Con đò và thiếu phụ

Con đò và thiếu phụ

       Dòng sông

       Đò chạy. Rất chậm. Dòng sông Cái ngầu đục. Hai bờ giật mình bồi lở. Thiếu phụ mắt hướng ra sông. Sóng há miệng ngấu vào bờ từng tảng đất to. Dừa nước lẻ tẻ từng khóm rũ lá đứng buồn hiu đeo chùm quả khô trước khi kết cơm đọng nước. Ô rô rãi rậm ven bờ. Bụi bần đang đơm trái non. Không tiếng độc huyền, không lão chài vung lưới ánh bạc vảy cá chỉ có vọng cổ man man trưa vẳng động mặt sông. Trẻ mình trần đen nhẻm ngụp lặn móc từ dưới sình lên đôi ba con sò huyết, mớ cua tiêu, me. Lòng sông rỉ rả đau vết thương ngậm nước thải đen ngòm từ xí nghiệp thủy sản cách đó không xa. Dòng sông thở dài, người đàn bà giở cái lú mỗi ngày mỗi vắng tôm cá, người đàn ông kéo cống tái mặt vung tiếng chửi thề khi những con tôm đầu tiên nổi vật vờ bên bờ đìa. Xả mặn, lúa ngoi ngóp thở. Xả mặn, sông ngoi ngóp thở. Xả mặn, cá đồng hấp hối. Xả mặn xả luôn thứ nước hủy diệt đập thẳng lòng sông, rách, hở từng đám xót xa.

       Dòng sông từng nặng sữa phù sa, ngọt hồn lúa sạ. Dòng nước mát hân hoan.

       Dòng Cái Nước Biển giờ rờn rợn vắng xa lạc loài từng dòng trôi mới cũ, nước chòng chành chỉ thấy mình sống được khi con nước lớn chộn rộn đổ ra cửa sông rửa bớt vết trầy xước trong lòng bằng nước biển. Người đàn ông sông nước rặt kéo cống, rầm rì chắp tay bên người đàn bà cúi xuống mô đất đặt cặp vịt cúng bà thủy cho tôm trúng.

       Sông đang chở đò. Nước ròng. Nước mặn. Đợi mưa.

       Mưa. Từ trên bờ xối xuống. Mặn.

       Thiếu phụ vén tấm cao su che mui nhìn sông đọc được dòng chảy tật nguyền. Lùm điên điển lung linh nhoi lên từ bờ vuông. Lấp lóa trắng lưng vịt đang mò trên đám ruộng mãn mùa. Sóng va vấp nước tung ướt tóc chị. Mặn của nắng, của đồng, của mấy ngôi nhà lưa thưa, mồ hôi người đàn bà cúi mặt xuống sông giặt lú, mồ hôi người đàn ông quấn thuốc rê hút xả hơi nghỉ giữa buổi phạt đám cỏ bờ đặng cuốc đất trồng rau bán kiếm cá thay cho cái lú đặt mé sông chỉ dính vài ba con ghẹ, ít con tôm bầu, vài ba con cá sơn không đủ trộn lúa vịt ăn. Trơ khấc một gốc dừa lá đã rụng duy có cái buồng trái chưa kịp tròn trái vẫn còn bám dai dẳng. Trái đã rụng mà buồng còn lắc lư đeo lấy cái mỏm thân đang tưa xơ dần. Bụi cám buồn hiu. Trái non, trái chín đeo nhau không tay hái. Năm trước, trên dòng này, trong con đò già, người đàn ông cùng đi với chị ngồi băng ghế giữa lột bỏ lớp vỏ xù xì, nham nhám, quả cám hiện ra bên trong là con cá chép có vẩy hẳn hoi. Chị cười, mặt sông sáng sóng sánh sóng.

       Nghe sông thở. Dòng sông, chị đi lại cả trăm lần. Dòng mênh mông kia buồn ở đâu cũng cuồn cuộn chảy về. Bè lục bình nhấp nhô đầu sóng nhuộm dòng sông Cái ngầu đục màu xanh chàm lục như cái màu vốn dĩ của sông nước lục tỉnh. Nước có lớn, có ròng, dòng trôi nhanh hay chậm bè lục bình vẫn lững lờ trôi trên mặt sông phẳng lặng pha màu chàm đất phù sa.

       Chị cúi xuống lạy dòng sông.

       Chuyến đò day dứt chạy. Rất chậm.

       Trái cám vừa rơi xuống bè lục bình, sông xô sóng đẩy bè vào mạn đò. Chị với tay vớt trái, con cá chép vảy tươi lóng lánh nụ cười anh.

       Sông đục sữa.

