Các cuộc chiến tranh vùng vịnh (1980 – 2003)

      
LỜI NÓI ĐẦU
      
Từ thập niên 80 của thế kỷ XX cho đến đầu thế kỷ XXI, vùng Vịnh Pecxich luôn là một điểm "nóng" trên thế giới với những cuộc chiến tranh, xung đột vũ trang xảy ra liên tiếp, từ các cuộc chiến tranh và xung đột vũ trang giữa các nước trong khu vực đến các cuộc chiến tranh do Mỹ và đồng minh tiến hành.
      
Năm 1980, chiến tranh Iran - Irăc bùng nổ và kéo dài đến năm 1988. Cuộc chiến tranh với Iran kết thúc chưa được bao lâu, năm 1990, Irăc lại đem quân tấn công nước láng giềng Côoet. Cuộc tấn công của Quân đội Irăc vào Côoet đã tạo cho Mỹ một cái cớ có thể công khai sử dụng lực lượng quân sự để lật đổ chế độ Xatđam Hutxen (Saddam Hussein) ở Irăc nhằm tạo thế đứng vững chắc cho mình ở vùng Vịnh.
      
Các cuộc chiến tranh ở vùng Vịnh bùng nổ do những nguyên nhân khác nhau, diễn ra với tính chất, quy mô và phương thức tiến hành cũng rất khác nhau. Nếu như cuộc chiến tranh Iran - Irăc kết thúc không phân thắng, bại thì trong các cuộc chiến tranh do Mỹ và Liên quân tiến hành chống Irăc, lực lượng của Xatđam Hutxen đã bị thất bại thảm hại, chế độ Xatđam Hutxen bị lật đổ.
      
Có thể nói, trong những thập niên cuối cùng của thế kỷ XX và thập niên đầu tiên của thế kỷ XXI, ở vùng Vịnh đã diễn ra những cuộc chiến tranh rất phong phú về loại hình, phức tạp về tính chất và gợi mở nhiều vấn đề về nghệ thuật quân sự. Nghiên cứu các cuộc chiến tranh vùng Vịnh, vì vậy, có thể rút ra nhiều bài học phong phú, đặc biệt là về huấn luyện, thực hành và đối phó với chiến tranh hiện đại.
      
Ở nước ngoài đã có nhiều công trình nghiên cứu khá đầy đủ, sâu sắc về các cuộc chiến tranh vùng Vịnh. Ở trong nước tuy cũng có nhiều công trình nghiên cứu về các cuộc chiến tranh này, song chưa đầy đủ và hệ thống. Riêng cuộc chiến tranh Iran - Irăc, đúng như nhiều nhà sử học phương Tây nhận xét, là "một trong những cuộc chiến bị bỏ quên" của thế kỷ XX bởi nó ít được quan tâm nghiên cứu. Đối với các cuộc chiến tranh do Mỹ phát động chống Irăc, cuốn "Cuộc chiến tranh vùng Vịnh (17.1 - 28.2.1991)" - kỷ yếu hội thảo khoa học cùng tên do Viện Lịch sử quân sự Việt Nam tổ chức, có thể coi là công trình nghiên cứu khá đầy đủ về cuộc chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Tuy nhiên, đây mới chỉ là những tìm hiểu bước đầu, ngay sau khi cuộc chiến tranh kết thúc, do đó các vấn đề đặt ra chưa thể giải quyết một cách thấu đáo.
      
Đã 10 năm trôi qua kể từ khi cuộc chiến tranh vùng Vịnh cuối cùng kết thúc, độ "nóng" của vùng Vịnh đã giảm đi đáng kể, song đây vẫn là một khu vực nhạy cảm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bùng nổ xung đột vũ trang. Vì vậy, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam tổ chức nghiên cứu các cuộc chiến tranh vùng Vịnh nhằm giúp người đọc hình dung được một cách đầy đủ, hệ thống về các cuộc chiến tranh tại khu vực này.
      
Trong cuốn sách, các tác giả chỉ tập trung nghiên cứu ba cuộc chiến tranh lớn là Chiến tranh Iran - Irăc (1980-1988), Chiến tranh vùng Vịnh (1990-1991) và Chiến tranh Irăc (2003). Đây là những cuộc chiến tranh phản ánh đầy đủ nhất những mâu thuẫn đặc trưng của khu vực vùng Vịnh; đồng thời cũng là những loại hình chiến tranh điển hình có thể xảy ra trong bối cảnh tình hình thế giới hiện nay. Phần Mở đầu với việc trình bày khái quát về địa chính trị, lịch sử, văn hóa cùng những quan hệ, những mâu thuẫn phức tạp ở vùng Vịnh không chỉ giúp người đọc hiểu thêm về vùng Vịnh mà còn giúp hiểu rõ hơn cội nguồn của các cuộc chiến tranh trong khu vực.
      
Nhân dịp cuốn sách ra mắt bạn đọc, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam xin trân trọng cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã tích cực hợp tác; cảm ơn Trung tâm Thông tin khoa học quân sự, các thư viện trong và ngoài quân đội đã nhiệt tình giúp đỡ các tác giả trong quá trình khai thác tư liệu.
      
Mặc dù Ban biên soạn đã có nhiều cố gắng, nhưng do khó khăn về nguồn tư liệu chính thống, khả năng thể hiện có hạn nên cuốn sách khó tránh khỏi sai sót. Rất mong được đông đảo bạn đọc đóng góp ý kiến phê bình để khi có dịp tái bản, cuốn sách sẽ phong phú, chuẩn xác hơn.
      
VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM