Lịch sử Bộ Tham mưu Quân khu 2 (1946-2021)

Trước yêu cầu cấp thiết xây dựng lực lượng và tổ chức chiến trường chuẩn bị bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, ngày 19 tháng 10 năm 1946, Bộ Tư lệnh Chiến khu 10 (Khu 10) được thành lập. Chính thời điểm đó, cùng với các cơ quan khác, Phòng Tham mưu Chiến khu, tiền thân của Bộ Tham mưu Quân khu Tây Bắc (nay là Quân khu 2) đã ra đời. Từ đó đến nay, ngày 19 tháng 10 năm 1946 được xác định là Ngày truyền thống của Bộ Tham mưu Quân khu 2.

Trải qua ba phần tư thế kỷ, Bộ Tham mưu Quân khu 2 đã trưởng thành không ngừng, góp phần xứng đáng vào những chiến công và thành tích chung của các lực lượng vũ trang Quân khu. Từ những ngày đầu mới thành lập, Phòng Tham mưu đã phát huy tốt chức năng, nhiệm vụ tham mưu cho Đảng ủy, Bộ Tư lệnh; đồng thời trực tiếp tổ chức hiệp đồng và điều hành các lực lượng vũ trang Quân khu chiến đấu ngăn chặn, kiềm chế quân Pháp ở mặt trận phía tây Khu 10, tham gia và phối hợp với bộ đội chủ lực trong các chiến dịch Sông Lô 1, Sông Lô 2, Sông Đà, Lao Hà, Sông Thao, Lê Hồng Phong I, Lê Hồng Phong II, Lý Thường Kiệt, Tây Bắc, Thượng Lào, Điện Biên Phủ..., góp phần giải phóng Tây Bắc và xây dựng củng cố lực lượng, tiễu trừ thổ phỉ, biệt kích, gián điệp, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Bộ Tham mưu Quân khu đã phát huy tốt chức năng cơ quan tham mưu cấp chiến dịch, góp phần quan trọng trong việc chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ trên địa bàn Quân khu; xây dựng lực lượng chi viện chiến trường miền Nam; đặc biệt, đã chỉ đạo, điều hành một bộ phận lực lượng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế tại các tỉnh Bắc Lào.

Trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Bộ Tham mưu Quân khu đã giúp Bộ Tư lệnh Quân khu chỉ đạo các cơ quan, đơn vị củng cố, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân, nâng cao chất lượng sẵn sàng chiến đấu, công tác huấn luyện, tổ chức lực lượng tinh, gọn, mạnh; thực hành chiến đấu có hiệu quả, đánh thắng mọi âm mưu, thủ đoạn, hành động xâm lược lấn chiếm biên giới năm 1979 và phá hoại nhiều mặt, xâm phạm chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc ở biên giới phía Bắc nước ta, đồng thời làm thất bại âm mưu “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch. Cho tới hôm nay, cán bộ, chiến sĩ Bộ Tham mưu luôn cố gắng hết mình đóng góp trí tuệ, sức lực, xây dựng lực lượng vũ trang Quân khu ngày càng trưởng thành vững mạnh. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, Bộ Tham mưu cũng luôn thể hiện rõ vai trò của một cơ quan trung tâm chỉ huy hiệp đồng các lực lượng vũ trang toàn Quân khu, tham mưu đắc lực cho Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu lãnh đạo, tổ chức các đơn vị và địa phương thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ, góp phần xây dựng nên truyền thống vô cùng quý báu của Bộ Tham mưu “Trung thành, mưu lược, đoàn kết, hiệp đồng, quyết thắng”  và truyền thống “Trung thành, tự lực, đoàn kết, anh dũng,  chiến thắng” của lực lượng vũ trang Quân khu 2.

Nhân kỷ niệm 75 năm Ngày thành lập, thực hiện chỉ đạo của Thường vụ Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu, Bộ Tham mưu tổ chức biên soạn công trình “Lịch sử Bộ Tham mưu Quân khu 2 (1946 - 2021)”, trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu công trình “Lịch sử Bộ Tham mưu Quân khu 2 (1946 - 2001)” đã được xuất bản năm 2002; tiến hành biên tập và bổ sung tư liệu lịch sử giai đoạn 2002 - 2021. Cuốn sách được xuất bản không chỉ đáp ứng nguyện vọng thiết tha của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã từng chiến đấu, công tác tại Bộ Tham mưu Quân khu mà còn là tài liệu lưu giữ những tư liệu, sử liệu phong phú và vô cùng quý giá về lịch sử xây dựng, chiến đấu và phát triển của Bộ Tham mưu Quân khu 2 trong 75 năm qua, đồng thời làm tài liệu để giáo dục các thế hệ kế tiếp phát huy sức mạnh truyền thống, niềm tự hào, góp phần xây dựng lực lượng vũ trang Quân khu cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng, củng cố quốc phòng, an ninh trong thời kỳ đổi mới, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược: Xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Biên soạn lịch sử cơ quan tham mưu cấp chiến dịch, chiến lược là một nhiệm vụ khó khăn bởi tính đặc thù của hoạt động và công tác tham mưu, đặc biệt là trong quá trình chiến đấu. Hoạt động trong các lĩnh vực bảo đảm cho tác chiến, huấn luyện, tổ chức lực lượng... có thể được biểu hiện bằng những số liệu sinh động để chứng minh các sự kiện. Tuy nhiên, hoạt động công tác tham mưu nhiều khi chỉ là tư tưởng chỉ đạo và những quyết định chớp nhoáng vô cùng quan trọng nhưng không được thể hiện bằng văn bản nên không thể lưu trữ được. Trong khi đó, thời gian đã lùi xa, các nhân chứng lịch sử, đặc biệt là những người từng giữ trọng trách ở Bộ Tham mưu Quân khu ngày càng ít dần...

Trong quá trình biên soạn cuốn sách, Bộ Tham mưu Quân khu đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đồng chí cán bộ Quân khu và Bộ Tham mưu qua các thời kỳ, sự giúp đỡ của Phòng Khoa học quân sự Quân khu, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. Tuy vậy, với chiều dài lịch sử 75 năm và khả năng người thể hiện có hạn, cuốn sách khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các đồng chí và  bạn đọc.

Nhân dịp cuốn sách “Lịch sử Bộ Tham mưu Quân khu 2 (1946 - 2021)” được xuất bản, Bộ Tham mưu Quân khu bày tỏ lòng biết ơn các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu anh dũng, nỗ lực công tác, góp phần làm nên lịch sử vẻ vang và vô cùng tự hào của Bộ Tham mưu trong 75 năm qua; cảm ơn các tập thể, cá nhân đã giúp đỡ nhiệt tình để cuốn sách được hoàn thành và xuất bản đúng vào dịp kỷ niệm Ngày truyền thống của đơn vị.

THƯỜNG VỤ ĐẢNG ỦY VÀ CHỈ HUY  BỘ THAM MƯU QUÂN KHU 2