       Con đò

       Đò chạy. Rất chậm. Nó đã già. Người ta cũng sắp chẻ củi khi chạy hết mùa mưa này. Ít người đi, đò không đủ tiền dầu chạy. Gió chướng, lượn sóng bạc đầu tiếp nối nhau xô theo chiều gió... Con đò vẫn cần cù, chậm chạp nhích từng bước, lựa chiều con sóng đưa người khách đang nóng lòng, vượt sông về với người thân. Khắp nơi ở vùng Nam Bộ này, đi đâu cũng gặp con đò. Có thể là bến sông rộng bao la; có thể chỉ là con rạch nhỏ. Trên đò người ta có thể chuyện trò: Chuyện xóm, chuyện làng, chuyện nước, chuyện non... cùng nhau như người thân lâu ngày chưa gặp. Cầu bắc ngang sông, lộ xuyên đồng đất. Đò buồn nứt ván. Ba bốn ngày mới thủng thẳng chở khách. Băng ghế không ấm hơi người, lỏng thỏng bấp bênh, nhẹ hẫng.

       Đò dọc, đò ngang. Chảy đi. Chảy đi. Dính rác. Ngừng. Gỡ. Chạy đi. Chạy đi. Tuyến sông duy nhất có một chuyến đò ba ngày chạy một lần vẫn những con người ấy, thêm hơn, hoặc bớt đi trong mỗi chuyến. Vẫn những con người ấy. Chẳng ai than đò chậm, chẳng ai hối đò nhanh.

       Thiếu phụ áp tai vào mạn, nghe tiếng sóng vỗ nhè nhẹ mà tưởng như những lời tâm tình của ai đó đang to nhỏ với mình. Bất chợt đò nghe tiếng kể của sông, năm trước người thiếu phụ ôm di ảnh chồng đứng trước mũi đò, giữa cơn gió chướng, phía sau là chiếc quan tài nằm gọn lòng đò. Người đàn ông chưa mãn xuân chết trẻ. Dòng sông nuôi anh lớn lên nghẹn sóng. Đò giật mình nhận ra số tuổi mình vừa bằng người đàn ông nằm trong lòng mình. Người đàn ông ngồi băng ghế giữa lột vỏ trái cám đổi tiếng cười của thiếu phụ cùng hai đứa trẻ. Thêm một năm, đò đã già khi tuổi còn trẻ. Vẫn chờ khách. Chờ sông. Buồn nứt lòng cũng vá víu trét chai đi mấy mùa nước lớn, ròng. Đò đợi người thiếu phụ đang quay mặt ra sông bật khóc như tháng trước, tháng trước, tháng trước nữa. Vắng hai đứa trẻ năm trước đeo khăn trắng nhoẻn miệng cười nhìn người lớn khóc ngật ngưỡng. Đứa tu bình sữa. Đứa cầm chùm bần tay quăng qua quăng lại. Lần ấy đò mắc cạn, đưa người đến cuối dòng Cái Nước Biển sông đã không còn đầy đủ hình dạng. Nhập nhoạng tối.

       Đôi tay chắp lại. Đò lặng nhìn thấy gương mặt người thiếu phụ. Lòng người ấy không khác dù bây giờ chị không khóc. Dòng sông khi xưa vẫn chảy bởi lòng.

       Thiếu phụ

       Đò dọc. Đò ngang. Thiếu phụ. Góa phụ. Mỗi tháng một lần chị đón chuyến đò về Cái Nước Biển. Duy nhất ngồi băng ghế đôi ở giữa. Không thay đổi.

       Cuối dòng sông trước khi đổ ra biển tây. Bên bờ lở. Mòn vẹt một lối cỏ. Ngôi mộ trắng trên mô đất đắp cao giữa vuông tôm cò đậu trắng bờ. Chị ngồi xuống thì thầm kể chuyện của mình và hai con cho anh nghe. Trái cám lột vỏ vẫn trên tay.

       Ngôi nhà nhỏ, hai vợ chồng già chân đất dắt tay nhau đi trên bờ vuông lồi lõm:

       - Vợ thằng Út về hả bây? Sao không đem sắp nhỏ về?

       - Dạ, hai đứa nhỏ mắc đi học. Tháng sau, nhằm chủ nhật con đưa về thăm nội.

       Đò hút bóng. Trái bần, trái cám vẫn rơi. Thỉnh thoảng có trái rụng nhằm bè lục bình mà rớt. Sông xô sóng vào mạn đò vừa chét chai.

       Đò dọc. Đò ngang. Thiếu phụ. Góa phụ. Sông chảy đi. Chảy đi...

       Cái Nước Biển, đầu tháng 11 năm 2011

      

      MỤC LỤC

       - Chuyện về chú sẻ ngô 20

       - Ráng chiều rực đỏ 25

       - Mùa xuân trên bàn phím 44

       - Vệt máu 51

       - Về với má 59

       - Mưa rơi lạnh giá 65

       - Ngủ trên vai Huệ 84

       - Cái bóng của rừng 99

       - "Ơi anh, nhà em cửa không cao" 113

       - Mình say nhau như rượu sắn… 123

       - Con đò và thiếu phụ 130

       - Lại một tờ lịch rơi 136

       - Không ngọn lửa nào non tuổi... 150

       - Khi người phụ nữ đẹp nhất 157

       - Câu chuyện tình yêu 164

       - Mặt nạ 180

       - Sau một chuyến đi 187

       - Tiếng sáo trên dòng Lung Cùng 194