Hỏi đáp về ẩm thực, trang phục Hà Nội xưa và nay

LỜI NÓI ĐẦU

   Ăn - mặc là một trong những nhu cầu không thể thiếu của mọi người, mọi dân tộc. Ngay từ khi xã hội loài người mới hình thành, ăn - mặc đã giúp con người tồn tại và ứng phó với thiên nhiên. Lúc đầu, người ta ăn hang ở lỗ, mặc những thứ đơn giản. Đồ ăn có thể là các loại quả cây, các loại thịt sống, mặc chỉ là những mảnh, mẩu để che kín những nơi tế nhị của cơ thể. Dần dần, quá trình lao động đã giúp tư duy phát triển, đôi tay được giải phóng, nhất là việc phát minh ra lửa đã nâng cuộc sống của con người lên quá trình tiến hoá mới. Họ bắt đầu ăn chín uống sôi và mặc ấm, sau đó là ăn no mặc ấm, ăn ngon mặc đẹp.

   Xã hội văn minh, ăn uống không đơn thuần chỉ là no bụng mà còn là một thứ nghệ thuật, một vẻ đẹp mang tính truyền thống, quen gọi là văn hoá ẩm thực. Người Việt Nam thường cho rằng "nhất ăn nhì mặc". Chính vì vậy mà thành phần cơ cấu bữa ăn người Việt Nam rất đa dạng và phong phú, được chắt lọc từ những sản phẩm tự nhiên mang đậm dấu ấn của nền văn hoá nông nghiệp lúa nước. Người Việt ăn những món ăn được pha chế từ các loại thực phẩm và gia vị. Chúng có tác dụng bổ sung cho nhau, làm cho người ăn được ngon miệng vì có đủ chất. Người Việt Nam nhìn nhận, đánh giá bữa ăn không dừng lại ở dạng vật chất mà còn được nâng lên ở phương diện tinh thần, phương diện nghệ thuật.

   Mặc không chỉ giúp người ta ứng phó với môi trường mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Mặc là cách trang điểm cho con người trở nên đẹp đẽ, sang trọng hơn, khắc phục được những nhược điểm của cơ thể, tuổi tác. Cũng giống như ăn, sử dụng nguyên liệu sẵn có của thiên nhiên đất nước, người Việt Nam sử dụng những nguyên liệu may mặc từ tơ tằm, bông, tơ gai, tơ đay, tơ chuối..., sản phẩm của nghề trồng trọt xứ nóng. Các kiểu trang phục cũng vô cùng phong phú đa dạng nhưng vẫn luôn giữ được nét đẹp truyền thống của người Việt Nam.

   Thủ đô Hà Nội là một trong những địa phương lưu giữ được nhiều nhất vốn văn hoá ẩm thực và trang phục của dân tộc Việt. Vốn văn hoá đó không chỉ là niềm tự hào của người Hà Nội mà còn chứa đựng tinh thần của dân tộc với những dấu ấn lịch sử đậm nét, góp phần tô điểm thêm vẻ đẹp của Thủ đô.

   Nhân kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc cuốn: "Hỏi đáp về ẩm thực, trang phục Hà Nội xưa và nay", với nội dung tổng quát về trang phục và ẩm thực Hà Nội qua các thời kỳ.

   Trong quá trình biên soạn, chúng tôi có tham khảo và sử dụng một số tư liệu của các bậc tiền bối để hoàn thành cuốn sách này; rất mong được lượng thứ và chân thành cảm ơn!

   TÁC GIẢ