Những dấu chân qua

TRÍCH ĐOẠN

Các tiểu đoàn Yên Ninh ngày ấy - bây giờ

Hơn bốn mươi năm trước, sau khi rời ghế nhà trường, đang hăng say lao động, công tác trên các mặt trận nông nghiệp, công trường nhà máy, xí nghiệp; nghe theo tiếng gọi của Đảng và Bác Hồ, hàng vạn con em Yên Bái, trong đó có bốn tiểu đoàn Yên Ninh mang tên kết nghĩa của hai tỉnh Yên Bái - Ninh Thuận đã lên đường vào Nam chiến đấu. Với khẩu hiệu: "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả vì miền Nam thân yêu", "Tiền tuyến gọi, hậu phương trả lời", "Ninh Thuận gọi Yên Bái đáp lời"; "Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người", gần ba nghìn cán bộ, chiến sĩ là con em nhân dân các dân tộc Yên Bái từ các huyện: Yên Bình, Trấn Yên, Văn Yên, Lục Yên, Bảo Yên, Văn Bàn và thị xã Yên Bái đã lần lượt hành quân vào chiến trường miền Nam với lời hứa: "Quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, ra đi giữ vững lời thề, chưa hết giặc Mỹ chưa về quê hương".

Đó là thời điểm hết sức nhạy cảm - năm 1967. Ở miền Bắc, đế quốc Mỹ đã bộc lộ rõ âm mưu nham hiểm là đánh phá các mục tiêu kinh tế quan trọng của ta, hòng ngăn chặn sự chi viện mọi mặt của hậu phương lớn với tiền tuyến lớn và làm lung lay ý chí chống Mỹ, cứu nước của dân tộc Việt Nam. Đồng thời ở miền Nam chúng đưa hàng chục vạn quân Mỹ và chư hầu tiến hành chiến lược "Chiến tranh cục bộ". Hơn lúc nào hết chiến trường miền Nam cần sự chi viện của miền Bắc cả về sức người, sức của. Trước yêu cầu cấp bách đó, Tiểu đoàn Yên Ninh I được thành lập vào tháng 6 năm 1967. Tình hình ngày càng cam go, quyết liệt. Ba Tiểu đoàn Yên Ninh II, III và IV liên tiếp được thành lập vào tháng 2 và tháng 6 năm 1968 để kịp thời chi viện cho chiến trường miền Nam. Tháng 9 năm 1967 Tiểu đoàn Yên Ninh I vào Nam tham gia chiến đấu ở Đắc Pét, Đắc Song sau đó tiếp tục hành quân vào miền Đông Nam Bộ sáp nhập vào Sư đoàn 5, Quân khu 7 tham gia các chiến dịch ở Cam-pu-chia năm 1970. Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào năm 1971, chiến dịch Nguyễn Huệ năm 1972 và giữ đất giành dân năm 1973 sau Hiệp định Pa-ri. Tiểu đoàn Yên Ninh II sau hơn năm tháng hành quân ròng rã (từ 5-11-1968) đến Long An cùng với nhân dân Đức Hoà, Đức Huệ và Kiến Tường - Long An đã chiến đấu bám trụ rất kiên cường, đã tham gia nhiều trận đánh lớn như: Bình Tân, Thủ Thừa, kênh Bo Bo, sân bay Đức Hoà; tham gia đánh tàu chiến địch trên sông Vàm Cỏ Đông, sông Sài Gòn và tham gia chiến đấu giúp bạn Cam-pu-chia. Tháng 12-1968 Tiểu đoàn Yên Ninh III chính thức có mặt tại chiến trường Thừa Thiên Huế, tham gia các trận đánh lớn như: Bình độ 400, Cô Ca Va 1078, Đường 9 - Nam Lào, tham gia giải phóng Thừa Thiên Huế ngày 26-3-1975. Tháng 1-1969 Tiểu đoàn Yên Ninh IV có mặt tại chiến trường miền Đông, hoạt động ở Đồng Dù, núi Bà Đen năm 1969, Thiện Ngôn - Sa Mát năm 1970, Téc Ních Bình Long năm 1972, Đồng Xoài - Phước Long năm 1973, Xuân Lộc - Long Khánh năm 1975.

Đồng sức, đồng lòng với chiến trường miền Nam, các chiến sĩ của các tiểu đoàn Yên Ninh đã có những cuộc hành quân "dọc theo chiều dài đất nước", "những cuộc hành quân xuyên thế kỷ". Lớp lớp thanh niên náo nức lên đường, bước vào những cuộc hành quân bộ dài ngày, những cuộc hành quân mà cho đến bây giờ những người lính Yên Ninh chỉ có thể gọi là "Những cuộc hành quân bằng đầu". Những cuộc hành quân ròng rã, đối mặt với bom đạn của kẻ thù, với cái đói cái rét, với khó khăn, bệnh tật, thương tích, với rắn rết, nấm độc, rau dại; với cây gãy, nước cuốn… với muôn vàn hiểm nguy luôn rình rập hòng lung lay ý chí quyết tâm của người lính. Nhưng bằng ý chí quyết tâm sắt đá, những người lính Yên Ninh đã không phụ lòng mong đợi của chiến trường miền Nam. Trải qua những cuộc hành quân ròng rã, mệt mỏi và đói khát, anh em bộ đội phải chia cho nhau từng miếng cơm nhỏ, xẻ bớt ba lô cho nhau khi trong đoàn có người bị thương. Hình ảnh thường xuyên hiện hữu trong giấc mơ của những người lính trẻ là được ăn một bát cơm đầy mà "hạt gạo thổi nở to bằng hạt gắm". Những cuộc hành quân mà mỗi thời điểm lại là một thử thách cao hơn đối với lòng dũng cảm của những người lính.

Gặp một người trong cuộc - anh Phạm Tiến - nguyên là Trung đội trưởng - Đại đội 3 - Tiểu đoàn Yên Ninh II, hiện đang là Chủ nhiệm Câu lạc bộ Yên Ninh, hình dung của tôi về những tháng ngày kiên cường, gian khổ được khắc hoạ rõ nét hơn. Mang đậm chất lính, tác phong nhanh nhẹn, giọng nói sang sảng, gãy gọn, anh kể cho tôi nghe những kỷ niệm nằm sâu trong miền ký ức. Anh sợ rằng nếu như anh không kể, những người lính Yên Ninh không kể thì sau này lớp trẻ như chúng tôi không thể nào hình dung nổi những năm tháng đó.

"Cô cứ tưởng tượng rằng những ngày đó hành quân như trẩy hội. Hết đoàn này lại nối tiếp đoàn khác trên tuyến đường vào Nam. Quý nhất là tình cảm của những người dân địa phương dành cho những người lính trước khi ra trận. Chắc không chỉ riêng tôi mà rất nhiều người còn nhớ cuộc hành quân đến làng Ho - Bố Trạch - Quảng Bình. Khi Tiểu đoàn trưởng tuyên bố đến ngày mai cả Tiểu đoàn sẽ vượt Trường Sơn sang Lào, cả đêm dân làng hầu như thức trắng. Hôm sau cả làng ra tiễn, tặng cho mỗi người một chiếc gậy và một vòng nguỵ trang, cảm động lắm…".