Lịch sử Lực lượng vũ trang nhân dân quận Hoàn Kiếm (1945-2015)

Quận Hoàn Kiếm - đơn vị hành chính ở vị trí trung tâm Thủ đô Hà Nội được mang tên địa danh gắn liền với chiến công oanh liệt của dân tộc Việt Nam ở thế kỷ XV và huyền thoại, truyền thuyết “Vua Lê Thái Tổ trao trả lại thanh gươm báu cho Rùa thần” sau khi đánh đuổi ngoại xâm giành độc lập cho dân tộc. Tên gọi “Hoàn Kiếm” vừa phản ánh ý chí quật cường chống ngoại xâm, sức vươn lên mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam, vừa phản ánh khát vọng hòa bình, truyền thống đạo lý “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”, “dập tắt muôn đời chiến tranh, đem lại thái bình muôn thuở”. Quận Hoàn Kiếm có bề dày lịch sử gắn liền với quá trình hình thành, phát triển quốc gia dân tộc Việt Nam. Địa bàn quận Hoàn Kiếm là một phần đất xưa kia thuộc thành Đại La, thành Tống Bình, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của nước ta dưới thời Bắc thuộc. Trên địa bàn Hoàn Kiếm nhiều nhân tài, tuấn kiệt, những danh nhân trên nhiều lĩnh vực đã sinh ra, lớn lên, hoặc đến cư trú, làm việc và có những cống hiến, đóng góp quan trọng làm rạng danh non sông đất nước. Nhân dân quận Hoàn Kiếm giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Những giá trị truyền thống lịch sử văn hóa đó tạo nên động lực tinh thần to lớn cho các thế hệ quân và dân Hoàn Kiếm đoàn kết, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, cùng quân dân cả nước đánh đuổi giặc ngoại xâm, giành và giữ vững độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Trong thời kỳ lịch sử hiện đại, trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 địa bàn Hoàn Kiếm là một trong những trung tâm của phong trào cách mạng Việt Nam nói chung và của Hà Nội nói riêng. Ra đời trong phong trào đấu tranh cách mạng, kế thừa, phát huy truyền thống văn hóa quê hương, các tổ chức tiền thân của Lực lượng vũ trang nhân dân quận Hoàn Kiếm luôn dũng cảm, kiên cường, xung kích đi đầu và làm nòng cốt cho các tầng lớp nhân dân Hoàn Kiếm trong đấu tranh vũ trang, tiến hành tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, quân và dân Hoàn Kiếm vinh dự cùng quân và dân Thủ đô Hà Nội nổ súng mở đầu kháng chiến toàn quốc và kiên cường chiến đấu giam chân địch trong thành phố 60 ngày đêm, tạo điều kiện cho Trung ương Đảng, Chính phủ rút lên chiến khu an toàn, làm thất bại âm mưu chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp. Tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của quân và dân Liên khu I (địa bàn chủ yếu của quận Hoàn Kiếm) mãi mãi là niềm tự hào và trở thành giá trị truyền thống tiêu biểu của Lực lượng vũ trang nhân dân Thủ đô và Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Sau đó, Hoàn Kiếm cùng các khu nội thành Hà Nội vừa là hậu phương kháng chiến, vừa là tiền tuyến - nơi đọ sức quyết liệt, trực tiếp với cơ quan đầu não, bộ máy điều hành cuộc chiến tranh Đông Dương của thực dân Pháp. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp, cán bộ, chiến sĩ Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàn Kiếm kiên cường bám trụ, bám đất bám dân, phối hợp với các chiến trường tổ chức nhiều trận chiến đấu góp phần tiêu hao, tiêu diệt nhiều sinh lực địch. Những chiến công trừ gian, diệt tề, phá bốt, những chiến công thầm lặng trong vùng địch hậu... trở thành biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết toàn dân, biểu tượng của ý chí, tinh thần quyết chiến quyết thắng, trí thông minh, sáng tạo của quân và dân Hoàn Kiếm. Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, địa bàn Hoàn Kiếm là một trong những mục tiêu đánh phá ác liệt trong hai cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân của đế quốc Mỹ. Song, quân và dân Hoàn Kiếm vẫn anh dũng, kiên cường, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến, góp phần vào thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, phát huy truyền thống của quận anh hùng, quân và dân Hoàn Kiếm tích cực chi viện sức người, sức của cho các mặt trận biên giới phía Bắc, biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế; đề cao tinh thần cảnh giác cách mạng, xây dựng lực lượng vũ trang có chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu ngày càng cao, xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện, thực hiện tốt chức năng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện các mặt công tác quân sự, quốc phòng địa phương, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững mạnh, xây dựng khu vực phòng thủ quận Hoàn Kiếm ngày càng vững chắc.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc đạt được trong sự nghiệp đấu tranh giành, giữ, bảo vệ độc lập dân tộc, nhân dân và Lực lượng vũ trang nhân dân quận Hoàn Kiếm được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

Thực hiện sự chỉ đạo của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Quận ủy Hoàn Kiếm, Đảng ủy, Ban Chỉ huy quân sự quận Hoàn Kiếm tổ chức nghiên cứu, biên soạn, xuất bản “Lịch sử Lực lượng vũ trang nhân dân quận Hoàn Kiếm (1945 - 2019)”. Phạm vi đối tượng nghiên cứu của công trình là Lực lượng vũ trang quận Hoàn Kiếm gồm: cơ quan quân sự cấp quận, phường, đơn vị bộ đội địa phương và Lực lượng dân quân, tự vệ quận Hoàn Kiếm. Đây là công trình khoa học lịch sử quân sự được nghiên cứu và biên soạn công phu với nhiều nguồn tư liệu quý, phản ánh sinh động quá trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của Lực lượng vũ trang nhân dân quận Hoàn Kiếm. Công trình là tài liệu phục vụ thiết thực công tác nghiên cứu, học tập, giáo dục, tuyên truyền truyền thống cách mạng cho các tầng lớp nhân dân, Lực lượng vũ trang nhân dân quận Hoàn Kiếm nói riêng và nhân dân, Lực lượng vũ trang Thủ đô nói chung.

Đảng ủy, Ban Chỉ huy quân sự quận Hoàn Kiếm trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội; Quận ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân quận Hoàn Kiếm, Viện Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hội Sử học Hà Nội và các đồng chí cán bộ lãnh đạo, chỉ huy cơ quan quân sự quận Hoàn Kiếm các thời kỳ luôn quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện để cuốn sách được xuất bản, phát hành đúng kế hoạch.

Mặc dù Ban Biên soạn đã có nhiều cố gắng, song không tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý của bạn đọc để lần tái bản cuốn sách được hoàn thiện hơn.

Đảng ủy, Ban Chỉ huy quân sự quận Hoàn Kiếm trân trọng giới thiệu cuốn sách “Lịch sử Lực lượng vũ trang nhân dân quận Hoàn Kiếm (1945 - 2019)” cùng các đồng chí và bạn đọc.

ĐẢNG ỦY, BAN CHỈ HUY QUÂN SỰ QUẬN HOÀN KIẾM