Hướng Đông Nam trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

Cách đây gần nửa thế kỷ, vào những ngày mùa Xuân lịch sử năm 1975, trên chiến trường miền Nam, bằng hai đòn tiến công chiến lược Tây Nguyên và Trị Thiên - Huế, Đà Nẵng (4.3 - 29.3.1975), cuộc Tổng tiến công và nổi dậy giải phóng miền Nam của quân và dân ta đã giành được thắng lợi to lớn, có ý nghĩa chiến lược quan trọng, tạo ra sự thay đổi căn bản về so sánh thế và lực có lợi cho ta. Trước tình hình đó, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) quyết định tiến hành Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định (từ 14.4.1975 lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh). Chỉ trong một thời gian ngắn (từ 26 - 30.4.1975), Chiến dịch Hồ Chí Minh đã giành thắng lợi vang dội, kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong chiến công vĩ đại đó, hướng Đông Nam Chiến dịch Hồ Chí Minh do Quân đoàn 2 đảm nhiệm, với điểm xuất phát tiến công trên địa bàn Đồng Nai đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đập tan tuyến phòng thủ Đông Nam Sài Gòn của địch, tiến thẳng vào nội đô Sài Gòn, vinh dự cắm lá cờ giải phóng lên nóc dinh Độc Lập, báo hiệu Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng.

Nhân kỷ niệm 46 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp với Tỉnh ủy Đồng Nai tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Hướng Đông Nam trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử”.

Hội thảo lần này phân tích và làm rõ bối cảnh, tình hình chiến trường miền Nam cuối năm 1974 đầu năm 1975; khẳng định và làm sâu sắc hơn tầm nhìn chiến lược và sự lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy điều hành chiến dịch đúng đắn, sáng tạo của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh; ý chí, tinh thần chiến đấu mưu trí, sáng tạo, kiên cường của quân và dân ta trong Chiến dịch Hồ Chí Minh nói chung, hướng Đông Nam trên địa bàn tỉnh Đồng Nai nói riêng; phân tích làm rõ thêm những nét đặc sắc, sự phát triển vượt bậc của nghệ thuật quân sự Việt Nam; khẳng định vai trò, vị trí của hướng tiến công Đông Nam… Đồng thời, kết quả Hội thảo góp phần tuyên truyền, giáo dục, khơi dậy và phát huy truyền thống yêu nước cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; tạo sự thống nhất về nhận thức, góp phần đấu tranh với những luận điệu sai trái, xuyên tạc lịch sử của các thế lực thù địch, phản động.

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 70 bài tham luận của các đồng chí lãnh đạo Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Chính trị, một số tổng cục, quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng, học viện, nhà trường, các tướng lĩnh, sĩ quan, các nhân chứng lịch sử; lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân; một số ban, ngành, huyện ủy, ủy ban nhân dân huyện của tỉnh Đồng Nai; các nhân chứng lịch sử, các nhà khoa học trong và ngoài Quân đội. Các tham luận đã phản ánh khá đầy đủ và toàn diện về hướng tiến công Đông Nam trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong Chiến dịch Hồ Chí Minh; sự phối hợp chiến đấu giữa các đơn vị thuộc Quân đoàn 2 với lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương trên từng hướng mũi tiến công, tạo nên sức mạnh tổng hợp, giành thắng lợi nhanh chóng, trọn vẹn; đồng thời, rút ra một số bài học kinh nghiệm sâu sắc vận dụng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.  

Mỗi tham luận trong Hội thảo là một công trình nghiên cứu độc lập của từng tác giả, được tiếp cận thông qua nhiều nguồn sử liệu, do đó, trong một số bài có sự khác nhau về đánh giá, nhận định cũng như về sự kiện, số liệu. Để tôn trọng ý kiến của tác giả và tăng tính khách quan trong trao đổi khoa học, Ban Nội dung vẫn giữ nguyên tinh thần cơ bản, chỉ lược bớt những điểm trùng lặp hoặc ít liên quan đến chủ đề Hội thảo.

Cuốn sách tập hợp các bài tham luận gửi đến Hội thảo. Dựa trên nội dung các bài tham luận, chúng tôi chia thành ba phần, nhưng đây là sự phân chia mang tính tương đối, vì một số bài viết có sự liên hệ, xâu chuỗi sự kiện để luận giải, làm rõ nội dung chủ đề nên có sự giao thoa giữa các vấn đề:  

Phần thứ nhất: Những vấn đề chung;

Phần thứ hai: Hướng Đông Nam trong Chiến dịch

Hồ Chí Minh lịch sử;

Phần thứ ba: Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm.

Nhân dịp này, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam trân trọng cảm ơn Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, sự phối hợp có hiệu quả của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai, các cơ quan, đơn vị, các vị lão thành cách mạng, các vị tướng lĩnh, sĩ quan, các nhân chứng lịch sử, các nhà khoa học trong và ngoài Quân đội đã tham gia, tạo điều kiện để cuốn sách được xuất bản.

Trong quá trình biên tập, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã có nhiều cố gắng, song không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các đồng chí và bạn đọc.

Trân trọng giới thiệu cuốn sách “Hướng Đông Nam trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử” cùng bạn đọc!

BAN CHỈ ĐẠO HỘI THẢO