65 năm toàn quốc kháng chiến – hợp tuyển công trình khoa học

LỜI NÓI ĐẦU

       Cách đây tròn 65 năm, vào đêm 19 tháng 12 năm 1946, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân ở đô thị bắc vĩ tuyến 16: Thủ đô Hà Nội, các thành phố, thị xã Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Nam Định, Vinh, Huế, Đà Nẵng với sự phối hợp, hưởng ứng của quân và dân khắp mọi miền của Tổ quốc, cùng kiều bào ở nước ngoài, đã nhất tề đứng lên chủ động tiến công các vị trí quân Pháp chiếm đóng, mở đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trên phạm vi, quy mô cả nước.

       Ngày 19 tháng 12 năm 1946 trở thành ngày Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược - một sự kiện lớn, có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử Việt Nam thời hiện đại, thu hút sự quan tâm của các nhà chính trị, quân sự, các cơ quan, nhà khoa học trong và ngoài nước.

       Từ sau ngày Toàn quốc kháng chiến đến nay, đã có khá nhiều cuộc hội thảo, công trình của các cơ quan, viện nghiên cứu, các vị tướng lĩnh, nhân chứng lịch sử, nhà chính trị, quân sự, các nhà khoa học Việt Nam, nước ngoài đề cập đến sự kiện lịch sử này trên từng góc độ, khía cạnh, vấn đề khác nhau.

       Ở trong nước, đáng kể là vào dịp kỷ niệm tròn 50 năm sự kiện Toàn quốc kháng chiến (19.12.1946 - 19.12.1996), Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cùng Quân khu Thủ Đô (Nay là Bộ Tư lệnh Thủ đô) phối hợp tổ chức cuộc Hội thảo khoa học "Hà Nội mở đầu toàn quốc kháng chiến". Đến năm 2006, Bộ Quốc phòng phối hợp với Viện Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức cuộc Hội thảo khoa học "60 năm Toàn quốc kháng chiến - ký ức lịch sử và bài học kinh nghiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc"; Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phối hợp với Quân khu Thủ Đô, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học "Nhìn lại 60 năm ngày Toàn quốc kháng chiến - những bài học kinh nghiệm"; Viện Khoa học xã hội và nhân văn quân sự (Bộ Quốc phòng) tổ chức cuộc Hội thảo khoa học "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Giá trị lịch sử và ý nghĩa hiện thực", v.v.

       Các công trình nghiên cứu của tập thể, cá nhân đề cập đến sự kiện Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp gồm có: Lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Tập 2, Toàn quốc kháng chiến, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội 2005; Nửa thế kỷ nhìn lại ngày Toàn quốc kháng chiến của Viện Sử học Việt Nam, do Viện Sử học và Nhà xuất bản Văn hoá Thông tin ấn hành năm 1997, Tổng kết 60 ngày đêm chiến đấu mở đầu toàn quốc kháng chiến chống Pháp của quân và dân Thủ đô Hà Nội (19-12-1946 - 18-2-1947) của Thành ủy Hà Nội - Quân khu Thủ Đô Hà Nội, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội 1997; Hà Nội 60 ngày khói lửa của Trung tướng Vương Thừa Vũ, Nhà xuất bản Hà Nội (tái bản) 2006; Thủ đô Hà Nội - Lịch sử kháng chiến chống Pháp, v.v.

       Ngoài ra, còn có khá nhiều bài viết được công bố trên các tạp chí chuyên ngành lịch sử như Nghiên cứu Lịch sử, Lịch sử quân sự, Lịch sử Đảng, Quốc phòng toàn dân…

       Nhân dịp kỷ niệm 65 năm ngày Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (19.12.1946 - 19.12.2011), Viện Lịch sử quân sự Việt Nam tổ chức tuyển chọn trong số những bài viết của các tác giả trong nước, đã công bố để in thành cuốn sách "65 năm Toàn quốc kháng chiến - hợp tuyển công trình khoa học".

       Các công trình nghiên cứu về Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược khá phong phú và đa dạng, và luôn có những thành tựu mới. Mỗi bài viết là một công trình hoàn chỉnh, do vậy việc sắp xếp theo một trật tự nhất định là điều không mấy dễ dàng. Căn cứ vào nội dung của công trình, cùng những yếu tố khác, chúng tôi sắp xếp cuốn sách này thành hai phần:

       Phần thứ nhất: Văn kiện, chỉ thị của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

       Phần thứ hai: Các công trình nghiên cứu.

       Trong số những công trình về Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, một số người có nhiều bài và một vấn đề cũng có nhiều bài của nhiều người, song do khuôn khổ của cuốn sách nên chúng tôi chọn mỗi tác giả, mỗi vấn đề một bài mang tính tiêu biểu.

       Nhằm thể hiện rõ tính toàn quốc của vấn đề, chúng tôi tuyển chọn các công trình đề cập đến hoạt động của quân dân trên khắp cả nước, trong đó có tập trung nhiều hơn, nhất là đối với Thủ đô Hà Nội, và ở mức độ khác là các thành phố, thị xã ở bắc vĩ tuyến 16.

       Bởi các bài được tuyển chọn đã công bố từ những năm trước nên có những thông tin về tác giả không còn "mang tính thời sự nữa". Qua cân nhắc, chúng tôi quyết định cập nhật thông tin mới nhất về tác giả, phần khác để ở phần chú thích các chức danh, chức vụ của tác giả ở thời điểm bài viết được công bố. Nội dung của các bài viết, chúng tôi lấy nguyên (copy) từ các nguồn, tuy nhiên, trong một vài bài có biên tập ở mức độ nhất định.

       Do thời gian và thông tin, nên trong một số trường hợp chúng tôi không liên lạc, trao đổi với các tác giả có bài được tuyển chọn, rất mong được sự thông cảm của các đồng chí.

       Nhân dịp này, chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, các cơ quan chức năng, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tập sách này được đến với bạn đọc gần xa.

       VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM