Danh nhân Hà Nội

LỜI GIỚI THIỆU

   Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa cũng là vùng đất địa linh nhân kiệt, là nơi hội tụ nhân tài nhân sĩ của cả nước. Tạo nên một Hà Nội tài hoa thanh lịch, giàu truyền thống lịch sử và văn hiến như ngày nay có một phần công sức không nhỏ của những vị hiền tài - "nguyên khí của quốc gia". Viết về các danh nhân cũng là một đề tài thú vị được nhiều tác giả - những nhà văn, nhà sử học, nhà văn hóa… lựa chọn (đặc biệt là các danh nhân Hà Nội) trong không khí chào mừng Thăng Long - Hà Nội kỷ niệm ngàn năm văn hiến.

   Viết về danh nhân văn hóa, người viết có thể khai thác rất nhiều vấn đề, nhưng chủ yếu đi sâu vào hai điểm: tiểu sử và sự nghiệp, để tái hiện cho người đọc thấy cuộc đời và những cống hiến to lớn của danh nhân đó. Nhưng cũng có nhiều cách viết, cách tiếp cận khác như viết về danh nhân qua các giai thoại, lật lại những câu hỏi còn tồn nghi về nhân vật lịch sử… Chúng tôi xin được giới thiệu với quý độc giả cuốn sách Danh nhân Hà Nội của cố Giáo sư Trần Quốc Vượng - cuốn sách là tập hợp một loạt những bài viết về một số danh nhân tiêu biểu của đất Thăng Long kinh kỳ cũng như những kiến giải độc đáo của tác giả về những danh nhân này.

   Đầu tiên phải kể đến tiêu chí lựa chọn những danh nhân. Đối với một vùng đất được mệnh danh "địa linh nhân kiệt", nhiều nhân tài hào kiệt, lại có một truyền thống nghìn năm văn hiến, có thể nói số lượng danh nhân có thể chọn để giới thiệu sẽ tương đối phong phú. Tuy nhiên, khi chọn những nhân vật để khai thác, nghiên cứu, tác giả cũng có những tiêu chí riêng biệt. Giáo sư Trần Quốc Vượng chú trọng tới những yếu tố như những nhân vật này có tầm ảnh hưởng đối với lịch sử và văn hóa của Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng hay không, những nhân vật này có tiêu biểu cho một giai đoạn lịch sử hay một lĩnh vực văn hóa, ngành nào đó của Hà Nội hay không, những nhân vật này có những cống hiến to lớn nào cho Thủ đô hay không, hay những danh nhân nào có ảnh hưởng tới Hà Nội mà trong lịch sử, văn hóa vẫn còn nhiều vấn đề tồn nghi… mà không hề câu nệ vào việc danh nhân Hà Nội phải là người Hà Nội. Từ tiêu chí đó, tác giả đã chọn những danh nhân để tập trung khai thác và nghiên cứu. Người đọc có thể thấy tác giả đi tìm hiểu và lý giải về những danh tướng của đất Hà Nội trong thời Hai Bà Trưng, hay Nguyễn Trãi (người đất Nhị Khê, Thường Tín) - công thần của triều Lê, hay nhà giáo Chu Văn An, Chủ tịch Hồ Chí Minh - những người gốc gác không phải Hà Nội nhưng có những cống hiến vô cùng to lớn với lịch sử, văn hóa Thủ đô.

   Danh nhân Hà Nội không chỉ đơn thuần là một cuốn sách kể lại tiểu sử danh nhân, càng không phải là cuốn sách nhìn nhận các nhân vật lịch sử thông qua những con số ghi chép ngày tháng, hoạt động bình thường. Khi đọc sách, chúng ta có thể thấy tác giả tiếp cận những con người này dưới những góc độ văn hóa, đặt những nhân vật này trong bối cảnh lịch sử và xã hội của thời mà họ sống. Khi xem xét Nguyễn Trãi, Giáo sư Trần Quốc Vượng đặt ông vào bối cảnh văn hóa, lịch sử thời đó, để từ đó phân tích Nguyễn Trãi đã có những kế thừa gì, hấp thu được những tinh hoa gì, từ đó tạo nên được cơ sở hình thành tài năng xuất chúng của ông. Hay khi nhìn nhận về vua Lê Thánh Tông, tác giả cũng phân tích trường hợp của ông dưới góc độ bối cảnh xã hội, chính trị, lịch sử đương thời, để đi vào lý giải những thành công, thành tựu của ông là do đâu; đặc biệt Giáo sư cũng xem xét một cách khách quan những vấn đề về Lê Thánh Tông, những cách nhìn, góc độ khác để chúng ta có thể thấy được chân dung của Lê Thánh Tông - một nhân vật lịch sử của gần 600 năm về trước một cách chân thực nhất, phong phú nhất, sống động nhất…

   Có thể nói, Danh nhân Hà Nội hoàn toàn không phải là một cuốn sách kể chuyện danh nhân thông thường, mà nó thực sự là một cuốn sách nói về danh nhân, xem xét những con người của lịch sử với thái độ nghiêm túc, tinh thần khoa học, với nhiều tìm tòi khám phá mới mẻ, hấp dẫn. Những bài viết được viết với ngôn ngữ súc tích, khoa học, uyên bác và mang đậm dấu ấn cá nhân của tác giả.

   Giới thiệu với quý bạn đọc cuốn sách Danh nhân Hà Nội, chúng tôi hy vọng đây là một cuốn sách hữu ích, được bạn đọc yêu thích và đón nhận.

   QUẢNG VĂN