9 Danh nhân thành Thăng Long (1010 – 1789)

Trải qua gần 1000 năm liên tục là kinh đô, kể từ mùa Thu năm 1010, vua Lý Thái Tổ đi thuyền ngự cùng bá quan cập bến Nhị Hà; dù có lúc mang tên Đông Đô - Đông Quan, Đông Kinh đến nhà Nguyễn lấy Phú Xuân (Huế) đóng đô, mới chuyển Thăng Long thành Tổng trấn Bắc Hà, rồi hạ xuống chỉ là một tỉnh Hà Nội năm 1831 nhưng Hà Nội vẫn là một trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa của đất nước.

   Thăng Long - Hà Nội mang đặc trưng văn hóa của lòng yêu nước, của hào khí kiên cường, bất khuất. Trong truyền thuyết và trong lịch sử còn đan xen bao sự tích anh hùng, bao võ công hiển hách mà dấu tích còn lưu lại trên mỗi tên đất, tên người cho đến hôm nay.

   Để hướng tới sự kiện Thăng Long - Hà Nội tròn 1000 năm tuổi, chúng tôi tổ chức biên soạn cuốn sách "9 Danh nhân Thành Thăng Long (1010 - 1789)". Dẫu biết rằng để làm nên lịch sử một thành Thăng Long - Hà Nội kiêu hùng, mang đậm dấu ấn văn hóa một vùng đất kinh kỳ là sự đóng góp, dựng xây của biết bao thế hệ người Việt Nam yêu nước, của nhiều cá nhân kiệt xuất trong lịch sử... Song, ở phạm vi tập sách này, chúng tôi mới tuyển chọn, viết về chín danh nhân ở các triều đại phong kiến Việt Nam (từ năm 1010 đến 1789) mà tên tuổi của họ gắn với những chiến công oai hùng trong sự nghiệp bảo vệ độc lập dân tộc, bảo vệ kinh đô Thăng Long; tên tuổi của họ còn gắn với những công trình văn hóa còn lưu dấu đời đời trên mảnh đất ngàn năm văn hiến. Đó là Lý Công Uẩn (tức vua Lý Thái Tổ) với Chiếu dời đô, lập nên "nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời"; đó là tướng quân Lý Thường Kiệt - thủ lĩnh của cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ hai với phòng tuyến Sông Cầu, bảo vệ Thăng Long; đó là Trần Thủ Độ - nhà chính trị kiệt xuất với việc chuyển giao quyền lực từ triều Lý sang triều Trần - một triều đại sáng chói trong lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam, trong đó Thăng Long trở thành kinh đô của Đại Việt với ba lần đánh thắng quân Mông Nguyên hung tàn. Ở triều vua Trần còn vang danh với những tên tuổi: Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo gắn với những chiến thắng vang dội như Chương Dương, Hàm Tử, Vạn Kiếp nơi kinh thành Thăng Long; đó là Lê Lợi (tức vua Lê Thái Tổ) và danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi với cuộc kháng chiến trường kỳ 10 năm đánh đuổi giặc Minh xâm lược, giải phóng Thành Đông Quan, lập nên triều đại Lê Sơ; đó là vua Lê Thánh Tông với việc xây dựng và tu tạo Văn Miếu - Quốc Tử Giám; lập Hội Tao đàn, đó là Nguyễn Huệ - Quang Trung với cuộc hành binh thần tốc ra Bắc, thiêu cháy bè lũ xâm lược Mãn Thanh bằng những trận "Rồng lửa"...

   Với mong muốn cùng bạn đọc tìm hiểu rõ hơn về cuộc đời và sự nghiệp của các bậc danh nhân, chúng tôi tuyển một số tác phẩm và đưa vào sau phần viết.

   Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song cuốn sách không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Ban biên soạn rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để bổ sung và tiếp tục hoàn thiện.

   Xin trân trọng giới thiệu!

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN