Đi về ngày hôm qua

Trích đoạn

ĐI VỀ NGÀY HÔM QUA

Chị rời máy vi tính chạy đi tìm anh. "Vui quá anh ơi, nhanh nhanh xem này". Anh vội đi tìm kính, hai mái tóc nhiều sợi bạc chúi vào màn hình. "Mơ sao?". "Thật đấy chứ! Tàu Thái Nguyên đi Hà Nội, chỉ hơn hai tiếng thôi. Toa khách có máy điều hòa. Chả tin á, đi thử xem. Đi nhé". Vậy là chuyến tàu hôm ấy có hai người đặc biệt. Họ đến một nơi không có địa chỉ. Họ đi về lại "ngày hôm qua".

Năm giờ 30 phút, anh và chị ra khỏi nhà. Trời xanh cao vút, hứa hẹn một ngày nắng ráo. Người đi bộ thể dục nườm nượp. Dân mình bây giờ quan tâm đến sức khỏe nhiều thật. Người người tập Y-ô-ga, nhà nhà tập E-rô-bích.

Mới nghĩ được có thế đã đến ga Thái Nguyên rồi. Gửi xe vào chợ. Mua vé và lên tàu ngay. Tàu rời ga đúng giờ đến từng phút.

Xình xịch, xình xịch. Bài báo đầu tiên chị được học "mẫu" là nói về con tàu. "Mi cực, tau cực; mi cực, tau cực; mi cực, tau cực… suỵt… - Chỉ mấy chữ ấy thôi mà đủ trạng huống của đoàn tàu. Tiết tấu nhanh dần là tàu rời ga, tiết tấu chậm dần là tàu vào ga. Tiếng "suỵt" là tiếng xả phanh hơi như nỗi khổ dồn nén, tức tưởi". Chị ám ảnh đoạn văn này đến mức, mỗi khi nghe tiếng bánh sắt nghiến trên đường ray là chị lẩm nhẩm theo "mi cực, tau cực…".

Nhà ga chị vừa lên có tên là Đồng Quang, gắn với chợ, đường, phường, bến xe ô tô đều mang tên Đồng Quang. Chị thuộc gương mặt cũ kỹ, hốc hác, chịu đựng của con tàu và người đi tàu. Hàng quán le lói đèn dầu, người đi lại tất tưởi, đầu máy phì phò ngao ngán.

Khoảng cách Thái Nguyên - Hà Nội chưa đến 80 cây số mà dằng dặc xa xôi. Người vốn đã gầy còm vì cơm sinh viên thiếu chất, mỗi chuyến về nhà là chị hao đi hàng cân thịt.

Từ Hà Nội về Thái Nguyên, tàu xuất phát ở ga Hàng Cỏ. Nhà ga có ghi giờ chạy hẳn hoi nhưng nó cứ nằm ỳ ra, kiêu căng, hợm hĩnh. Hành khách ôm gói đồ khư khư, nhẫn nhục đợi. Một, hai, ba, bốn tiếng ư? Chuyện nhỏ. Chị đã thức trắng đêm để đợi những chuyến tàu về nhà như thế.

- Cô kia, biến ngay!

Chị giật nảy người nhìn ông bảo vệ gí dùi cui điện vào một bạn trông cũng nữ sinh như chị. Bạn này khúm núm ôm bọc đồ lủi thủi đi ra. Sao thế nhỉ, sao ác thế nhỉ? Như đọc được suy nghĩ trong mắt chị, ông bảo vệ lại gần nói nhỏ: "Nó là đứa ăn cắp đấy, cảnh giác". Chị co người lại, ôm chặt hơn gói đồ có cân bánh mì khô làm quà cho bố mẹ.

- Mời hành khách ra tàu - Tiếng phát thanh viên nhà ga lạnh lùng vang lên.

Thế là đám người gà gật vỡ òa ra. Chen, chen, chen. Đầu gối, cùi chỏ thúc vào mặt nhau. Huỳnh huỵch lao đến con tàu lầm lì, đen thẫm trong đêm. Mặc cho mùi khai nồng, hôi hám xộc lên mũi, họ đạp lên nhau mà lên. Tay sờ, tay gạt, kiếm được chỗ ngồi là hạnh phúc lắm. Những bóng đen chua loét mồ hôi tuồn qua cửa sổ nhảy vào dẫm cả vào chân chị đau điếng. "Cô em thông cảm nhá, anh chả nhìn thấy gì". "Ai bánh giò, bánh dợm, bánh mì lào…, ai lước chè lào... ào… ào…". Người bán hàng nhao lên, người đội thúng, người cắp rổ, người xách siêu, quần áo hôi sì. Khối người sau lúc ầm ĩ lại kiên nhẫn gục mặt xuống đầu gối chờ tàu chuyển bánh. Một, hai, ba… tiếng đồng hồ. Ôi thời gian, có một thời đổ uổng xuống mấy chục ki-lô-mét đường ray này.

Tàu rùng mình, cậm cạch chạy vài cây số lại đỗ. "Sao nhỉ?" - Mọi người nhớn nhác hỏi nhau. "Tránh tàu chứ sao". "Ray hỏng chứ sao". "Hết than đốt chứ sao". "Đi lấy nước chứ sao". Dân cứ hỏi và tự trả lời. Nhà tàu như người câm. Người cần tàu chứ tàu đâu cần người. Ai nói "hành khách là thượng đế" chắc bị cho là người điên. Khổ nhục thế mà người ta vẫn cần tàu, dù toa đen nhếch nhác, ngồi cạnh lợn cạnh gà cũng được. Sinh viên mang theo cân chè nhà cho thì lẩn khắp các toa tránh phòng thuế lục túi kiểm soát.

