GIẢI PHÓNG QUẢNG TRỊ VÀ CHIẾN ĐẤU BẢO VỆ THÀNH CỔ NĂM 1972 NỬA THẾ KỶ XÂY DỰNG, ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN

Cách đây vừa tròn nửa thế kỷ (1972 - 2022), thực hiện quyết tâm đánh bại về cơ bản chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” và mọi âm mưu của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn; Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh quyết định mở cuộc tiến công chiến lược quy mô lớn trên toàn miền Nam trong năm 1972, nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, làm thay đổi tương quan lực lượng và cục diện chiến trường có lợi cho ta, tạo điều kiện đẩy mạnh cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi cuối cùng. Trong cuộc tiến công chiến lược năm 1972, Trị - Thiên được xác định là hướng tiến công chủ yếu; miền Đông Nam Bộ và Tây Nguyên là hai hướng phối hợp quan trọng. Với những nỗ lực vượt bậc, quân và dân ta đã giành thắng lợi vang dội trong Chiến dịch Trị - Thiên, giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Trị và 3 xã thuộc huyện Hương Điền, tỉnh Thừa Thiên. Sau đó, Chiến dịch Trị - Thiên chuyển sang phản công và chuyển vào phòng ngự bảo vệ vùng giải phóng, trong đó thị xã và Thành cổ Quảng Trị là trọng điểm. Chiến thắng Quảng Trị và chiến công bảo vệ Thành cổ cùng với thắng lợi của các hướng tiến công khác trong cuộc tiến công chiến lược trên toàn miền Nam năm 1972 và Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972 đã tạo nên bước ngoặt quyết định cục diện chiến tranh, đánh bại một bước quan trọng chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn, buộc đế quốc Mỹ phải ký kết Hiệp định Pari, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, đưa cuộc kháng chiến của nhân dân ta đi đến thắng lợi hoàn toàn. Sau nửa thế kỷ xây dựng, đổi mới và phát triển, tỉnh Quảng Trị là một trong những điểm sáng, đạt được nhiều thành tựu về kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng tỉnh Quảng Trị (2.5.1972) và 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành cổ năm 1972, 50 năm Quảng Trị xây dựng, đổi mới và phát triển, Bộ Quốc phòng và Tỉnh ủy Quảng Trị tổ chức Hội thảo khoa học cấp Bộ với chủ đề: “Giải phóng Quảng Trị và chiến đấu bảo vệ Thành cổ năm 1972 - Nửa thế kỷ xây dựng, đổi mới và phát triển”.

Cuộc hội thảo lần này tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc hơn tầm nhìn chiến lược và sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, sáng tạo của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Bộ Tổng Tư lệnh; sự chỉ đạo, chỉ huy, điều hành chiến dịch xuất sắc của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Chiến dịch; ý chí, tinh thần chiến đấu mưu trí, sáng tạo, dũng cảm, vượt qua muôn vàn khó khăn, ác liệt của bom đạn kẻ thù, của thời tiết khắc nghiệt, bám trụ kiên cường chiến đấu của quân và dân ta; phân tích làm rõ thêm những nét đặc sắc, sự phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam nói chung, nghệ thuật chiến dịch nói riêng; nghị lực vượt qua mọi khó khăn cùng những thành tựu đã đạt được trong sự nghiệp xây dựng, đổi mới, phát triển của tỉnh Quảng Trị. Kết quả Hội thảo góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, ý chí độc lập, tự cường, niềm tự hào dân tộc cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; tạo sự thống nhất về nhận thức, góp phần đấu tranh với những luận điệu sai trái, xuyên tạc lịch sử của các thế lực thù địch, phản động.

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 100 bài tham luận của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Bộ Tổng Tham mưu, một số tổng cục, quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng, học viện, nhà trường, các tướng lĩnh, sĩ quan; Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, một số ban, ngành của tỉnh Quảng Trị, tỉnh Thừa Thiên Huế; các nhà khoa học trong và ngoài Quân đội, các nhân chứng lịch sử. Các tham luận đã phản ánh khá đầy đủ, toàn diện và sâu sắc Chiến thắng Quảng Trị và chiến công bảo vệ Thành cổ, đồng thời rút ra một số bài học kinh nghiệm sâu sắc phục vụ cho việc nghiên cứu, vận dụng, phát huy trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Mỗi tham luận là một công trình nghiên cứu độc lập của từng tác giả, được tiếp cận ở nhiều nguồn sử liệu nên ít nhiều còn có sự khác nhau trong đánh giá, nhận định cũng như về sự kiện, số liệu. Để tôn trọng ý kiến của tác giả và tăng tính khách quan trong trao đổi khoa học, Ban Nội dung vẫn giữ nguyên tinh thần cơ bản, chỉ lược bớt những nội dung trùng lặp, hoặc ít liên quan đến chủ đề Hội thảo.

Cuốn sách tập hợp các tham luận gửi đến Hội thảo, dựa trên nội dung của các bài tham luận, chúng tôi chia thành 4 phần. Tuy nhiên sự phân chia ở đây chỉ mang tính tương đối.

Phần thứ nhất: Những vấn đề chung;

Phần thứ hai: Giải phóng Quảng Trị và chiến đấu bảo vệ Thành cổ năm 1972 - Bản hùng ca bất tử;

Phần thứ ba: Tầm vóc và bài học lịch sử;

Phần thứ tư: Quảng Trị - 50 năm xây dựng, đổi mới và phát triển (1972 - 2022).

Nhân dịp này, Viện Lịch sử quân sự trân trọng cảm ơn Thủ trưởng Bộ Quốc phòng và Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị phối hợp, tạo điều kiện để tổ chức thành công Hội thảo; cảm ơn các cơ quan, đơn vị, địa phương, các vị lão thành cách mạng, các vị tướng lĩnh, các nhân chứng lịch sử, các nhà khoa học trong và ngoài Quân đội đã tham gia, tạo điều kiện để cuốn sách được xuất bản.

Trong quá trình biên tập, hoàn chỉnh cuốn sách, Viện Lịch sử quân sự và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã có nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các đồng chí và bạn đọc.

Trân trọng giới thiệu cuốn sách đến bạn đọc!

BAN CHỈ ĐẠO HỘI THẢO