Đi mua nỗi nhớ Hà Nội

Thấy mọi người đổ xô đi đặt các-vi-zít ở gốc đào bích đào phai ở Nhật Tân, và quất Tứ Liên, đặt cọc tiền mua cá cảnh ở làng Yên Phụ, tôi mới thấy rõ hơi thở mùa xuân ở gần ngay khuy áo ngực thôi. Rong ruổi tìm về thôn quê, mà vệt đường đi Ba La - Bông Đỏ, rẽ trục đường Nam Trung Yên, sang vùng Láng Hòa Lạc, đã làm tôi vô cùng kinh ngạc. Khu đô thị nhà cao tầng với toàn đường đôi trải bê tông, mưa xuân còn bảng lảng, sẽ không tìm đâu ra con đường đất phân trâu, nhà quê của ta nữa. Hơi thở của phố thị lan rộng, sự tăng tốc tới chóng mặt. Cho dù đến mùa, hoa muồng vẫn vàng, bằng lăng vẫn tím, hoa sưa vẫn trắng, hơi thở của đời sống đô hội cũng không lại với ao quê có hoa bèo tây tím biếc.

Giật mình nhớ một câu nói cũ, gần ba mươi năm trước đây của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện, ông đã chạnh lo một ngày nhà tầng sẽ mọc cao khiến Hồ Gươm nhỏ như ao quê, cầu Thê Húc nhỏ như cầu ao mà mẹ ta vẫn ngồi vo gạo. Tôi đã nghĩ tới ao quê. Những ao bèo tây tím biếc tuổi thơ, cháu Quất của tôi không nỡ vớt về băm bèo hoa cho lợn ỷ ăn. Nó từng ăn đòn, vác rổ sảo về không vì thấy hoa bèo nở tím quá, đẹp thế làm sao vớt về cho lợn. Rồi cháu đi vớt bèo tấm thay cho bèo tây. Lại thấy cháu Quất chích chích bập bập gọi gà náo loạn cả sân, con bò đang gặm ngọn mía nhai chưa dập miếng đã bị lôi ra đồng cày lật trồng đỗ. Cả một vệt đồng trồng mía tím và đỗ xanh, mùi đồng đất ải đã không còn phảng phất. Nham nhở giữa những thửa ruộng chắp vá là những xưởng mộc, cửa hàng nội thất, dịch vụ thời trang, trạm xăng, cửa hàng uốn tóc, xăm mi và sửa móng tay. Nhà quê lên thành phố. Không có số nhà và phố, không khí Hà Nội tràn vào nhà quê ở cách Hồ Gươm có hơn hai chục cây số mà đồng bãi đã tan hoang cả. Không còn một cái giếng đất. Cái giếng đá ở cái Điếm Canh đầu làng cũng lấp gạch đi rồi. Từ làng Sấu và làng Giá, chạy xuống chợ Vạng, cách chùa Thầy, chùa Tây Phương không xa, Hà Nội mới không còn ao nữa. Một lớp người trẻ học hành thành đạt đã xây những ngôi nhà theo phong cách châu Âu, thay vào chiếc ao bèo tây hoa tím là những chậu cây cảnh và có nhà vẫn giữ được cái bồn cây ngập nước trong và nổi lên một cụm bèo tây để ở giữa sân. Cháu Quất bảo tôi: "Biết bà về, cháu kiếm mãi mới được ít bèo tây nở hoa, cho bà đỡ nhớ ao".