***

Chị giật mình vì anh hích nhẹ vào người: "Nghĩ gì thế em? À chuyện tàu chậm hả? Anh có tỉ chuyện như thế. Một lần anh ra ga định đi chuyến sáng chủ nhật về Hà Nội, thế rồi đợi, làm quen một cô xinh lắm, hai bên say chuyện, ngồi trắng một đêm, sáng thứ hai tàu mới đến. Anh vẫn lên toa cùng cô ấy, nhưng khi tàu chuyển bánh thì nhảy xuống đi làm luôn. Hôm ý anh và cô bạn kia cứ túc tắc đi bộ có khi về Hà Nội trước cả tàu".

Chị phì cười về câu chuyện "thú tội" thật thà của anh. Bỗng dưng chị nhớ đến Trưởng ga Nguyễn Hữu Nam. Cậu ta 32 tuổi, gắn bó với nhà ga này 10 năm nay. Hôm trước, đang dở câu chuyện với chị, Nam chợt nhìn đồng hồ: "10 giờ 17 phút tàu vào ga, cháu xin phép ra đón tàu". Lá cờ nhỏ màu vàng trong tay cậu rung tíu tít chào đoàn tàu xình xịch tiến vào. Ngày nào cũng vậy, bốn chuyến đi và về, vị chi một năm cậu đứng chào tàu hơn một nghìn lần. Cậu thủ thỉ: "Cách đây ba năm, cháu lên Ủy ban nhân dân tỉnh xin văn bản gửi về Tổng cục Đường sắt đề nghị giữ lại cặp tàu QT91 và QT92. Trong trái tim người Thái Nguyên, đoàn tàu như một kỷ niệm, một hình ảnh truyền thống, chứ không hẳn chỉ có chức năng chuyên chở đơn thuần. May sao, tuyến đường sắt 60 năm tuổi này không những được giữ mà còn được thay tàu chất lượng cao hơn, tăng lên hai cặp tàu chạy bốn chuyến trong ngày". Nhìn đám hành khách đủng đà đủng đỉnh vào ga, Nam nửa vui nửa buồn bày tỏ: "Hành khách bây giờ đến ga sát giờ quá, có khi chỉ cách năm phút tàu đến mà người mua vé vẫn xếp hàng dài, những lúc ấy chúng cháu phải làm việc hết tốc lực phục vụ, chờ khách lên ghế ngồi an toàn rồi mới phát lệnh chạy tàu. Thế mà vẫn bị mắng là chậm chạp. Nhưng chúng cháu đành chịu nhịn thôi, khách hàng là thượng đế mà. Cũng vui là khách bắt đầu quý tàu rồi, mỗi ngày chở khoảng 300 người, gấp đôi so với hồi tàu chậm cô ạ".

Chị nhìn Nam cảm thông. 30 năm mới có cái dáng đủng đỉnh, tự tại. 30 năm mới được vị thế làm "thượng đế". Chứ đâu như thời chị, tìm được chỗ chui rúc cùng gà, lợn trên con tàu tối om om đã là may mắn. Chị lại nhớ lần trò chuyện với anh Đỗ Huy Tuệ, một nhân viên khách vận ga Quán Triều và ga Thái Nguyên 38 năm nay. Chỉ còn vài ngày nữa là anh cầm sổ hưu rồi. Dăm ba câu trao đổi, chị và anh như quen nhau đã lâu.

- Đúng đúng, chị nhớ không, góc ga này có một cái giếng khơi nhá, người ta kéo nước lên đổ ra mấy chục cái chậu nhôm, khách xuống tàu đen thui, hôi hám, phờ phạc như chui ra từ địa ngục, mua chậu nước vục mặt rửa cho tỉnh táo rồi ra chỗ hàng quán kia mua bát cơm ăn lấy ăn để. Hàng trăm người bám sân ga này mà sống. Xiêu vẹo chõng che bán chè chén, phở, bún, bánh… đèn dầu tù mù như đom đóm lập lòe một vạt sân ga.

Anh Tuệ lại chép miệng:

- Năm ngoái tôi cũng làm một xe nước mía nhưng chỉ ít ngày là dẹp, chả bán được cho ai. Giờ chạy tàu bây giờ cũng tính đến cả bữa cơm của khách đấy. Đi 5 giờ 40 phút sáng thì về Hà Nội ăn sáng là vừa, đi 13 giờ 45 phút chiều thì đã ăn no nê ở nhà. Đầu từ Hà Nội về Thái Nguyên cũng thế, 10 giờ 17 phút và 18 giờ 30 phút, thoải mái về ăn cơm cùng gia đình. Khách đâu còn đói khát mà cần hàng quán phục vụ như xưa.

- Mời chị ạ - Nữ nhân viên đường sắt mặc đồng phục quần đen, áo xanh, mũ mềm vành cong duyên dáng đặt vào tay chị cốc cà phê thơm phức.

Đưa thìa cà phê nóng rẫy lên miệng, chị nhớ đến miếng cơm nắm mẹ thường dúi cho trước lúc lên tàu:"Phòng xa kẻo đói con ạ".

Nhóm sinh viên Thái Nguyên thuở ấy lên tàu từ sáng sớm, về đến Hà Nội có khi đã 12 giờ đêm. Giờ ý cổng trường đóng kỹ lắm. Lũ sinh viên tỉnh lẻ giở cơm nắm ra ăn, ngả lưng vỉa hè chợp mắt chờ sáng đón xe buýt về trường…