà Nội với các vùng kinh tế quan trọng khác. Hà Tây có bề dày lịch sử văn hóa, nơi khởi phát của nhiều cuộc khởi nghĩa và kháng chiến để giành và giữ chủ quyền quốc gia dân tộc. Hà Tây đã sinh ra, nuôi dưỡng những danh nhân văn hóa, anh hùng giải phóng dân tộc, trong đó nhiều danh nhân có vai trò quyết định tạo nên bước ngoặt cho sự phát triển lịch sử dân tộc như: Thánh Tản, Phạm Tu, Phùng Hưng, Ngô Quyền, Nguyễn Trãi...

            Trước Cách mạng Tháng Tám, nhiều địa phương trên địa bàn Hà Đông, Sơn Tây được xây dựng thành căn cứ của Trung ương Đảng, của Xứ ủy Bắc Kỳ và của Thành ủy Hà Nội. Trong những ngày Tổng khởi nghĩa, lực lượng vũ trang và nhân dân Hà Đông tổ chức lực lượng phối hợp với lực lượng vũ trang, nhân dân Hà Nội tiến hành Tổng khởi nghĩa thành công. Sau đó, một số đơn vị lực lượng vũ trang Hà Đông được điều động tăng cường cho Hà Nội, làm nhiệm vụ bảo vệ Trung ương Đảng và Chính phủ trong những ngày đầu xây dựng chính quyền cách mạng và chiến đấu giam chân địch trong thành phố.

            Sau khi Hà Nội bị tạm chiếm, Chiến khu 11 được tách khỏi Chiến khu 2 và mở rộng địa bàn bao gồm cả Hà Nội, Hà Đông và Sơn Tây, còn gọi là Sơn Lưỡng Hà. Ngày 25 tháng 1 năm 1948, Chiến khu 11 được hợp nhất với Chiến khu 2 và Chiến khu 3 thành Liên khu 3, theo Sắc lệnh 120/SL của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong suốt cuộc kháng chiến, các địa phương thuộc các tỉnh Sơn Tây và Hà Đông là địa bàn hoạt động của các đơn vị lực lượng vũ trang Mặt trận Hà Nội. Nhiều địa phương thuộc các tỉnh Hà Đông, Sơn Tây được xây dựng thành căn cứ kháng chiến và căn cứ của Bộ chỉ huy Mặt trận Hà Nội, đơn vị hành chính ngoại thành Hà Nội.

            Từ tháng 12 năm 1978 đến tháng 9 năm 1991, lực lượng vũ trang địa bàn các huyện Ba Vì, Phúc Thọ, Đan Phượng, Thạch Thất, Hoài Đức và thị xã Sơn Tây thuộc lực lượng vũ trang và địa giới hành chính quân sự Quân khu Thủ đô; sau đó từ tháng 9 năm 1991 đến tháng 8 năm 1999 thuộc địa giới hành chính và Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Hà Tây, Quân khu 3. Trong quá trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, dù cơ cấu tổ chức thuộc chiến khu, mặt trận, liên khu hay quân khu nào, lực lượng vũ trang nhân dân tỉnh Hà Tây cũng luôn phát huy truyền thống cách mạng, truyền thống văn hóa vùng quê "Xứ Đoài", sát cánh cùng quân và dân Hà Nội kiên cường, dũng cảm chiến đấu, lập nên những chiến công hiển hách, tô thắm trang sử vàng chói lọi nghìn năm Thăng Long - Hà Nội.

            Gương chiến đấu dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thủ đô, mà tiêu biểu là các đội "Cảm tử quân", đã trở thành biểu tượng của truyền thống "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" của lực lượng vũ trang Thủ đô.

            Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng vũ trang Thủ đô vừa sản xuất, vừa tăng cường chi viện đắc lực cho chiến trường, vừa dũng cảm, kiên cường phối hợp với các lực lượng chiến đấu đánh thắng hai cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ. Đặc biệt là cuối tháng 12 năm 1972, trong chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không", đã làm tiêu tan huyền thoại sức mạnh không lực Hoa Kỳ, để Hà Nội trở thành "Thủ đô phẩm giá con người".

            Bước vào thời kỳ cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, nối tiếp truyền thống cha anh, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội luôn nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, dũng cảm kiên cường, mưu trí sáng tạo, vượt mọi khó khăn, vừa tăng cường chi viện lực lượng cho các mặt trận bảo vệ biên giới, làm nhiệm vụ quốc tế, vừa là lực lượng nòng cốt cùng các tầng lớp nhân dân Thủ đô làm thất bại cuộc chiến tranh phá hoại nhiều mặt của kẻ thù, từng bước làm thất bại âm mưu, thủ đoạn chiến lược "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, góp phần bảo vệ, xây dựng kiến thiết Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại, phồn vinh.

            Trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội kế tục và phát huy truyền thống anh dũng, kiên cường chống ngoại xâm, sáng tạo trong lao động, đoàn kết, nhân ái, bao dung trong đối nhân xử thế của dân tộc, đồng thời, kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc "1000 năm Thăng Long - Hà Nội", giá trị truyền thống văn hóa "Xứ Đoài", lập nên bao chiến công hiển hách, góp phần quan trọng vào thắng lợi vĩ của cách mạng Việt Nam. Sự hy sinh, cống hiến, cùng những chiến công hiển hách của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thủ đô đã hun đúc nên giá trị truyền thống tiêu biểu, đặc sắc đúng như lời khen tặng của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết: "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh. Đoàn kết sáng tạo; Đề cao cảnh giác; Tích cực rèn luyện; Sẵn sàng chiến đấu; Đã đánh là thắng!"

            Để ghi lại quá trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, rút ra những bài học kinh nghiệm và khái quát nên truyền thống của lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội, làm tài liệu học tập, nghiên cứu và giáo dục truyền thống cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và nhân dân Thủ đô, Đảng ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội biên soạn cuốn sách "Lịch sử lực lượng vũ trang Thủ đô Hà Nội (1945 - 2010)".

            Trân trọng giới thiệu và mong nhận được sự góp ý chân tình của bạn đọc để lần tái bản sau cuốn sách sẽ được hoàn thiện hơn!

BỘ TƯ LỆNH THỦ ĐÔ HÀ NỘI