Lịch sử chiến thuật vận động tiến công của Quân đội nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược (1945 – 1975)

LỜI NÓI ĐẦU

       Vận động tiến công là hình thức chiến thuật được tiến hành bằng cách cơ động lực lượng tiến công vào quân địch đang cơ động. Nội dung cơ bản của hình thức chiến thuật này là bộ đội triển khai lực lượng nhỏ đánh tạo thế ban đầu (chốt chặn, chốt cắt), buộc địch phải tạm dừng, triển khai ở thế bất lợi, tạo điều kiện cho lực lượng chủ yếu của ta vận động tiếp cận, hình thành thế bao vây, tiến công tiêu diệt địch.

       Đối tượng của chiến thuật vận động tiến công là quân địch đang hành quân, càn quét, đang tiến công hoặc mới tạm dừng (địch thoát ly ngoài công sự). Hình thức chiến thuật này có nhiều điểm giống với chiến thuật phục kích, đặc biệt là vận động phục kích. Tuy nhiên, khác với phục kích, từ khi bộ phận tạo thế buộc địch dừng lại đến khi lực lượng chủ yếu vận động đến triển khai tiến công địch, thường phải có một khoảng thời gian nhất định, do đó địch có đủ thời gian triển khai thành thế chiến đấu, có hệ thống hoả lực bảo vệ và tổ chức khá chặt chẽ để đánh trả ta tiến công.

       Đặc điểm chung của các trận vận động tiến công là ta và địch cùng vận động nên tính biến động cao, tình hình địch thường khó nắm chắc ngay từ đầu, vì vậy tình huống chiến đấu diễn biến khẩn trương, phức tạp và thay đổi liên tục. Cũng chính do đặc điểm địch đang cơ động, ta cũng phải cơ động từ xa đến, tính biến động cao, nên việc tạo và nắm thời cơ, tổ chức chỉ huy bộ đội vận động, chọn khu vực diệt địch, hướng tiến công và mục tiêu tiến công là những nội dung ảnh hưởng rất lớn đến thắng lợi của trận đánh.

       Trong kháng chiến chống Pháp, những trận vận động phục kích đánh địch ứng cứu giải toả có thể coi là những trận đánh tạo tiền đề hình thành chiến thuật vận động tiến công. Trận Cốc Xá - 477 trong chiến dịch Biên Giới 1950, diệt hai binh đoàn Lơ Pa-giơ và Sác-tông được coi là trận khởi đầu mang đầy đủ các yếu tố của hình thức chiến thuật vận động tiến công. Tiếp đó, trong kháng chiến chống Pháp bộ đội ta đã vận dụng hình thức này để tiến công quân địch đang hành quân như trận Thanh Vân - Đạo Tú trong chiến dịch Trung Du 1951, trận Lâm Thanh Bồ (tháng 6 năm 1951) ở Bình Trị Thiên.

       Kế thừa kinh nghiệm trong kháng chiến chống Pháp, chiến thuật vận động tiến công trong kháng chiến chống Mỹ có sự phát triển hoàn thiện và đa dạng hơn. Giai đoạn đánh bại chiến lược "chiến tranh cục bộ" (1965-1968), trong vận động tiến công, bộ phận chốt không chỉ làm nhiệm vụ ngăn chặn địch mà còn chiến đấu tiêu hao một phần sinh lực địch hoặc để kéo quân Mỹ đến đông hơn, tạo điều kiện cho bộ phận chủ yếu vận động đến tiêu diệt, nên hình thức chiến thuật này có tên gọi "Vận động tiến công kết hợp chốt"; giai đoạn tiếp sau (1969-1975) còn có tên gọi "Vận động bao vây tiến công liên tục".

       Vận động tiến công là một trong những hình thức chiến thuật quan trọng đã được sử dụng khá rộng rãi trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Ngày nay, hình thức chiến thuật này vẫn tiếp tục được huấn luyện rộng rãi nhằm nâng cao sức chiến đấu cho bộ đội, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện chiến tranh hiện đại.

       Tiếp theo các công trình Lịch sử chiến thuật đã ấn hành, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam cho xuất bản cuốn "Lịch sử chiến thuật vận động tiến công của Quân đội nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược (1945-1975)". Dựa trên những trận vận động tiến công điển hình và các vấn đề lịch sử liên quan (như: bối cảnh từng giai đoạn, sự phát triển của biên chế tổ chức, vũ khí, kỹ thuật, âm mưu thủ đoạn của địch...) cuốn sách dựng lại quá trình phát triển của chiến thuật vận động tiến công, phân tích những tiến bộ, khuyết điểm của các trận đánh, trong từng giai đoạn. Để thực hiện cuốn sách này, các tác giả đã dày công sưu tầm những tài liệu tổng kết, những đánh giá nhận xét của cơ quan chỉ huy các cấp về các trận vận động tiến công điển hình, cũng như các trận không thành công để cuốn sách thực sự là một công trình lịch sử giúp ích cho việc đào tạo huấn luyện và giáo dục truyền thống của quân đội. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song cuốn sách khó tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong nhận được các ý kiến của bạn đọc.

VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM