Bồi dưỡng năng lực giáo dục cho học viên ở các trường sĩ quan đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới

Năng lực giáo dục là một bộ phận trong cấu trúc nhân cách của người cán bộ, nó bảo đảm cho họ thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Cán bộ đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng; Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Vì vậy, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”, “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”2. Theo quan điểm của Bác, có giáo dục cán bộ thì họ mới có thể được rèn luyện để trở nên những cán bộ gương mẫu, xứng đáng với lòng trông mong, tin cậy của Đảng, của Nhà nước, của nhân dân và quân đội.

Năng lực là một trong những yếu tố rất quan trọng, tác động lớn đến kết quả thực hiện các nhiệm vụ của mỗi cá nhân. Tùy vào năng lực của từng người mà mỗi cá nhân có thể thực hiện nhiệm vụ ở các mức độ khác nhau. Nếu một người có năng lực tốt thì họ có thể hoàn thành nhanh chóng và hiệu quả cao công việc đảm nhiệm; ngược lại, nếu năng lực hạn chế thì chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ cũng sẽ thấp.

Học viên sau khi tốt nghiệp tại các trường sĩ quan quân đội cơ bản đều đảm nhiệm trên cương vị ban đầu là người trực tiếp quản lý, giáo dục bộ đội, trực tiếp tiến hành và tổ chức các hoạt động giáo dục quân nhân ở đơn vị. Đồng thời, họ cũng chính là những người trực tiếp huấn luyện và tổ chức các hoạt động huấn luyện. Do đó, ngoài các năng lực chỉ huy, quản lý, năng lực huấn luyện cần phải có... thì năng lực giáo dục (để tiến hành và tổ chức các hoạt động giáo dục nhân cách quân nhân) đóng vai trò rất quan trọng đối với họ, nó tác động trực tiếp đến mức độ hoàn thành nhiệm vụ của học viên sau khi tốt nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, vẫn còn tình trạng quân nhân vi phạm kỷ luật của quân đội, vi phạm pháp luật của Nhà nước... có nhiều vụ việc rất nghiêm trọng xảy ra phải xử lý kỷ luật, bị khởi tố, truy cứu trách nhiệm hình sự... Điều này cũng phản ánh năng lực tổ chức và tiến hành các hoạt động giáo dục nhân cách quân nhân của một bộ phận cán bộ quân đội chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ (nhất là sĩ quan cấp phân đội), chất lượng, hiệu quả còn thấp, còn lúng túng trong công tác giáo dục, huấn luyện ở đơn vị, số ít không hoàn thành nhiệm vụ,... “Một bộ phận cán bộ cơ sở không được đào tạo cơ bản, kiến thức thiếu hệ thống, năng lực, kinh nghiệm chỉ huy, huấn luyện, quản lý bộ đội còn yếu”.

Những biểu hiện tiêu cực này có sự tác động của nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan. Đồng thời, cũng phản ánh quá trình bồi dưỡng năng lực giáo dục đối với họ khi còn là học viên chưa được tiến hành hiệu quả, còn ở mức độ thấp.

Do đó, bồi dưỡng năng lực giáo dục cho học viên ngay trong quá trình đào tạo ở nhà trường sẽ là điều kiện quan trọng để giúp họ trở thành những cán bộ, sĩ quan có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng được sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Đây là giai đoạn hình thành và phát triển năng lực giáo dục (giai đoạn quan trọng nhất), là cơ sở để giúp họ sau khi tốt nghiệp có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, giáo dục nhân cách quân nhân trên cương vị chức trách; đồng thời, thực hiện các nhiệm vụ quan trọng khác theo yêu cầu của xã hội và quân đội.

Trên phương diện lý luận đã có nhiều công trình nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực của các nhà khoa học ở trong nước và nước ngoài. Tuy nhiên, việc luận chứng nội hàm, cấu trúc và chỉ ra các biện pháp bồi dưỡng năng lực giáo dục cho học viên ở các trường sĩ quan quân đội chưa được đề cập một cách toàn diện.

Trên phương diện thực tiễn hiện nay, mọi hoạt động của con người đều chịu những tác động mạnh mẽ của khoa học, kỹ thuật, công nghệ, tình hình thế giới, khu vực, trong nước có sự biến động phức tạp trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội... đòi hỏi rất lớn về khả năng thích ứng của con người. Trong khi đó, hoạt động quân sự là hoạt động đặc biệt, không chỉ thực hiện nhiệm vụ trung tâm theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng chính là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa, nền văn hóa và lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, phát triển đất nước theo mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Quân đội còn tham gia vào rất nhiều lĩnh vực hoạt động khác ở trong nước và nước ngoài... Vì vậy, người cán bộ phải có phẩm chất và năng lực toàn diện thì mới đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Trong đó, năng lực giáo dục đóng vai trò rất quan trọng đối với cán bộ quân đội.

Cuốn sách chuyên khảo “Bồi dưỡng năng lực giáo dục cho học viên ở các trường sĩ quan đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới” do Tiến sĩ Trương Văn Môn chủ biên làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lực giáo dục và bồi dưỡng năng lực giáo dục. Đồng thời, đề xuất các biện pháp bồi dưỡng năng lực giáo dục cho học viên ở các trường sĩ quan đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới.

Mặc dù đã rất cố gắng trong nghiên cứu, biên soạn, song cuốn sách khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót; rất mong bạn đọc góp ý kiến, phê bình.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN