Giáo trình hòa âm Jazz – Rock – Pop (dùng cho đào tạo bậc trung cấp)

LỜI NÓI ĐẦU

Hòa âm (harmony) là môn khoa học về sắp xếp các âm, nối tiếp hợp âm và tiến hành bè. Hoà âm được tạo ra từ sự kết hợp hai hay nhiều âm thanh có cao độ vang lên cùng một lúc. Nói đến hòa âm là nói đến mối quan hệ chiều dọc trong âm nhạc, được tạo nên bởi sự kết hợp các âm thanh. Khi nhiều âm thanh được kết hợp lại sẽ tạo nên các hợp âm hay chồng âm. Các hợp âm này được nối tiếp với nhau theo những quy luật nhất định và từ đó tạo nên nhiều trạng thái âm nhạc khác nhau. Hoà âm cũng là quá trình lựa chọn, soạn hợp âm cho một giai điệu. Trong quá trình hoà âm, chúng ta cần chọn lựa các hợp âm phù hợp nhất với giai điệu và đảm bảo các hợp âm sẽ được nối tiếp với nhau một cách hài hoà nhất.

Hoà âm Jazz - Rock - Pop là một môn học quan trọng giúp người học có khả năng tư duy về hợp âm và các mối quan hệ giữa các hợp âm với nhau. Nó giúp người học âm nhạc hiểu rõ và giải thích các chức năng, mối quan hệ của các âm, hợp âm, thang âm trong các thể loại âm nhạc Jazz, Rock và Pop. Giáo trình này dành cho hệ trung cấp nhạc cụ 4 năm và trang bị cho người học một kiến thức hoà âm thực hành để khi ra trường người học có một kiến thức căn bản về hoà âm đương đại, bổ trợ cho các chuyên ngành âm nhạc chuyên nghiệp.

Giáo trình gồm nội dung nhập môn và 13 chương với các kiến thức cơ bản về hòa âm chức năng (diatonic và một số chức năng chromatic) cùng với phần hòa âm cho ca khúc. Phần bài tập giúp giảng viên tham khảo và định hướng thực hành làm bài cho người học. Với một thời lượng không nhiều cho môn học này, ở trình độ trung cấp, thì việc nghiên cứu hết các vấn đề của hòa âm là một điều rất khó. Vì thế, chúng tôi chỉ đưa ra các vấn đề cơ bản nhất, có tính ứng dụng thực tiễn để đáp ứng nhu cầu đào tạo của Nhà trường. Việc thực hành hoà âm trên nhạc cụ chuyên ngành của người học là việc hết sức cần thiết. Người học cũng phải được nghe, nhìn và nối tiếp các hợp âm trên Piano để biết hiệu quả vang lên như thế nào. Giáo trình này tập trung nhiều đến hợp âm, chức năng của hợp âm trong tác phẩm và thang âm phù hợp với hợp âm đó. Bởi vì công việc của người nhạc công chơi ứng tác là phải tạo ra được giai điệu phù hợp với tiến trình hợp âm nên việc nghiên cứu hợp âm và thang âm là hết sức quan trọng.

Các bản nhạc ở cuối sách là công cụ rất cần thiết với người học, vì thế phải phân tích để tìm ra chức năng hoà âm, thang âm phù hợp, và nên chơi để có thể thuộc được giai điệu và tiến trình hoà âm. Công việc của người học là luyện tập các ví dụ trên nhiều giọng khác nhau cho đến khi thành thạo. Người học, dưới sự hướng dẫn của giảng viên, cần tự lực suy nghĩ một cách chủ động, tự giác, không những học về lý thuyết mà còn phải đi đôi với thực hành. Người học cần mạnh dạn chơi và tìm ra những tiến trình, chức năng hoà âm mình ưa thích.

Trong quá trình biên soạn cùng với những kinh nghiệm của nhiều năm nghiên cứu và giảng dạy môn học này, tác giả cũng đã tham khảo nhiều cuốn sách nước ngoài để cập nhật thông tin và nội dung biên soạn được phong phú. Chúng tôi cũng sử dụng nhiều ví dụ từ các tác phẩm của các tác giả trong và ngoài nước. Với kiến thức có hạn về môn học này ở Việt Nam vì thế sẽ có nhiều nội dung và vấn đề còn tranh cãi, nhiều khiếm khuyết cần bổ sung để môn học này thực sự hữu ích với việc đào tạo của Nhà trường. Do vậy, chúng tôi rất mong được đón nhận những ý kiến đóng góp của các thầy, cô và các bạn để cuốn sách sẽ hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau.

Xin chân thành cảm ơn!

Nguyễn Mai Kiên